گۆڤارا مەتین گۆڤارا مەتین
ريپۆرتاژ: سەعد عاسف
یادگەها نیشتمانییا یا بارزانی مۆزەخانەیەکا کەلتوورییە بۆ بیرئینانەڤا گیانێ پاقژێ رێبەر و هێمایێ بزاڤا رزگاریخوازا کوردان، مەلا مستەفایێ بارزانی. د ناڤ ڤێ یادگەهێ دا، رێز ل هەمی سەرکردەیێن گەلێ کورد یێن، کو خەبات بۆ گەلێ کورد کرین هاتییە گرتن.
یادگەها نیشتمانییا بارزانی، ژ بۆ یاد و ستایش بەرچاڤکرنا سەرکردەیێن نیشتیمانی، روحی، شوڕەشگێڕی و سیاسیێن کوردستانێ یە، کو شوینتلێن وان د دیرۆکا نوی یا گەلێ کوردستانی دا پاقژ و دیارن و ب خەباتا خۆ یا نە گۆڕ ئەم هانداینە داکو بێ راوەستان ل دویڤ رێباز و قوتابخانەیا وان بچین.
ئەڤ یادگەهە، پشکەکا بچویکا دیرۆکێ یە، کو رووناهیێ دئێخیتە سەر بزاڤا رزگازیخوازا کوردستانێ و مێژوویا بارزان و ئامەژەیەکە بۆ پاشەرۆژێ داکو بزانین ئەڤ ئازادییا ئەڤرۆ ئەم تێدا چەوا ب دەستڤە هاتییە.
ئەڤ یادگەهە دەستکەفت و سامانەکێ گرنگە بۆ کوردان، داکو نفشێ نوی و پاشەرۆژێ و خەلکی بیانی ژی، سەرهەلی دیرۆک و سیمبۆلێن کوردان ببن.
یادگەها نیشتمانییا بارزانی ژ ئەڤان پشکان پێک دهێت:
تابلۆیا بەری، مۆزەخانە، گەلەری، ژوورا ڤیدیۆیێ، کتێبخانە، هۆڵی کونفرانس، مزگەڤت و خزمەتگوزاری.
ل رۆژێن ١١و ١٢ی گولانا ساڵا ٢٠٢٣ێ، د رێورەسەمەکێ تژی رامان و جوانی دا، یادگەها نیشتیمانییا بارزانی هاتە ڤەکرن. د هەردو رۆژێن ڤێ بۆیەرا دیرۆکی دا، سەرۆک مەسعود بارزانی، گۆتارەکا پڕ بەها و گرنگ ئاراستەکر.
ل دۆر دروستکرنا ڤی یادگەها گرنگ، کۆڤارا مەتین دید و بۆچوونێن هەژمارەکا بەرپرس و مێهڤانێن رێورەسمێن ڤەکرنا ڤێ یادگەهێ وەرگرتن.
سیروان بارزانی، سەرپەرشتێ پرۆژەیێ درۆستکرنا مۆزەخانا نیشتمانییا بارزانی ل دۆر یادگەهێ دبێژیت: «بۆ من شەرەفەکا گەلەکا مەزنە دەمێ ئەڤ ئەرکە ب من هاتییە راسپاردن. نزیکی پازدە ساڵانە بۆ مۆزەخانەیێ کار ل درۆستکرن و کۆمکرنا کەلوپەلان دکەین، بەلێ ئەڤە هەمی ناگەهیتە خەباتا ئێک هەیڤ یا وان قەهرەمانێن ئەرک کێشاین و زەحمەت دیتین و شەڕ و خەبات کرین. مۆزەخانە یا مەلا مستەفا بارزانی و دیرۆکا خەباتا کوردستانێ و شۆرەشێن بارزانە. ئەڤ یادگەهە گەلەک پشکان بخۆڤە دگریت و تشتێ هەرە گرنگ؛ ئەرشیفەکێ گەلەک باش د ناڤ دایە هەر ژ سەردەمێ عوسمانییان و ئینگلیزان. دیسان دێ پەرتووکخانەیەکا ئەلیکترۆنی ژی هێتە درۆستکرن، دێ بیتە ئێکەم جار ئەو ژێدەرێن کو هەتا نوکە مە نەبووینە، دێ کەڤنە بەردەستێ هەر ڤەکۆلەران. ئەڤە خالەکا گەلەک یا گرنگە ژبەرکو زۆربەیا دیرۆکا کوردستانێ ب دەستێ نەحەزێن کوردستانێ هاتییە نڤیسین، ئەڤ پەرتووکخانەیا ئەلیکترۆنی دێ وان شاشییان هەمیان راستڤەکەتەوێن دەر حەقی گەلێ مە هاتینە بەحسکرن چونکی راستی و دروستییا بزاڤێن کوردی کەڤتینە بەردەستێ مە و دێ بۆ جیهانی دیاربیت کا چەند زۆلم و زۆرداری ل گەلێ مە هاتییەکرن. ئەم کورد قەهرەمان و شەڕڤانێن بەرەڤانیێ ینە و نە شەرخوازین.
