د هەر جڤاکەکی دا، بلندییا ئاستێ بەختەوەریێ، سەقامگیریێ و ئێکگرتنێ، رەنگڤەدانا رۆلێ رەوشەنبیرانە کا تا چ راددە شیاینە دکاریگەر بن. رەوشەنبیر نە ب تەنێ ئەو کەسە یێ خودان باوەڕنامەیەکا بلند، بەلکو ئەو مرۆڤە یێ کو هزر و زانینا خۆ دکەتە چرایەک بۆ رۆهنکرنا رێکا جڤاکی و دەستنیشانکرنا کێماسی و ئاریشەیان و دبیتە زمانحالێ جڤاکی و راستیێ.

د ڤێ گۆتاری دا، دێ ب هووری بەحسێ رەهەندێن جڤاکی یێن ئەرکێ کەسێ رەوشەنبیر کەین، کا چەوا دشێن ببنە هێڤێنێ ئێکگرتنێ و دێ ئاماژێ ب دو نموونەیێن جیهانی یێن کو رەوشەنبیران تێدا مێژوو گوهۆڕی کەین.

جڤاکێن بەختەوەر ب تەنێ ل سەر بنەمایێن ماددی ناهێنە ئاڤاکرن؛ بەلکو پێدڤی ب سیستەمەکێ بەها و پرەنسیپێن بهێز هەیە. ل ڤێرە رەوشەنبیر وەک «ویژدانا زیندی» یا جڤاکی دەردکەڤیت. ئەرکێ وی یێ ئێکێ ئەوە کو تێگەهێن وەک: تۆڤی دادپەروەریێ، ئازادیێ، لێبۆردەیێ و پەژراندنا یێ دی د ناڤ تەخ و چینێن جڤاکی دا بچینیت. دەما جڤاک تووشی قەیرانێن هزر و ناسنامەیێ دبیت، رەوشەنبیرە دبیتە ئێک ژ تەوەرێن سەرەکی یێن کو «هۆشیاریێ» بەلاڤ دکەت و ناهێلیت جڤاک بکەڤیتە د بن کارتێکرنا دەمارگیریێ و رێ نادەت کو توندڕەوی و دوبەرەکی تێدا جهێ خۆ بکەت.

ئاڤاکرنا جڤاکەکێ ئێکگرتی، پێدڤی ب گرێبەستەکا جڤاکی هەیە کو هەموو پێکهاتەیان ل ژێر سێبەرا خۆ کۆم بکەت. رەوشەنبیر ب رێکا بەرهەم و داهێنانێن خۆ یێن هزری، دشێن وێنەیەکێ گشتگیر بۆ نیشتمانی بکێشن کو تێدا جوداهیێن ئایینی، مەزهەبی و نەتەوەیی ببنە زەنگیننی نەک ئەگەرێ پارچەبوون و ژ هەڤ دوورکەفتنێ.

بەختەوەری یا گرێدایی یە ب ئاستێ تێگەهشتنا مرۆڤی بۆ ژیانێ. جڤاکەکێ نەزان و دوور ژ پێشکەفتن و زانستێ، دێ هەردەم د ترس و دودلیێ دا ژیت. رەوشەنبیر ب رێکا رەخنەگرتنێ ژ شاشییان و رۆهنکرنا راستییان، ترسێ ژ دلێ تاکەکەسێن جڤاکی دەردئێخن چونکی دەما مرۆڤ یێ زانا بیت، پتر هەست ب ئاسایش و هەبوونا خۆ دکەت و ئەڤە ب خۆ ژێدەرێ بەختەوەریێ یە.

هەر وەسا، رەوشەنبیر ب رێکا هونەر و ئەدەبیاتان، گەوهەرێ جوانیێ د دلێ مرۆڤان دا دچینن و ئەو جوانی د ژیانێ دا دبیتە ئەگەرێ هندێ کو مرۆڤ بەر ب ئاشتیێ ڤە بچیت. جڤاکەکێ کو رێزێ ل کتێب و شانۆ و تابلۆیان بگریت، بێگۆمان دێ جڤاکەکێ ئارام و بەختەوەر بیت.

