گۆڤارا مەتین گۆڤارا مەتین
كێفخوهش دبم كو جارهكه دن دهولکێ خوه د ئاڤا بیرا هونهرمهندیا محەمەد شێخۆ دا داكم و دلێ خواندهڤانێن كۆڤارا (مهتین) ب دهنگ، ئاواز و گۆتنێن وی، شاد و خوهش بكم. نهخاسم كو د رۆژا 9ێ ڤێ ئادارا 2026ان دا، 37 سال د سهر كۆچكرنا وی را دهرباس دبه.. ههم ژی، ب من خوهشە ئەز وێ ههڤپهیڤینا كو مامۆستا جهمل ئۆگوز، ژ بهری 16 سالان ڤه، ل دۆر رۆلێ محەمەد شێخۆ د مۆزیكا كوردی دا ب من را كریه، ژ خواندهڤانان را دوباره بكم..
محەمەد شێخۆ; ئەڤێ كو مرۆڤهكی وهك مه تهڤان بوو. لێ د وارێ دهنگ و مۆزیكێ دا، مرۆڤهكی ژ مه جودا بوو; مرۆڤهكی ب بوویهرێن گهلێ خوه ڤه گرێدایی بوو، قهت هایێ وی ژ مالێ دنیایێ تونه بوو. وی تهڤ تهمهنێ خوه د بهر بیر و باوهریێن خوه دا خهرجكرن، بێ كو هایێ وی ژ دیرۆكێ ژی ههبه، ئان ل جههكی ژ ناڤێ خوه را د ناڤ رووپهلێن دیرۆكێ دا بگهره..
وهك گوهدارهكی سترانێن وی، ئەز ژی، یهك ژ دۆست و ئەڤیندارێن گوهداریا سترانێن وی مه. ئەو سترانێن كو ل سهر زلانا سێ بنگههان دزڤره; دهنگ، ئاواز و گۆتن. محەمەد شێخۆ ب زانهبوون، ئەڤ ههرسێ بنگهه ب مۆزیكێ، ل گۆر گهوریا خوه، ل گۆر ئێش و ژانێن گهلێ كورد ژ خوه را دبژارتن، ب ههڤ را دهوونان و د ناڤ گهل دا بهلاڤ دكر. گوهدارێن وی ژی، ب سهحكرنا سترانێن وی را، د ناڤ پێلێن ژیانهكه تژی كول و خهم، كهیف و شاهی دا دوور – دوور دچن و رهحهت دبن.. ژ بهر كو سترانێن وی ئاكام و باندۆرهكا مهزن د حس، ههست و دهروونێ مرۆڤێ كورد دا دهێله، وی ژ قورم ڤه دههژینه و ب رهخ دو تشتان ڤه پال دده; وهلات و ئەڤین.
مهزنبوونا ناڤێ محەمەد شێخۆ ژ وێ یهكێ تێ كو كاریبوو دو جهلهبێن گوهداران پهیدا بكه، یهك ژێ; ئەوێن ب كول و ژانن، یێن دن ئەوێن ب كێف و شاهی نه. ئانکو محەمەد شێخۆ د سترانێن خوه دا، شین و شادی ب ههڤ را كۆم دكه.. كاریبوو بهێله كو مرۆڤێن شین-شاد ل یهك سترانێ گوهداری بكن. د باوهریا من دا ئەڤ یهك ل بژارتنا محەمەد شێخۆ ژ گۆتنێن سترانێن وی را ڤهدگهره.. وی، ب زانهبوون گۆتنێن سترانێن خوه دبژارتن.. رازی نهدبوو كو ههر ههلبهستێ بسترینه. ل گۆر كو ئەز یهك ژ كهسێن نێزیكی وی بووم، گهلهك ههلبهست ژێره دهاتن كو بكه ستران، لێ ئەو رازی نهدبوو.. ههلبهستێن كو دبژارتن، ب پرانی ل دۆر زلانا وهلات، بوویهرێن وهلات و ئەڤینێ دگهریان. هەتا كو وی ئەڤین ژی، ب وهلات ڤه گرێددا.. ئانكو ل تهمبوورا كول و ئێشێن وهلاتیا ددا، خوه ژ وهلاتیێن خوه دوور نهدكر، ب رهشاهیا وهلاتیان را بوو و د دیلانا وان دا درەقسی.. ئەرێ.. وی ههلبهستێن سترانێن خوه ب زانهبوون دبژارتن و ههلبهستێن ڤان ههلبهستڤانێن كو وهلات ژ وان را، ئەڤین بوو، ههبوون بوو و ب بوویهرێن وهلاتێ خوه را دهاتن و دخلیان.. ده وهرن ئەم مێزهكن بێ محەمەد شێخۆ ههلبهستێن كێ كرنه ستران: جهگهرخوین، تیرێژ، یووسف بهرازی (بێبهار، مهله ئەحمهد نامی.عومهرێ لهلێ، سهبری بۆتانی، خهلهفێ زیباری، د. بهدرخان سندی، ئەحمهدێ شێخ ساله، كهمال شانباز، موستهفا ئەترووشی، د. فهیدهلاه خزنهوی، تاها خهلیل، محەمەد عەلی شاكر: عادل سهیفهددین، بهشیر چاچان (شێرێن).. بهلێ گهلهك سترانێن وی یێن دن ژی ههنه، ئەز تێنهگەهشتم بێ ژ گۆتنێن كێنه.. محەمەد شێخۆ د 20 سالان دا، دۆر 114 سترانان گۆتنیه، ئەو ستران د گهلهك كاسێتێن تێڤهل دا بهلاڤ بوونه..