ئەڤە جهەکێ گرنگ و نوی یە بۆ هەمی خەلکی و ب تایبەتی نفشێ نوی دا ببینن ئەڤ خەبات و بەرخۆدان و ئازادییە ژ چ هاتیە!
خالا هەرە گرنگ، کو من دڤێت ئاماژەیێ پێ ب دەم، ئەگەر دایکا حەمایل خان نەبا و هزرا وێ نەبا، مە نەدشییا تشتەکێ ب ڤی شێوەی درۆست بکەین، ژبەرکو ل دەربەدەری و ئاوارەیێ ئەوێ هەمی کەلۆپەلێن بارزانی ل گەل خۆ پاراستینە و نەهێلایە چ لێ بهێن، کەلۆپەل ژی یێن سەردەمێ کۆمارا مهاباد و هەتا وەغەرکرنا بارزانیێ نەمرن، ئەڤ دەستکەڤتە ژ سایا سەرێ حەمایل خانێ نە».
فەرهاد پیرباڵ، نڤیسەر و مامۆستایێ زانکۆیێ سەبارەت ڤێ داگەهێ دبێژیت: « ئەڤ مۆزەخانەیە، دئینیتە بیرا مرۆڤی کا پێشمەرگە چەند یێ مەزن و گرنگە. نوکە ئەز یێ دئاخڤم وەکی مامۆستایەکێ زانکۆیێ و من چەندین پەرتووکێن چاپکرین، بەلێ من چەند خزمەت کر بیت، ناگەهیتە ئێک رۆژا خەباتا ڤان پێشمەرگەیان یێن کو بووینە ئیلهاما ڤێ مۆزەخانەیێ!! قووناغا پشتی ڤەکرنا ڤێ مۆزەخانێ یا گرنگە و دەمێ ئەز هاتیمە د ناڤ مۆزەخانێ دا، من سەرۆک مەسعود بارزانی دیت، ئەوی ئیلهام یا دایە ڤێ مۆزەخانێ و ڤەکرنا ڤێ مۆزەخانێ هزرا وی بوویە. ئەز یێ دلخۆشم ژبەرکو دەستێ من د دروستکرنا پەیکەرێ بارزانی دا هەبوو ئەوێ 16 مەتران دڕێژ ل دەستپێکا هاتنە ژوورا مۆزەخانێڤە.
هیڤیدارم هەر کەسەک سەربۆرێ ژ پەیاما سەرۆک بارزانی وەربگریت ئەوا ل ڤەکرنا ڤێ مۆزەخانێ دا گۆتی ل سەر ئەوان هەر سێ خالان ل دۆر رێبازا بارزانی کو ئەو ژی: خوداناسی، نیشتمانپەروەری، پێکڤەژیانە، کو د ناڤا ڤێ مۆزەخانێ یا بابێ کوردان مەلا مستەفا بارزانی دا دهێنە دیتن، پێدڤییە ئەم ل وان خالان تێبگەهین و نفشێ نوی ژی مفای ژێ ببینیت، هەروەسا وەزارەتا رەوشەنبیری و لاوان، ئەوقاف، ئەز، راگەهاندن کار ل سەر ڤێ مۆزەخانێ و وان خالان بکەن».
شڤان پەروەر، هۆنەرمەند، وەكو كەسایەتییەكێ پشكدار د ڤەكرنا مۆزەخانێ دا گۆت: «بۆ هەموو مللەتان مۆزەخانە دپێدڤینە، ژبەرکو مۆزەخانە پاراستنا بەرهەمێ دیرۆکا ڤان مللەتانە، یێن کو بۆ مللەتی بێی راوەستیان و ب زەحمەت و نەخۆشى خزمەت کرینە، نابیت بهێنە ژبیرکرن، گوندێ بارزان چەندین جارا هاتيیە خرابکرن، بەلێ ئەڤرۆ ب دروستکرنا ڤێ مۆزەخانێ ئاڤاتر و دیرۆکێ دەولەمەندتر دکەت، بارزانیێ نەمر دیرۆکەکا درێژ و پڕی سەروەری بەرخوەدان بۆ مللەتێ کورد هەیە، کو ب تایبەتی ئەڤ مۆزەخانە ل سەر ناڤێ وی چێبوویە، پازدە ساڵن من مەرەق دکر دا کو بهێتە ڤەکرن، ژبەرکو بۆ مە پێدڤيیە، مللەتێ کورد مللەتەکێ شەهرەزایا دیرۆکێ دوور و درێژ دیتيیە، خودان بەرهەمەكێ دیرۆکی يێ گەلەک دەولەمەندە، ئەڤ دەستکەڤتە بۆ گەلێ کورد هۆسا بهێت پاراستن دا خەلک ژی ڤێ دیرۆکێ ببینن».
