بهرههڤكرن: مهتين
دیارە کو چیرۆکا کلاسیکی رۆبنسن کروزۆ Robinson Crusoe یا نڤیسکارێ مەزن دانیێل دیفۆ Daniel Defoe (1669 -1731)، کو بەحسێ زەلامەکی دکەت یێ کو ب تنێ ل سەر گراڤەکا دویر ژیایی، بوویە راستی. زەلامەک هاتە دیتن، کو ٤٠ سالان ب تنێ ل سەر گراڤەکا دویر و بێ خەلک ژیایە.
برێندۆن گریمشۆ Brendon Grimshaw وەکی رۆبنسن کروزۆ قەهرەمانێ وێ چیرۆکا ناڤدار، ل سەر گراڤەکا دویر ب تنێ ژیایە، ل گەل هەڤالێ خۆ (رینێ لافۆرتن) وەکی فرایدەی Friday هەڤالێ کروزۆ د چیرۆکێ دا. لێ جوداهیيا تاقانە د ناڤبەرا چیرۆکێ و راستیێ دا؛ ئەوە کو پێلان گریمشۆ نەهاڤێتە سەر گراڤێ، بەلکو ئەو خودانێ وێ بوو. گرینشۆن گراڤا مۆین Moyenne Island کڕی، کو درێژاهیيا وێ نیڤ میلە و پشكەکە ژ گراڤێن سیشێل، ب ٨٠٠٠ پاوەندێن ئینگلیزی د دەستپێکا شێستینیان دا د سەدسالا بوری دا.
گریمشۆ (٨٦ سال) د وی دەمی دا وەک سەرنڤیسکارەکێ رۆژنامەیێ کار دکر و حەز دکر سەرپێهاتیيەکا نوی بژیت. ئەوی خەون ب ژیانەکا نوی ڤه ددیت، کو ژ ژیانا خەلکێ دی يا جودا بیت، لەوما ئەوی گراڤ کڕی و یەکسەر چوو وێرێ دا بکەتە جهێ خۆ یێ ژیانێ.
ل گۆر ئاماژەیێن راگەهاندنێ، گریشمۆ خزمەتەکا مەزن کریيە بۆ پاراستنا جوانیيا گراڤا بچویک. ب سایا هەولێن وی، گەلەک تەیرێن کۆچبەر هاتنە گراڤێ و گەلەک دارێن کێمیاب کو نێزیکی نەمانێ بوون، شین بوون. دەما گریشمۆ گراڤ کڕی بەری ٤٠ سالان، ئەو ٥٠ سال بوو بێ خەلک بوو و هەمی نیشانێن سروشتی ل سەر گراڤێ د مەترسیيا نەمانێ دا بوون. ئەوی هەمی دەمێ خۆ دا بۆ پاراستنا دیمەنێن سروشتی یێن گراڤێ و هاریکاریيا کەسەکی ژ گراڤێن سیشێل ب ناڤێ (لافۆرتن) وەرگرت. ئەوان هەردویان ب سەرکەفتن بەرهەمێ خەباتا خۆ دیت هەتا پشتی ٤٠ سالان.
هەردویان ب دەستێن خۆ نێزیکی ١٦٠٠٠ دار چاندن، ٧٠٠ ژ وان دارێن ماهۆگانی نە، کو درێژاهيیا وان دگەهیتە ٦٠-٧٠ مەتران، هەروەسا دارێن خورمێ، مانگۆ و گەلەک دارێن دی یێن فێقی و بەری. هەروەسا ب سایا خەباتا گریشمۆ و ڕینێ، گراڤ بوویە تاقانە جهێ کێشپشتا مەزن، پشتی کو ئەڤ جۆرە کێشپشت نێزیکی نەمانێ بووبوو. نها ئەو بەرپرسیارە ژ خودانکرنا ١٢٠ کێشپشتان ژ ڤی جۆرێ کێمیاب.
خەباتا گریمشۆ و هەڤالێ وی نە تنێ بۆ دار و گیایان بوو، بەلکو هەردویان هەول دان، کو تەیران بۆ گراڤێ ڕاکێشن دا لێ بژین و بکەنە جهێ خۆ. ئەوان دەست ب کڕینا جۆرێن جودا یێن تەیران کر ژ هندەک گراڤێن دەوروبەر، کو د دەستپێکێ دا دزڤڕین، لێ ب دەمی رە بۆ دەمەکێ درێژتر ل سەر گراڤێ دمان. ل سالا ٢٠٠٧ێ ڕینێ مر و گریمشۆ بوو ئاکنجیێ تاقانە یێ گراڤێ، کو ل خانیەکێ داری یێ بچویک ل سەر گرەکێ گراڤێ دژیت.
چیرۆکا برێندۆن گریمشۆ ل سالا ١٩٩٦ێ د پەرتووکا «دەنکەک خیز» دا دەرکەفت، کو تێدا بەحسێ خۆ دکر. پاشی فیلمەکێ بەڵگەیی ب هەمان ناڤ هاتە چێکرن، کو ب هویری بەحسێ ژیانا وی ل سەر گراڤێ دکر. گریشمۆى چەند جاران راگەهاند، کو ژیانا وی ب تنێ ل سەر گراڤا مۆین ئێک ژ جوانترین تشتێن کو د ژیانا وی دا قەومینە. ئەو بەردەوام هەست ب تەنێبوونەکا زێدە دکر دەما ل ئاپارتمانەکێ ل لەندەنێ دژیيا، لێ نها ل سەر گراڤێ هەست ب خۆشیيێ دکەت و قەت هەست ب تەنێبوونێ ناکەت..!!
گۆڤارا مەتین گۆڤارەکا ڕەوشەنبیری یا گشتی-هەیڤانەیە