د ناڤ هەمی گەلێن جیھانێ دا، هەلکەفت و بیرەوەری و هەیڤ و رۆژێن تایبەت ھەنە کو هندەک ژ وان دبنە ئەگەرێن خۆشحالیێ و هندەک ژی یێن دلتەنگی و خەمباریێ.
بۆ نموونە، ل ئەمریکا و هەتا رادەیەکێ ل تەڤایا جیهانێ، پشتی روودانا رۆژا 11ی سەپتەمبەرێ و هێرشا تیرۆریستی بۆ سەر تاوەرێن ناڤەندا بازرگانییا جیهانی ل نیۆیۆرک، نە وەکو رۆژەکا ئاسایی ل وێ رۆژ و هەیڤێ دهێتە نێڕین؛ بەلکو وەکو وەرچەرخانەکا مەزن دهەژمێرن و ئەو رۆژ و هەیڤ یێن بووینە دیرۆکەکا تەوەری د هشێ ئەمریکییان دا. هەروەسا یێن بووینە بیرهاتنەکا نشتیمانی یا دلتەزین و گەلەک هەلبەستڤان و نڤیسەران، ئەو روودان یا کرییە نیڤشکێ تێکستێن خۆ و وەکو ڤەجنقین و شوکەکێ بەرێ خۆ ددەنێ.
بەری ئەمریکا، ل جەزائیر، هەیڤا نیسانێ هەلگرا بیرهاتنا بەرخۆدانێ یە ل دژی داگیرکرنا فرەنسا بۆ وی وەلاتی و خەلکێ جەزائیر ب رۆندک و کۆڤانان پێشوازیێ ل وێ هەیڤا بوهاری دکەت!
ل هندستان و بەنگلادشێ، هەیڤا چریا دویێ ئانکو هەیڤا 11ێ، یا گرێدایی یە ب ئاهەنگێن (دیوالی) و چەند بۆیەرێن دیرۆکی یێن تایبەت ب وان هەردو وەلاتان ڤە د وێ هەیڤێ دا قەومینە؛ لەوڕا ل نک خەلکێ وان جهەکێ نەمازەیی هەیە.
هەیڤا کانوونا ئێکێ کو تێدا ل سەر ئاستێ جیهانێ، ئاهەنگێن جەژنا ژ دایکبوونا مەسیحی و بەرهەڤی بۆ سەرێ سالەکا نوو دهێنە گێڕان، بەلێ ل یابانێ، ئەو هەیڤ ب هەیڤا ئێکگرتنێ و نیشادانا دلسۆزیێ بۆ کەس وکارێن خۆ ئەوێن وان د 11هەیڤێن وێ سالێ دا ژ دەست دایین ددانن. د وێ هەیڤێ دا؛ لەوڕا ژی یابانی د هەیڤا کانوونا دویێ دا، بەهی و تازیێ دگێڕن و هەر د کەڤن دا، هەلبەستڤانێن کلاسیک یێن یابانی، د تیکستێن خۆ دا ئەوێ هەیڤێ ب هەیڤا ژ دەستدانێ پەسن دکەن.
هەلبەستڤانێ ناڤداری ئەمریکی ت. س. ئیلیۆت T.S. Eliot، د دەستپێکا هەلبەستا خۆ یا ناڤدار چۆلستان The whaste Land دا دبێژیت: «هەیڤا نیسانێ.. دلڕەقترین هەیڤە». ل گۆرەی گەلەک ژێدەرێن رەخنەیی و شرۆڤەکاری، ئیلیۆت ب چاڤێ هەرکەسەکێ ژ بۆ ب خاچدانا عیسایێ مەسیح دلتەنگبووی، ل ئەوێ هەیڤێ دنێڕیت، ژ بەر کو ئەو هزر دکەن کو ئەو هەیڤە چەند یا دلڕقە و هێلایە مەسیح تێدا بهێتە کوشتن!
هەیڤا ئادارێ ژبلی کو سەنگا خۆ یا سەرتاسەری ژی ھەیە، چەند بوون و ھەلکەفتێن جیھانی ژی د دانکا خۆ دا ھەلدگریت. بەلێ ژ بۆ مە کوردان، وەکو ئێک ژ نەتەوەیێن زیندی یێن رۆژهەلاتا ناڤین، پترییا بیرهاتنێن وێ دکەڤنە د هەیڤا ئادارێ دا! لەوڕا ڤێ ھەیڤێ د سالنامەیا مە کوردان دا، جهـ و پێگەهـ و سەنگەکێ نەمازە ھەیە. ھەیڤا ئادارێ ئەو ھەیڤە یا شین و شادی ل ناڤ گەلێ کورد پارڤەکری و مزگینیا ئازادیێ ڤێڕا گەھاندی؛ لەوڕا ب ھەیڤا کوردان دھێتە ل قەلەمدان..