محەمەد بن سلێمان، کونسۆلێ وەلاتی سعوودیێ ل هەرێما کوردستانێ، بۆ كۆڤارا مەتین ئاخفت و گۆت: «سۆپاس بو خودێ ئەڤرۆ ئەم ل ڤەکرنا ڤێ موزەخانەیا جوان بەرهەڤ بووین کو ژ هەژی مەزناهییا مەلا مستەفا بارزانییە ، ئەڤە بەلگەیە ل سەر بەردەوامبوونا ڤێ سەرکردایەتییێ د بەرهەمئینانا هندەک سەرکردەیان دا یێن کو بهایێن وەفاداری و لێبوورینێ و پێکڤەژیانێ ل دەڤ وان هەین، ل سەر پێشڤەبرن و هەڤکارییا ل گەل هەموو وەلاتێن دەڤەرێ ژی د ڕژدن، تشتێن گەلەک جوان تێدا هاتینە نیشاندان، کو دەربڕینێ ژ خەباتا وان کەسان دکەت یێن خەبات کرین».
بەختیار حەیدەر، مامۆستایێ زانکۆیا سەلاحەدین، ل دۆر گرنگییا مۆزەخانێ گۆت: «مۆزەخانەیەکا گەلەک دەولەمەندە ب هەمی پشکێن خۆڤە، دیرۆک و خەباتا گەلەکێ نیشان ددەت، پێدڤيیەکا هەرە فەرە بۆ رۆژەڤا گەلێ کورد، ل هەمی جیهانێ بگەریێى ئەو سەرکردەیێن ڕۆل هەبوویە د دۆزا گەلێن خۆ دا، کەسێن زیندینە د ناڤ دیرۆک و هەبوونا وان مللەتان دا، بارزانیێ نەمر سەرکردەیەکێ مەزنێ گەلێ کوردە، هەتا کو نە گۆتبا بارزانی؛ زۆربەیا وەلاتان نەدزانی کورد کینە!! ژبەرکو بارزانی ببوو سیمایا نەتەوەیێ کورد، کورد ب مەلا مستەفا بارزانی دهێنە نیاسین، ل بیابانێن ڕۆژئاڤا ل مەغرب و پۆلسیارو؛ سەرکردەیەکێ سەربازی هەبوو ل پۆلسیارو ناڤێ وێ دانابوو مەلا مستەفا، ژبەرکو سەرکردەیەکێ کێم وێنەبوو ل جیهانێ، پێدڤیيە نە بتنێ ب ڤی شێوەی بهێتە بیرئینان، پێدڤيیە وەکی مەلا مستەفا وەکی دیاردەیەک د ناڤا پەرتووکێن دیرۆکێ دا بهێتە خواندن، داکو نفشێ داهاتی هەمی بزانن مەلا مستەفا کیيە، ژبەر هندێ چەند گرنگی پێ بهێتە دان بۆ دیرۆکا گەلێ مە گرنگە.»
لیزا فەلەکەدین کاکەیی، ئەنداما پەرلەمانێ کوردستانێ، ژی سەبارەت ب دایدگەها نیشتمانی یا بارزانی گۆت: «هەستەکێ گەلەک تایبەتە ل بارزانا لاندکا شێران، بۆنەیەکا گەلەکا مەزنا گەلێ کوردە، ڤەکرنا ڤێ مۆزەخانەیا نیشتمانی گرنگیيەکا زۆر هەیە بۆ تاکێ کورد و قووناغێن ل دویڤ مە دا دهێن و دروست دبن، دا کو شەهنازییێ ب ڤێ دیرۆکا مەزن و پڕ سەروەریيا بارزانیێ نەمر بكەن، کو ئەڤرۆ بۆ زارۆیێن خۆ ب جهـ هێلايی، یا ژ هەمیێ گرنگتر پێگیری کرنە ب ڤێ رێبازا پیرۆزا بارزانی ژ پێکڤەژیانێ و گرنگیدان ب پێکهاتەیان و مافێ ژنێ و پاراستنا ژینگەهێ، کو هەمی ئامرازن د ڤێ مۆزەخانێ دا هەین، فەلسەفەیا بارزانی هند گەلەکە نەشێين د مۆزەخانەیەکێ دا کۆمڤە بکەين، ژبەرهندێ فەرە ل هەمی پارچەیێن کوردستانێ و ل هەمی باژێر و باژێرکێن هەرێمێ؛ مۆزەخانە ب ڤی شێوەيی بهێنە دروستکرن بۆ ئاشنا بوونێ ب ڤێ رێبازێ».