د دیرۆکا گەلان دا، چەندین رەوشەنبیر هەبووینە کو نەک ب تەنێ هزرێن خۆ د ناڤ کتێبان دا بەلاڤ کرینە، بەلکو بەردەوام بزاڤێن خورت ئەنجامداینە داکو وەلاتێن خۆ ژ تارییێ بەر ب  رۆناهیێ ڤە ببەن. لڤێرە دیت ب تەنێ دو نموونەیێن بەرچاڤ وەرگرتین:

– ل فرەنسا، ژان پۆل سارتەر Jean-Paul Sartre فەیلەسۆفەکێ ئێکجار کارتێکەر بوو. وی باوەری ب «رەوشەنبیرێ پێگیر The Engaged Intellectual»هەبوو. د دەمێ شەرێن رزگاریخوازی یێن گەلێن ئاسیا و ئەفریقیا دا (وەکوو جەزائیر)، سارتەری هەلوەستێن ئازایانە وەرگرتن. وی دگۆت: «رەوشەنبیر بەرپرسە ژ هەمی روودانێن جیهانێ». دەنگێ وی دبوو ئەگەرێ هندێ کو جڤاکا فڕەنسی ل سەر بەهایێن مرۆڤایەتی و ل دژی زۆرداریێ ببیتە ئێک دەنگ.

– ل ئەفریقیا باشوور، نێلسۆن ماندێلا Nelson Mandela، کو سەرکردەیەکێ سیاسی بوو، بەلێ وی وەکوو رەوشەنبیر و مۆرالهەلگرەکێ مرۆڤپەروەر سەرەدەری دکر. پشتی نێزیکی ٣٠ سالێن زیندانێ، دەمێ ئازاد بووی، وی تۆڵەڤەکرن هەلنەبژارت، بەلکو بنەمایێ لێبۆرین و تەباییێ پەسەندکر. ل ڤێرە رەوشەنبیریێ رۆلێ خۆ گێڕا د گوهۆڕینا عەقلییەتەکا بەربەلاڤ کو د ناڤ جڤاکی دا هەبوو کو رەگەزپەرستی بوو و ماندێلا شیا جڤاکێ خۆ ژ «شەرێ رەگەزی Racial war « بەر ب «نەتەوەیا کڤانی هەفترەنگ Rainbow Nation» ڤە ببەت کو هەموو رەنگ تێدا دئێکسان بن.

ئەڤرۆ، ل سەردەمێ تەکنەلۆژیا و سۆشیال میدیایێ، رۆلێ رەوشەنبیری ب زەحمەتتر کەفتییە. نها پۆپۆلیزم و پەیامێن نه‌راست و فێیک Fake news گەفێ ل ئێکگرتنا جڤاکی دکەن. ل ڤێرە ئەرکێ رەوشەنبیران ئەوە کو ببنە فلترەکێ عەقلانی. رەوشەنبیر دەمێ دهێتە د ناڤ سۆشیال میدیایێ دا، نابیت ببنه پارچەیەک ژ وێ ژینگه‌ها تژی کەرب و کین؛ بەلکو پێدڤییە زمانێ دیالۆگێ و بەلگەیێن زانستی بکاربینن دا کو جڤاکی ژ پارچەبوونێ بپارێزن.

ئاڤاکرنا جڤاکەکێ بەختەوەر بێی هەبوونا تەخەکا رەوشەنبیر یا هۆشیار و ئازا، کارەکێ ب زەحمەتە چونکی رەوشەنبیر ئەو دیوارن یێ کو بەرگریێ ژ بەهایێن بلندی دکەن و رێگرتنێ ژ هەر بزاڤەکا پاشڤەبرنا جڤاکی دکەن. هەر وەلاتەکێ گرنگی ب رەوشەنبیرێن خۆ دابیت و رێز ل هزرێن وان گرتبیت، بێگۆمان دێ ژ جەنگ و تەنگاڤییان ب سلامەتی دەربباز بیت و پاشەرۆژەکا گەش بۆ نفشێن داهاتی ئاڤا کەت.

بەختەوەری، بەرهەمێ ئازادی و عەقڵانیەتێیە و رەوشەنبیر زێرەڤانێ ڤان هەردو چەمکانە.