فهرمۆن ئەڤەنە پرسیارێن مامۆستا جهمیل ئۆگوز و بهرسڤێن من:
1 – رۆلێ محەمەد شێخۆ د ناڤ مۆزیكا كوردی دا چیه؟
– رۆلێ وی گوهارتن و پێشخستن بوو. وی ژی وهك یێن پێشیا خوه; ئارامێ دیكران، سهعید یووسف و مهحموود عەزیز ستران و مۆزیكا كوردی ژ كلاسیكیێ رزگار كر، پێشدا بر، ب ئاوازێن نوو خهملاند و ب گوهداران شێرین كر.. ئەرێ ب رێكا وی ژی ستران و مۆزیكا كوردی، دهرباسی قوناغهكا نوو بوو. تهڤی تهمهنێ وی یێ كورت (41سال)، وی كاریبوو مۆزیكا كوردی، پهیڤا كوردی یا رهسهن ب گوهداران بده حهزكرن، شێرانیا زمانێ كوردی ب رێكا ئاوازێن خوه یێن نوو بهلاڤ بكه و خوه د ههر چار پارچهیێن كوردستانێ دا بده ناسكرن.. د وێ ههیامێ كو ستران و پهیڤا كوردی ژ نها قهدهغهتر بوو..
2 – گرانیا سترانێن وی (ژ ئالیێ ناڤهرۆك/گۆتن و مۆزیكێ ڤه) چیه؟
– د باوهریا من دا گرنگیا سترانێن وی كو وی كاریبوو ب رێكا سترانێن خوه، د وێ ههیاما خهراب دا، د ناڤبهرا سالێن 1970-1989 ئان دا، ههستێ نهتهوی كوردی د ناڤ كورماجی ئاخێفان دا بهلاڤ بكه. ئەو سالێن چهتین و دژوار د ژیانا كوردان دا، سالێن كو گهلهك بۆبهلاتێن سهیر هاتن سهرێ كوردان، وهك ئانینا عەرهبان ل ناڤ كوردێن بنخهتێ د سالا 1974 ئان دا، دهربا ئەڤهرین د 12 ئێلوونا 1980ێ دا، قركرنا بارزانیان د سالا 1983 ئان دا، ئەنفال و حهلهبجه د سالا 1988 ئان دا و وها هەتا ب مرنا وی د سالا 1989 ئان دا.. ژ بهر كو ئەو ژ خوه پشتراست بوو و خوهدی نامهیهكه نهتهوی بوو، خوهدی ههلوهستهكه كوردستانی بوو.. وی ب مێرانی و جهگهرداری سترانێن خوه دگۆتن.. و ب باوهری و دووردیتنی گۆتنێن سترانێن خوه دبژارتن و وها ههلبهستێن گهلهك ههلبهستڤانێن نهتهوی كو ب كێف و شاهیێن گهلێ خوه را دكهنیان و ب ئێش، برین و دهردێن گهلێ خوه را دگریان، كرن ستران.. د باوهریا من دا ژ بهر ڤێ یهكێ و ژ بهر دهنگێ وی یێ حهنوون و ئاوازێن تهمبوورا وی یا دلۆڤان، جهماوهرێ كورد ژی حهزژێ كر و سترانێن وی بوون وهك دهرمانێ برینێ ژ بریندارێن وهلات را و ههر وها ژ ئەڤینداران را ژی..
3 – سترانێن وی بهرسڤا ئیرۆ ژی ددن یان نا؟
– بهلێ ددن چاوا نا! دهما كو هێژ ئەو كێشهیا كو محەمەد شێخۆ ژ بۆ وێ دكر هاوار و گازی چارهسهر نهبوویه.. ههژ بهكو كهلهمه د ناڤبهرا مهم و زینێ دا.. هێژ مرادا سیابهند و خهجێ ب ههڤ نهبوویه.. هێژ جهگهرخوین خوه ناس نهكریه بێ كی یه..! هێژ ئەحمهدێ خانی ل یهكیتیا كوردان دگهره.. هێژ فهقیێ تهیران دووری ئاڤا دجله دكاله.. هێژ میر بهدرخان د سرگوونێ دا ب نالهناله.. هێژ پێدڤیا مه ب (ئای فهلهك بۆ ته دنالم بۆ چ نێرگز چرمسین..)، ههیه..
