ھەر وەکی ئەم ھەمی دزانین کو د ژیان و ھەبوونا مە دا چ تشتەک نەمایە کو مە ناڤەک ل سەر دانەنابیت، ئەڤ چەندە ژی دزڤریتە ڤە ژ بۆ پێدڤییا و لێگەڕیانا مە یا بەردەوام ژ بوویی دانانا ناڤەکی ل سەر ھەر تشتی و ھەر ھەستەکی تاکو زمانەکێ ھەڤبەش د ناڤبەرا مرۆڤان دا پەیدا ببیت پێخەمەتی تێکگەھشتنەکا ئاسانتر.

بەلکی ل ھندەک رەوشان مرۆڤ نەچار ببیت زمانێ خوە بگوھۆڕیت، لێ بەلێ زۆر یا دەگمەن و کێمە کو ئەو ناڤێ چیایێ ئەو ل قەنتارا وی دژیت و کانییا ئاڤێ ئەوا ئەو ئاڤێ ژێ ڤەدخوەت بگوھۆڕیت، چونکو ئەڤان ناڤان کۆکا خوە ژ ئەردنیگاری و زمانێ کەڤنێ وی خەلکی وەرگرتییە ب واتەیەکا زەلالتر ئەڤ ناڤێن ھانێ ژ دیرۆکا وی ئەردی ژ دایکبووینە، نە ژ چ دەستھەلاتێن نوو چێبووین.

رۆژا ئەڤرۆ ژی تێدا بیت، ل سەر تا سەرێ کوردستانێ مە دو جۆرێن ناڤان ھەنە جۆرێ یەکەم: ئەو ناڤن یێن ژ ئەردێ کوردستانێ و زمانێ خەلکێ وێ ژ دایکبووین کو ھەلگرێن دیرۆک، پێڤەگرێدان و زمانێ خەلکی نە، جۆرێ دویەم: ئەو ناڤن یێن کو ژ کورسییێن دەستهەلاتێن نوو چێبووین، ھاتینە ئافراندن و ئێخستینە ل جھێ ناڤێ رەسەنێن ڤێ ئەردنیگارییێ.

ئەڤ جۆرێ دویەم نە ب تەنێ گوھۆڕینا ناڤێن رەسەنن و داسەپاندنا ناڤێن دیترن، لێ بەلێ ئالاڤەکێ داگیرکرنێ یێ ناڤدارە کو ئارمانج ژێ داسەپاندنا زالبوونەکا رەوشەنبیری، دیرۆکی و سیاسی ل وی ئەردی، مەرەم ژێ گرێدانا خەلکی د گەل چاند و دیرۆکا وی قوت بکن و ل داوییێ ناسنامەیا وی گەلی ب یەک جاری ژ ھۆلێ رابکن. د ڤی بیاڤی دا کەسێن شەھرەزا و بسپۆر تەکەز دکن کو ڤان پێنچ ئارمانجێن ل خوارێ ھاتینە دەستنیشانکرن د خوە دا دحەوینت.

١- سڕینا ناسنامەیا وی خەلکی:

ناڤ ھەلگرێ زمان، دیرۆک و پێڤەگرێدانێیە. دەمێ ناڤ دھێتە گوھۆڕین دبیتە ئەگەرێ لاوازبوونا خەلکی ب بیرەوەری و رابردوویێ وی ڤە و د گەل دەمی قوتبوونا خەلکی ژ رەھێن وی یێن جڤاکی، ل ڤێ خالێ داگیرکەر دشێت ب ساناھی وی گەلی دوبارە ل گۆری حەزا خوە ل قالبی بدەت و ژنوو ڤە پێناسە بکەت. ئەڤە تێ واتەیا کو ئەگەر چەک جەستەیێ مرۆڤی دکوژیت، گوھۆڕینا ناڤی؛ دیرۆکێ، زمانی، پێڤەگرێدانێ و بیرەوەرییێن جڤاکی ژی دکوژیت.

٢- رەواکرنا داگیرکرنێ:

ب رییا گوھۆڕینا ناڤێن باژێر، گوند، چیا و بگرە تا ناڤێ خەلکێ وی ئەردی ب خوە ژی، پێخەمەتی ڤەھاندنا چیرۆکەکا نوویە ل سەر ھەبوون و مێژوویا وی ئەردی تاکو پێشکێشی نفشێن نوو بکن، وەکی رەسەناتییا ڤی جھی و رەسەناتییا دروست ب ڤی ئاوایی دێ وەرە بناخکرن.

٣- شکاندنا گرێدانا د ناڤبەرا مرۆڤی و ئەردی دا:

ل دەمێ قەدەخەکرنا ناڤێن رەسەن مرۆڤ ل وارێ خوە ھەست ب خەریبییێ دکت؛ چونکو ناڤێن رەسەن، ھەمی نیشان و سەمبولێن جڤاکی نە، کو ھەستێ پێڤەگرێدان و بەردەوامیبوونێ دبەخشنە مرۆڤی، ئەڤە تەنێ یەک مینکە ژ سەدان کو ب رێکارێن ئیداری ئەنجامددن و ئارمانجا ھەر ھەمییا ژی ئەوە کو خەلکێ رەسەنێ وی جھی ببنە مێڤان ل جی و وارێ خوە و بێ نیشان و سەمبولێن جڤاکییێن دروست بمینن.

