گۆڤارا مەتین گۆڤارا مەتین
ئەرجان ماری حەسەن دایکبوون ١٩٥٧باعەدری گەنجەکی نە وەکی ھەموو کەسایە، خوینگەرمە و خەمخورێ ئاخا خۆ بوویە، دلسۆژ و ڤیانەک باقژ بۆ وەلاتی ھەبوو، گەنجەکی زیرەک و ژێھاتی بوو، عاشقێ وەلاتێ شرین بوو، تھنیێ ئازادیێ و نەڤیێ مێرخاس و قارەمانان بوو، دیرۆک دیدەڤانە کو تێشکێن شێران ھەر شێرن، ھەر د دیرۆکێ دا یا دیارە کو باب و کالێن ئەرجانی (ئێزدین میرزا) میراتی و پاشایەتی ل گەلەک جھان کرینە و پایتەختێ حوکمرانیا وان مووسل و دۆروبەر بووینە، ھەروەسا ناڤێ ڤی میرخاسی دھات ل ناڤ ھەڤالا ((ئەرجانێ فیدەکار)) میرێ دەشت و چیا و دۆزا گەلێ خۆ ل پێشیا ژیانا خۆ ددانا و خۆ کریە مەرتال بۆ ب دەستڤە ئینانا مافێ خەلکێ خۆ ب گەلەک رێکا، سەرێ خۆ بۆ چو دژمنا نە چەماندیە و نانێ سەرشۆریێ وەکو باپیرێن خۆ نەخواریە، ھەر گاڤ عەدالەت بکارئینایە و ژ بەر زلم وزۆریا رژێما گۆر بەگۆر ل سالێن ھەفتیان وھەشتیان دا ھەر گاڤ خوینا ئەرجانی بۆ ئاخا کوردستانێ دکەلی.
ل مافێ گەلێ خۆ یێ بن دەست دپرسی و دەست دھاڤێت قەلەمی و بەرڤانیێ ژ ئاخا خۆ دکەت، پەیڤێن خۆ دکەتە خەنجەر بۆ سەرێ دوژمنی وھزرێن وی دبنە گولەیا تڤنگێ بۆ سنگێ نەیاران، ھەروەسا پەیڤێن وی بۆ بەلنگازێن مللەتی دبنە مال و ملک و تەناھی و خۆشی و پەیڤێن جوان دکەتە رستکەکا گولان بۆ بەژنا بێریڤانان و پەیڤین وی یێن ئازاد دبنە ھێز بۆ وەلاتپارێزان. چەند گۆتار و ھۆزانان دنڤیست و ل رۆژنامە و گۆڤارێن سالێن ھەفتی وھەشتیان دا ل بەغدا بەلاڤ دکەت، دبینت ب تنێ قەلم نەھەر چارەسەریە و ل سالا ١٩٨٢دەست دھاڤێت چەکەکی دی و دگەھتە ل ناڤ رێزێن شۆرەشا کوردی و بەردەوام ھۆزانان دنڤیست، ل ناڤ ھەڤالان دخوینت و مۆرالا وان بلند دکەت و روحا ھزرا نەتەوی ددانتە ل پێشیا ھەموو تشتی، وەکو گۆتن و کریار و ھەر گاڤ نەتەوا خۆ و ئالا خۆ بلند دکەت، وەکو د ڤێ ھۆزانێ دا دیارە:
(وەلاتێ من)
چەند ژ ژینا مە مایە
ئەڤە ژ چەند دەمایە
دژین ل ڤێ جیھانێ
ھێشتا وەلات چارتایە
***
تیرا وەلات ھێـژایە
ئـالا ل سەر مـلایە
دگۆتن دێ بەین قاپانێ
دیارە کەس نەمـــایە
***
پەیکا مە ڤێجا نەمـا
ل ناڤ داڤا بکەین سەما
دێ پەرێسین زەوانێ
دەربا خەنجەر نەخەما
***
پەیڤا ل سەرلێڤـــا مە
کوردستانــــا یارا مە
گەر گەھشتین پەیمانێ
ھەر چار پارچە مالا مە
کوردستان بەری چەندین سالا ھاتیە پارچەکرن و بوویە برینەک ساخ د دلێ کوردپەروەران دا، ژ بەر ڤێ چەندێ خەونا مللەتێ کورد ھەر دێ مینت کو رۆژەکێ ھەر چار پارچە دێ بنە ئێک و ئالا کەسک و سۆر وزەر ل ناڤ ئالایێن جیھانێ دێ بلندبت و سەرخۆبوونا ڤێ ئاخێ دێ ھەبت، ھۆزانڤان ئەرجان ماری د پتریا ھۆزانێن خۆ دا، ناڤێ یارا خۆ ل وەلاتی دکەت، ھەر بۆرا سۆز و پەیمانێن خۆ نوو دکەت کو رۆژەکێ سنۆر نەمینن ل دۆرا دۆز وخەونا وی، ھەروسا ھزرا ھۆزانڤانی ھەر یا گەشە دەمێ بەحسێ جەژنا مللەتێ کورد دئێتە کرن و جەژنا نەورۆزێ ل بیست و ئێکی ئادارێ کو مەزنترین جەژنا و ئاگرێ وی ب تنێ دلێ وی گەرم دکەت و چاڤێ وی رۆن دکەت، ھەر ل گەل قوتابیەکا کچ دانوستاندنێ دکەت، وەکو د ڤێ ھۆزانێ دا ھاتی ب ناڤێ نەورۆز:
