گۆڤارا مەتین گۆڤارا مەتین
عەبدوڵا جەعفەر کوڤلی
وهرگێڕان: مهتین
پیشەیا پاراستنا ئێمناهیێ و جڤاکی، کارەکێ گەلەک گرانە و پێدڤی ب شیان و دەم و هەدارەکا زۆرە، زیدەباری بەهرە و شەهرەزایی و پێگیری و خۆشڤییان و گوهداریکرنێ.
پیشەیا ڕاڤچییاتیێ، ل ڤێرە مەبەستا مە ڕاڤا ماسییا یانکو ماسیگرییە، و نە هەر ڕاڤچییاتییەکا دی یە. ئەڤ کارە پێدڤی ب گەلەک ئیرادە و خۆڕاگری و بێهنفرەهیێ هەیە ژ بلی چەند تشتێن دی یێن گرێدایی ب کارێ ماسیگریێڤە.
مە د ڤێ گۆتاری دا دڤێت، هندەک خالێن هەڤپشک و ب هەڤگرێدایی د ناڤبەرا پیشەیا کارمەندێ ئاسایشێ و ماسیگران دیار بکەین، سەرباری هەبوونا گەلەک جوداهی و هویرگولییان دناڤبەرا واندا، ژ وان خالێن هەڤپشک ژی:
– هەلبژارتنا ژینگەهێ: ژ کارێن گرنگ یێن هەردو پیشەیان هەلبژارتن و دەستنیشانکرنا ژینگەها کاری یە، چونکی چێنابیت ماسیگر جهەکێ نە گونجایی بۆ ماسیگرتنێ بهەلبژێریت، کو ماسی تێدا نەبن یان جهەک بیت ماسیێن مەزن تێدا بن و سنارە و شۆکا وی نەشێت بگریت یان ماسیێن گەلەک بچویک لێ بن و ب شۆکا وی نەهێن گرتن یان ژ تۆڕا وی ڕا دەرباز ببن. دیسان پێدڤییە ماسیگر دەم و وەرزێ گونجایی دەستنیشان بکەت چونکی ماسیگرتنێ دەم و وەرزی خۆ هەیە و ماسیگرێ ژیر و بەهرەمەند ئەوە یێ بکاریت دەمەکێ دروست دەستنیشان بکەت ئەگەر نە دێ هەمی زەحمەتییا وی ب ئاڤێ دا چیت. هەر ب وی ڕەنگی، دڤێت ئەو کەسێ د بیاڤێ ئاسایشێ دا کار دکەت، گەلەک یێ شەهرەزا و ژیر بیت د دەستنیشانکرنا ژینگەهێ کارێ خو ل گەل شیانێن وی و بەهرەیێن وی و پێدڤیبوونا وی بۆ پێزانینێن گەرەک و دروست، ئەگەر نە دێ ب دەستێن ڤاڵا زڤڕیت. هەر وەسا کارمەندێ ئاسایشی دڤێت گەلەک یێ بەهرەمەند بیت د دەستنیشانکرنا دەمێ گونجایی چونکی نە هەمی دەم ددروستن ب ئەنجامدانا کارێ وی.
– بەهرەمەندی و زیرەکی: پێدڤییە ماسیگری پێزانینێن باش و تەمام ل سەر ماسییان هەبن کا حەز ژ چ جۆرە خارن دکەن و کەنگی هەبن. ئەرێ ئەو خارن کرمێن مەزنن یان یێن بچویک یان تشتەکێ دی یە وەکو هەڤیری و ماکەرۆنی!.
سەرکەفتنا ماسیگری د پیشەیێ خو دا ل سەر وێ چەندێ رادوەستیت کا ئەو چ دهاڤێژیتە بەر ماسییان وەکو پاری. یا گرنگ ئەوە ماسیگر ماسییان قاییل بکەت بهێن وی پاری بخۆن. ب هەمان شێوە، پێدڤییە کارمەندێ ئاسایشی بزانیت کا ئەو کەسێ دبیتە ئارمانجا وی حەز ژ چ دکەت و چ دکەت داکو ژی نەڕەڤیت و ب ساناهی بکەڤیتە ژێر دەستێن وی.
– بێزارنەبوون: ماسیگرتن پیشەیا کەسێن رەشبین و زوی بێزار دبن نینە، ژیان ل گەل بێزاریێ نینە و پێزاری ل گەل ژیانێ نینە. ل گەل بێزاریێ هەمی بزاڤ و گەڕێن ماسیگری سەرناگرن بەلکو بەهرا پتر شکەستنێ دئینن. ماسیگرێ گەشبین ئەوە یێن بکاریت ژ ئاستەنگان دەرباز ببیت و رادەستی بێزاریێ نەبیت. پیشەیا کارمەندێ ئاسایشی، پێدڤی ب گەشبینی و بێزارنەبوونێ هەیە داکو ب بەردەوامی تیکۆشینێ بکەت هەتا بگەهیتە ئارمانجا خو. بێزاربوون یانکو دەستپێکا شکەستنێ و هەردەم سەرکەفتن ئالیگرا کەسێن گەشبینە.
– بێهنفرەهی و هەدار: ماسیگرێ بێهنفرەهـ ئەوە یێ دگەهیتە نێچیرا خو، لەزکرن چ بەرهەمان ب دەستڤە نائینیت بتایبەتی بۆ ماسیگری ئەگەر یێ بێهنفرەهـ نەبیت چ بدەستڤەناهێت چونکی ماسیگرتن پیشەیا کەسێن ب هەدار و بێهنفرەهە. ب هەمان شێوە، کارمەندێ ئاسایشێ ژی کارێ وی هەتا دویماهیێ پێدڤی ب بێهنفرەهی و هەدارێ هەیە داکو بگەهیتە ئارمانجا خو و جڤاکی و ژیانا خەلکی بپارێزیت. چەند جاران ب ئەگەرێ لەزکرنێ، ئەرکێ وی سەرنەگرتییە و تاوانبار ژ دەستێن دادیێ رەڤینە و رزگاربووینە.
ئەڤە چەند سالۆخەتێن هەڤپشک بوون دناڤبەرا ماسیگری و کارمەندێ ئاسایشێ و رەنگە گەلەک ساخلەتین دی ژی هەبن، بەلێ بۆ ڤێ مژارێ، ب دیتنا من ئەڤێن مە بەحسکرین، تێرا بابەتی دکەن.