کاکەیی دیسان گۆت: «قوتابخانەیا بارزانی ئەو وانە پێشکێشی مە کریيە، کو هەمی جوداهيیێن ئایینی و نەتەوەیی پشت گۆهڤە بهاڤێژین ل ژێر چەترەکێ ئێکودو قەبوول بکەین و خەباتێ بۆ ئازاديیا نەتەوەیی بکەین».
عەلی فەیلی، بەرپرسێ نڤیسینگەها كوردێن فەیلی ل بارەگایێ بارزانی ژی راگەهاند: «ڕۆژا ڤەکرنا مۆزەخانەیا بارزانیێ نەمر ڕۆژەکا دیرۆکيیە د دیرۆکا گەلێ کورد دا، لاپەرەیەکێ زێرینە، پشکەک ژ خەبات و بەرخۆدانا گەلێ کورد ب رێبەرایەتيیا بارزانیێ نەمر ئەڤرۆ دهێتە تۆمارکرن، ئەڤ سەروەريیە یا هەمی مللەتێ کوردە ب هەمی پێکهاتەیانڤە، کو ئەڤرۆ ئەم دبینین هەمی پێکهاتە و ئایين و نەتەوە ل ڤێرێ ئامادەبوون هەیە، ئەڤە بەلگەیە ل سەر وێ چەندێ کو هەر بارزانیێ نەمر رێبەر و سەرکردەیێ هەمی پێکهاتەیێن کوردستانێ بوویە و هەر ل سەر رێبازا وی د نوکە دا لێڤەگەڕێ بلندێ کوردان سەرۆک مەسعود بارزانيیە».
هەر وەسا گۆت: «ئەم وەکی فەیلی د ناڤا ڤێ مۆزەخانەیێ دا خوە دبینینەڤە ل ژێر رێبازا بارزانی و پەیاما وی یا پێکڤەژیانێ، مە چ جاران هەست ب کەمینەیێ نەکریيەڤە و هەردەم خودان زێدەتر ماف بووینە».
دلشاد شەهاب، راوێژکارێ سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ ژی گۆت: «ئەگەر هەر کەسەکێ بڤێت هەست و بیر و تێگەهشتنەکا دروست بۆ مرۆڤێ کورد، بۆ مرۆڤێ کوردستانی ببینيت، هەمی ڕامانێن جوانێن کوردبوونێ و کوردستانی بوونێ یێن د دیرۆکا مەلا مستەفا بارزانی دا، کو د ناڤا ڤێ مۆزەخانێ دا پشکەکا وێ دهێتە نیشاندان، مرۆڤ د ناڤا مۆزەخانێ دا، دیرۆک و خۆراگری و باوەرییا نەتەوەیەکێ دبینیت، کو پارچەیەکا بچویکا ئەردی ل جهەکێ دوورە دەست، کو ئەڤرۆ تازە سیمایێن ژیانێ بۆ جارا ئێکێ ل وێ دەڤەرێ پەیدا دبن، زێدەتر ژ 100 ساڵان مەزن و هەژارێن ڤێ دەڤەرێ باوەريیەک هەبوو، کو دێ ڕۆژەک هێت مللەتێ مە ئازاد بیت. ژ دەستپێکا مۆزەخانێ و هەتا دووماهیيا وێ دەربڕینە ژ کوردبوونێ و کورتکرن و پۆختکرنا دیرۆکا مرۆڤێ کورد و کوردستانێ».
جۆتیار عادل، بەردەڤكێ حكومەتا هەرێما كوردستانێ، بڤی رەنگی بۆ مەتین گۆت: «ڤەکرنا ڤێ مۆزەخانێ بزاڤەکا گەلەکا گرنگە بۆ حکومەتا هەرێما کوردستانێ بۆ دکیۆمێنتکرنا ئەڤان چالاکیێن سیاسی و هەمی ئەرشیف و دیرۆک و دەستکەڤتييێن گەلێ کورد، ئەڤە دێ بۆ هەمی جیهانێ سەلمینیت، کو گەلێ کوردستانێ چەند خەبات و قوربانی دایە بۆ ئازادیيا ئەڤرۆ، بارزان وەکی بنگەهێ شۆڕەشگێران، ئەڤرۆ ئەڤ مۆزەخانەیا سەرکردەیێ نەتەوەیا کورد مەلا مستەفا بارزانی دەولەمەندیيە بۆ دۆزا گەلێ مە».