ئەڤ ب ناڤکرنە ژ خۆڕایی نەھاتییە؛ بەلکو ل گۆڕی رۆژێن ڤێ ھەیڤێ دبینین کو ئادار و ب ئاوایەکێ بێ هەڤڕک و ھەڤتا ھەمبێزا ھەژمارەکا بەرچاڤ یا بۆیەر و روودانێن هەڤدژ دکەت، ھەلگرا گەلەک ژ خۆشی و نەخۆشییێن مللەتێ کوردە. رەنگە کێم رۆژێن ڤێ ھەیڤێ ھەبن، ھەڤبەندییەک ل گەل پێڤاژۆیا ژیانا کورد و کوردستانێ نەبیت. سەرباری رۆژێن نەخۆش و ب خەم و بەھی یێن ئادار ھەمبێز دکەت، ئەم هەر سال ب کەرنەڤال و ئاھنگان پێشوازییا ڤێ ھەیڤێ دکەین! ھەر وەک ئەم دبێژینە ڤێ ھەیڤێ و تەڤایا جیھانێ کو گەلێ کورد، دەستان ژ بەرخۆدان و تێکوشین و حەزا و ئیرادەیا ژیانێ بەرنادەت.
هەکە ل سەر رۆژژمێرا ڤێ ھەیڤێ براوەستین، دێ بینین کو دەسپێک و دوماھییا ئادارێ ھەمبێزا دو رۆژێن تال و بەھیدار دکەت کو مالئاڤاھییا دو سەرکردەیێن مەزن دکەت. ل ئێکێ ڤێ ھەیڤێ رێبەر و بابێ روحی یێ نەتەوا کورد بارزانیێ نەمر تێدا مالئاڤاھی کر و ل رۆژا31ێ پێشەوا قازی محەمەد تێدا ھاتییە ل سێدارەدان. ئادار ژ بلی ڤان ھەردو تراژیدیێن دلهەژین، چەند رۆژێن دی یێن رەشپۆش ژی تێدا هەنە. ریککەفتنا خیانەتکارییا جەزائیرێ د نێڤبەرا هەردو گوڕبگوڕان سەدام حسێنێ دیکتاتور و محەمەد رزایێ شاهێ ئیرانێ ل 6ێ ئادارا 1975ێ. دیسان ناهێتە ژ بیرکرن کو رۆژا 16ێ ئادارێ ژی، کارەساتەکا دی ب خۆڤەدگریت ئەو ژی کیمیابارانا ھەلەبجەیا شەھیدە ل سالا 1988ێ.
ئەڤێ هەیڤا قەدەرا کوردان، چەند رۆژێن گەش ژی هەمبێز دکەت، ژ وانا رۆژا 14ێ ئادارێ، رۆژا ژدایکبوونا بارزانیێ نەمرە کو مەزەنترین رێبەر و سەرکردەیێ مللەتێ کوردە. بەری وێ رۆژێ ل 5ێ ئادارا سالا 1991ێ، مللەتێ مە زەند و باسکێن خۆ ل دژی داردەستین رژێما بەعس هلاندن و دەست ب سەرهلدانەکا سەرانسەری کر. ل رێککەفتنا دیرۆکی یا 11ێ ئادارا سالا 1970ێ ژی، ملکەچبوونا رژێما ستەمکارا بەعس بوو، بۆ ئیرادەیا مللەتێ مە و شۆڕەشا ئیلۆنا مەزن ب رێبەرییا بارزانیێ مەزن.
ژ تیرۆژکێن دی یێن پڕشنگدار د رۆژژمێرییا ئادارێ دا، نەورۆزا جەژنا نەتەویی یە کو ژ سیمبۆلێن گەشبینی و مان و بەرخۆدان و خۆراگرییا مللەتێ کوردە.
یادگاری یێن خۆش و نەخۆش یێن ئادارێ گەلەکن، ھەر وەکو نھێنییەکا نەپەن ل پشت ڤێ رۆژگارێ هەبیت کو ئادار بوو خودانا ئەڤان ھەمی بۆیەر و روودانێن دلتەزین و دلڤەکر د هەمان دەم دا! لەوڕا ئادار یا بوویە ریتوالا نەمازەیی یا گەلێ کورد کو تێدا تەڤ دەزگەهـ و توێژ و تاکێن کورد دخەمخۆر و پووتەدارن، داکو ب ھەژیترین شێوە سەرەدەریێ ل گەل رۆژگارێ وێ بکەن، بەرھەڤی و ئامادەکاریێن بەرفرەهـ و جوداجودا بۆ ڤەژاندنا بەرپەڕێن ڤێ ھەیڤا قەدەرا کوردان دکەن.