کتێبێ ھلگر خویندەڤانێ
دۆستا منێ چەندە جوانێ
ھەی شەمالا ئێزیدخانێ
من ژبیر نەکە ھەی وێرانێ
کا ئەو پەیڤا ل قوتابخانێ
وەختێ مە پێکڤە دگۆت جانێ
چەندە پیرۆزە ب شەنگ و سۆزە
جەژنـــا مــە کوردا نەورۆزە
گەل بیست و ئێکی ئادارا
گەل بوشکوڕینا بەھارا
کچ و کوڕ ل گەلەک شارا
ملا دێ دەن ئەو ب ملا
شەھیا دکەن ل سەر گرا
ھەم دبێژن وەرن بـــــرا
چەندە پیرۆزە ب شەنگ و سۆزە
جەژنـــا مــە کوردا نەورۆزە
کاوە رابوو ل کوردستانێ
دەست ھلاند ئاسن مەحانێ
ل گەل خۆرتا ل گەل پەیمانێ
سەرێ سلتان کر ھەمبانێ
درۆڤێن وان ل ڤێ جیھانێ
ئاگر کرن نیشان و گۆتنێ
چەندە پیرۆزە ب شەنگ وسۆزە
جەژنـــا مــە کوردا نەورۆزە
– ھەروەسا ھۆزانڤانی ھۆزانەک جوان ل سەر چیایەکی کوردستانێ نڤیسیە و ئەو چیا ھەر رامانا وەلاتێ وی کوردستانێ ددەت و ناڤێ وی چیایی سۆرداشە و ھێزێ ددەتە خۆ و بێ ترس و ھەر ل وی دەمی پارچەکێ ژ وی بەرھەمی دشینت بۆ رادیویا کوردی ل بەغدا و ل رێکەفتی ٣٠/٣/ ١٩٧٩ دئێتە خواندن و گەلەک دلخۆش دبت، ئەڤە دەقێ وێ ھۆزانێ یە:
سورداش
چەند ب قەھر و کول و ئێشا
چەند ب دوعاێن دەروێشا
ھاتمە تە…
دێ گەھمە تە…
من تو دیتی…
من تو بینایی…
من ب ھەدو چاڤا ڤیایی
سۆرداش بۆ من خۆ بچەمینە
ھەکە نەشێی خۆ بحەلینە
چونکو ئەز دل شۆژێ تە مە
ھەتا مرنێ ل گەل تە مە
جەرگ سۆتی شەپەرزە مە
ئامانجا من
ھەمی دەما
ھیڤیدارێ جوانیا تە مە
ھۆزانڤان ئەرجان ئەڤ ھەر سێ ھۆزان نڤیسیبوون بەری پەیوەندیێ ل گەل بزاڤا رزگاری خوازا کوردی بکەت، ب تنێ ل گەل پارتی دیمکراتی کوردستان یێ رێکخستی بوو. ھەر یا دیار و ئاشکەرابوو کو پەیڤێن وی ھشیاریەکێ ل ناڤ گەلێ کوردستانێ دکەت، کۆمەکا ھەلبەستان دڤیا چاپ بکەت، لێ رژێما گۆڕ بەگۆڕ نەرازیبوونا خۆ دیار کر کو ھەلبەستێن وی قەدەغەنە و بەری بێتە گرتن ھاتە ناڤ رێزێن شۆرەشێ و بەردەوام گۆتار و ھەلبەست دنڤیسین و پتر ھۆزانێن وی د شۆرەشگێری بوون و دبتە یەکەم کەس د ناڤ جڤاکێ ئێزدی دا ھۆزانا کوردی یا ئازاد و کلاسیکی تێکل کرین .
لێ مخابن ھیڤی و ئۆمێدێن ڤی مێرخاسی و برایێ وی (فەرید) ل ئەنفالێن رەش ل سالا ١٩٨٨ێ ل کەلھا نەزارکێ ھاتنە ھنداکرن، چەند پەیڤێن گەرم و وەفادار ل سەر دیوارێن وێ زیندانێ نڤیسی بوون ژ وان رستەیا (( دادێ سبا زوو من و خلفا سیدارێ ژڤانە ئەز دێ مرم و کوردستان ھەر دێ مینت)) و ھەتا نھا دبێ سەروشنین و ھۆزان و نڤیسینێن وی یێن ھەشت سالا ل سەر ئاخا خۆ یا پیرۆز نڤیسین دەمێ یێ ئازاد و بەرخودان کری، ھەر قەلەمێ وی وەک تڤنگا وی ل مەیدانا خەباتێ بوو، لێ ھەزار جاری مخابن ئەڤ بەرھەمێ وی یێ ھزری ل گەل ھندابوون و ھەتا نھا دەنگوباسێن وی و بەرھەمێن وی قەد نینن.
ژێدەر:
١-پەرتوکا (ئەرجان ماری ژیان و ھۆزان) بەرھەڤکرن مەروان شێخ حەسن سالا ١٩٩٩.
٢- ل ریکەفتی ١/٢/٢٠٢٥ دیدارەک ل گەل برایێ ھۆزنڤانی ماری حسن ھاتەکرن.