٤- داسەپاندنا چیرۆکەکا نوو:

داگیرکەر چ جارا ب زالبوونەکا لەشکری ب تەنێ راناوستیت، بەلێ دێ بەردەوام بیت ل سەر نڤیسینا دیرۆکەکا نوو، داسەپاندنا زمانێ خوە، ب چێکرنا تێگەھێن نوو، ناسنامەیەکا نوو ژ نفشێن پاشەرۆژێ را، کو بکەتە راستییا ژیانا وی خەلکی.

٥- لاوازکرنا بەرخوەدانا وی خەلکی د پاشەرۆژێ دا:

ھەر مللەتێ کو ناڤێن خوە، زمانێ خوە، دیرۆکا خوە نەزانیت، دێ ب ساناھی وەرە بندەستکرن و ھەلبەت ھەر ل وی دەمی دا دێ یەکبوونا وی ژی گەلەک یا ئەستەم بیت. ب کورتی گوھۆڕینا ناڤێن گەلەکێ بندەست نە بەس رێکارەکا ئیدارییا بێ گونەھە، لێ بەلێ نەخشەیەکێ توندوتیژییا سەمبولیکە ژ بوویی راکرنا چاندا وی گەلی ژ ھۆلێ بێی کو پێدڤییا داگیرکەری ب تونەکرنا راستەراستییا جەستەی ھەبیت.

گوھۆڕینا ناڤێن گوند و باژێران تێ واتەیا ڤەشارتن و گەمارکرنا دیرۆکا وی جھی، ئەڤرۆ ل سەر تا سەرێ کوردستانێ و ل دەڤەرێن جودا جودا دا ل ترکی، ئیرانێ، ئیراقێ و سوریایێ ب ھزاران ناڤێن جی، گوند و باژێرێن کوردا دوبارە ب ناڤێن ترکی، فارسی و ئەرەبی ھاتینە بناڤکرن و نھا ئەڤ ناڤێن نوو چێبووین ل سەر نەخشەیان ل کارن و ناڤێن رەسەنێن دەڤەرا قەدەخەنە! چەند نموونەیان ئەز بێژم:

دەرسیم بوویە تونجەلی

ئورمییێ بوویە رەزایێ

دیلۆک بوویە گازیئانتاپ …..ھتد.

دەرەنجامێ ڤان گوھۆڕینا و ل گۆری ڤەکۆلینێن ھاتینەکرن و پشتراستکرن ب ڤی ئاوایێ خوارێ نە:

١- ل ترکییێ ٢٨.٠٠٠ ناڤێن (کوردی، ئەرمەنی، یوونانی و سریانی ھاتینە گوھارتن).

٢- ل ئیرانێ نە کێمی ٢٠٠٠ ناڤێن کوردی بۆ فارسی ھاتینە گوھارتن.

٣- ل سوریا و ئیراقێ نە کێمی ٨٠٠ ناڤێن کوردی ھاتینە ئەرەبیکرن.

سەرەرایی گوھۆڕینا ناڤێن جی، گوند، باژێر و دەڤەران، ناڤێ خەلکێ کورد ژی ھاتبوونە گوھارتن، ل ترکییێ دگۆتنێ (ترکێن چیا)، ل سوریا بەرێ ناڤێ کوردا بیانی، مشەخت و بێ ناسنامە بوون، ل ئیرانێ کوردێن بێ ماف و بێ ناسنامە دھێنە ناساندن. ئەڤ سیاسەتێن وەک ھەڤ ل چار وەلاتێن جودا ل دەردۆرا کوردستانێ ئارمانج ژێ ڤەقەتاندنا کوردانە ژ دیرۆکا وان؛ چونکو داگیرکەر باش دزانیت کو ملەتێ ناڤێ خوە ژ دەست بدەت، د پاشەرۆژێ دا ئەو دێ نەچار بیت داخوازا چەسپاندن و دیارکرنا ھەبوونا خوە بکەت. ب کورتی و ب کوردی ناڤێن کو ب ھزاران سالان ھەنە، تێ واتەیا بەردەوامبوونا ژیانا وی خەلکی ل وی جھی، تێ واتەیا خەلکێ وی ئەردی ھەمی مافێن دیرۆکی و ھەبوونێ ل وی جھی ھەنە و قەت ناھێنە ئینکارکرن.