4 – محەمەد شێخۆ ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ ل گوندهكی قامشلۆیێ هاتیه دنێ. پارچهیهكا دن یا كوردان بهاتا دنێ دێ چ بگوههریا؟ کارتێکرنا وێ پارچهیێ چقاس ل سهر ههبوو؟ یان ژی ئەم د ڤی واری دا دكارن چ ببێژن؟
– بێگومان محەمەد شێخۆ خوهدی نامه بوو و وهك كو دیارە ههر پارچهیهكی كوردان تایبهتمهندیهك وێ ههیه.. بنخهتێ و قامشلۆ ژ بۆ وی تایبهت بوون. تایبهتیا وان كو جهگهرخوین و پێشهنگێ سترانا كوردی یا نووژەن ئارامێ دیكران ل قامشلۆ بوون و ژ قامشلۆ دهستپێ كرن. وهك كو دیاره ئارام ب گۆتنێن جهگهرخوین كراسێ سترانا كوردی یا كهڤن چراند و كراسهكی نوو لێ كر.. و وها ب سترانا: شهڤ چوو ما تو ئێدی ههو تێ لۆ.. دهستپێ كر.. سەعید یوسف، مهحموود عەزیز و محەمەد شێخۆ دان سهر شۆپا وان.. ئانكو، ئەز دكارم ببێژم كو محەمەد شێخۆ ژ كانیا جهگهرخوین و ئارام ئاڤ ڤهخوار.. د وێ ههیامێ دا، ئەو كانی ل پارچهیێن دن نهبوو.. د گهل كو محەمەد شێخۆ مێر بوو، ئەرێ مێر بوو كو خوه ب شۆرهشا بارزانیێ نهمر ڤه گەهاند و د شۆرهشێ دا، ههلبهستێن ههڤالێن خوه یێن ههلبهستڤان و پێشمهرگه وهك سهبری بۆتانی، موستهفا ئەترووشی و خهلهفێ زیباری كرنە ستران و گۆتن.. بهری دەمەکی خهلهفێ زیباری ل گەل من ئاخفت بوو (دیدار بەری مرنا خەلەفێ زێباری بوو «گۆڤارا مەتین»)، مه باش بهحسێ محەمەد شێخۆ كربوو.. كاك جهمیل! خوهزی ته باوهریێن خهلهفێ زیباری ژی ناسكربا. ئەو دۆستهكی محەمەد شێخۆ یێ كهڤنە و باش سهروهختی رۆژێن وی یێن شۆرهشێ و پهنابهریا ئیرانێ یه.. ئەو بێژەربوو ل دهنگێ ئەمهریكا، پشکا كوردی ل واشنگتۆن.
5 – ژ بۆ خوهدی لێ دهركهتنا ناڤێ وی دڤێ چ بێ كرن؟ (میناك وهكی ئابیده، پهیكهر یان تشتێن دن) كورد ب تێرا خوه وی ببیر تینن یان نا؟
– هەتا كو ئەم ل ناڤدارێن خوه نهپرسن، ل وان بخوهدی دهرنهكهڤن، ئەم پێش ناكهڤن، محەمەد شێخۆ ناڤدارهكی مهیه، پێدڤیه ئەم ل ڤی ناڤدارێ خوه خوهدی دهركهڤن، ههر سال وی ببیر بینن. ماشالاهـ تڤیێن مه پڕ بوونه كو ههر سال، ههر تڤی یهك نیڤ سەعهتێ ل دۆر ژیانا وی راوهسته دنیا خهراب نابه..! ئەز ژ دل سپاسیا وان تڤی یان دكم، ئەوێن كو وی و كهسێن وهك وی ببیر تینن..
د ڤێ وارێ دا گازندهكا مهزن ژ شارهداریا باژارێ نسێبینێ دكم كو هەتا رۆژا ئیرۆ هێژ محەمەد شێخۆ ببیر نهئانینه.. چما نسێبینێ؟ ژ بهر كو قامشلۆ و نسێبینێ دو باژارێن نێزیکی ئێکن، خهلكێن ههردو باژاران ژ ههموو باژارێن كوردان پتر ژ كانیا هونهرمهندیا محەمەد شێخۆ ڤهخوارینه..! و وهك كو هوون تهڤ دزانن رهوشا قامشلۆ ئاوارتهیه.. د ڤان سالێن داوی دا چوونا سهر گۆرا وی، د رۆژا مرنا وی دا بوویه قهدهغه.. بهلێ دهرفهتێن بیرئانینا وی ل نسێبینێ پڕ هێسانه و فهرز دبینم..
ب ڤێ ههلكهتێ، ئەز دۆزا دانینا پهیكهرهكی محەمەد شێخۆ د ناڤتارهك نسێبینێ دا دكم، بهێڤی مه كو شارهداریا نسێبینێ ڤێ داخوازا من ب جی بینه. ئەڤ داخواز نه یا من تهنێ یه، یا پڕانیا جهماوهرێ كوردە.. ههم ژی كو ناڤێ وی ل سهر دبستانهكێ بێ دانین.. ههر وها بهێڤی مه ژ شارهدارێن باژارێن باكور و حوكمهتا ههرێما كوردستانێ كو ناڤێ محەمەد شێخۆ و كهسێن وهك وی، د سهر قوتابخانە، پهیمانگهه، ناڤتار و كۆلانان را بلند ببه و ههر وها هۆل ب ناڤێ وان د زانكۆیان دا بێنه ب ناڤ كرن.