ڤەکۆلەر و بسپۆرێن تایبەتمەند د ڤی بەر و بیاڤی دا ل سەر ڤێ رێزبەندییا کەڤناتی و ھەبوونا مللەتان و ئەو کۆدەیێن وان مللەتان ژ بوویی دانا ناڤان ل باکورێ مەزۆپۆتامیایێ ھەڤرا و کۆکن:

رێزبەندییا کەڤناتی و ھەبوونا گەلێن باپیر و باپیرێن کوردان ل باکورێ مەزۆپۆتامیایێ د دیرۆکێ دا، بۆ زانین (دەڤەرێن زاخۆ- دھۆک و مویسل ناڤەندا شارستانییەتا ھوری و میتانییان بوو).

١- سوبارتو: ٢٥٠٠- ١٥٠٠ب.ز کەڤنترین مللەتێ چیایی نە ل ڤێ دەڤەرێ.

٢- ھوری: ٢٣٠٠-١٣٠٠ب.ز شارستانییەکا جھگیر بوو.

٣- میتانی: ١٥٠٠-١٣٠٠ب.ز دەولەتەکا ھورییان بوو.

٤- مەد- ٧٠٠-٥٥٠ب.ز ئیمپراتۆرییەکا کوردی بوو.

٥- مللەتێ کوردیێ نھا و گەلێن د ناڤ دا.

ئەو ھەمی ڤەکۆلینێن ل سەر باکورێ مەزۆپۆتامییایێ ھاتینەکرن تەکەز دکەن کو چ ناڤەک ب ھەرەمەکی نەھاتییە داناندن، بەلکو بەروڤاژییا ڤێ گۆتنێ یا دروستە. تەڤاھییا ناڤێن کەڤن ل گۆری شێوازێن دیار و زەلال ھاتینە دانان کو ھەمی ژی گرێدایی زمان، ئەردنیگاری، ئۆل و دەستھەلاتا سیاسی بووینە. ل گۆری شێوازێن ھوری و میتانییان ئەم چەند کلیل و کۆدەیان ژ بۆ دانانا ناڤێ جھ، باژێر و ھەروسا جھێن سروشتی و خوەزایی بکارانینە زەلال بکەین.

چەند پاشگرێن گرێدایی جھا (لۆجاتۆن سوففخ):-تا-وا-نا-ئوک-ک….ھتد.

چەند پاشگرێن گرێدایی جھێن سروشتی، بلند و دیار.

زا- زاک- زاو-….ھتد.

نھا ئەم دێ سێ نموونەیا ژ ناڤێن ھوری و میتانی وەربگرین:

١- زاخۆ- زاکھۆ- زاکھا- زاکھکا ئەڤ ناڤێ کەڤن چەند جاران ل تاتێن تەقنێ یێن سەردەمێ ھوری/میتانییان ھاتینە دیتن و شرۆڤەیا وی ب ڤی رەنگی ھاتییەکرن:

زا: ئەڤە کۆدێ دانانا ناڤی یە ژ بۆ جھێن بلند و دیار تێ واتەیا (جھەکێ بلند- بلنداھی- دیار و بەرچاڤ).

کھۆ: د زمانێ ھوری تاکو ئێرامییا دەسپێکێ دا تێ واتەیا (ئاڤ، رووبار، بەراڤ و قەراخ).

واتەیا زاخۆ: جھێ بلند و بەراڤ.

زاویتا: ژ برگەیێن وی دیارە ناڤەکێ ھوری/ میتانی یە:

زا: کۆدە ژ بۆ بناڤکرنا جھێن بلند.

و: د زمانێ ھوری/ میتانی دا واتە (ئاڤ، ژیان).

تا: پاشگرەکێ ھورییێ بەربەلاڤە ھاتییە بکارانین ژ دیارکرنا شوون و جھان.

واتەیا ناڤێ زاویتا: جھێ بلند یێ ئاڤدار.

زاگرۆس: ژ پێکھاتەیێن وی دیارە کو ناڤەکێ ھوری/ میتانی یە.

زا: کۆدێ ھوری/ میتانییایە ژ بۆ بناڤکرنا جھێن بلند و دیار تێ واتەیا (جھێ بلند، دیار، چیا).

گرۆس: تێ واتەیا (مەزن، درێژەدار، زنجیرە).

واتەیا زاگرۆس: (زنجیرە چیا یان ژی بلنداھییێن ب سەر ھەڤ ڤە).

ئەڤ چەند رێزێن من نڤیساین ب تەنێ چەند سەرەرێزکێن وان ڤەکۆلینانە ئەوێن ژ لایێ بسپۆر و تایبەتمەندان ڤە د ڤی بەر و بیاڤی دا ل سەر رابردوویێ داپیر و باپیرێن مە ھاتینە ئەنجامدان ل باکورێ مەزۆپۆتامیایێ، مەرەم ژێ زەلالکرنا گرنگییا ناڤێن رەسەنێن کوردی نە و ئەو ھەمی چام و چەرمەسەرییێن ب سەر ناڤێن کوردی دا ھاتینە، دھێن، ب ھیڤییا کو ئێدی ئەم تەڤ ھشیارتر ببین ژ بۆ پاراستنا ناڤێن خوە یێن رەسەن.

ناڤ دھێتە گوھارتن، بەلێ ناھێتە سڕین.