بابەت

کۆڤارا مه‌تین د بیردانکا مه‌ دا

رزگار کێستەیی

ئه‌ز خویندکارێ قووناغا ناڤنجی بووم ل خواندنگه‌ها هاوکاری ل دهۆکێ، ماڵا مه‌ ل ماڵتا ژێری بوو. هینگێ ماڵتایێ گوند بوو و ژ دهۆکێ یێ ڤه‌ده‌ر بوو. وی ده‌می من د گه‌ل هێله‌کا ڕێکخستنێن نهێنی یێن پارتی دیموکراتی کوردستان کار و خه‌بات دکر.
په‌یوه‌ندییا مه‌ ل گه‌ل پێشمه‌رگەیان ل چیای؛ د گه‌ل شه‌هید بهه‌شتی (مه‌لا ره‌مه‌زان قومری) بوو. گه‌له‌ک جاران ئه‌ز بخوه‌ دچووم یان هه‌ڤاله‌کێ دی دچوو، مه‌ پۆست و راپۆرتێن خوه‌ دگه‌هاندنه‌ بهه‌شتی و وان ژی به‌رسڤێن مه‌ ب نڤێسین ددان و هه‌ر جارێ ژی قه‌فته‌کا به‌ڵاڤۆکێن شۆڕشێ ددانه‌ مه‌ و مه‌ ئه‌و دبن جلکێن خوه‌ڤه‌ دگه‌هاندنه‌ دهۆکێ. جارنا ژی په‌یوه‌ندیێن مه‌ ب ڕێکا نه‌مر حه‌مید فه‌تاح ئوره‌‌یى بوون، کو ماڵا وی ل هیزاوا ل ده‌ڤه‌را زاخۆ بوو.
هه‌ر چه‌نده‌؛ ساڵ و مه‌هـ ب دروستی ناهێنه‌ بیرا من، لێ ئه‌ز دزانم پشتی شه‌هیدبوونا مه‌حموود ئێزدی بوو. ئه‌و جارا ئێکێ بوو د ناڤ به‌ڵاڤۆک و چاپه‌مه‌نیێن پارتی و شۆڕشێ دا، ئه‌ز کۆڤار یان به‌ڵاڤۆکا (مه‌تین) ببینم. به‌ڵاڤۆک بخوه‌ پێنج شه‌ش لاپه‌ڕێن A4 بوون، ئه‌و ب ته‌کدیلۆ (پرینتەری) هاتبوو نڤێسین و ب رۆنیویێ هاتبوو چاپکرن. هه‌می بابه‌تێن وێ باش ل بیرا من نینن، به‌لێ بابه‌تێ هه‌ری گرنگ و سه‌رنجڕاکێش، کو تا نها ژی هێشتا ل بیرا من مایه‌، ژیاننامەیا شه‌هیدێ ب ناڤوده‌نگ و خودان کاریزما؛ مه‌حموود ئێزدی بوو. هندی مه‌حموود ئێزدی ڤیانه‌کا مه‌زن و ناڤه‌کێ پیرۆز ل ده‌ف مه‌ هه‌بوو، دبیت پتر ژ ده‌هـ جاران من ژیاننامەیا وی خواند و هه‌ر من دڤیا هێشتا بخوینم.
پشتی ل ساڵا 1976ێ ڕژێما داگیرکه‌را به‌عسا عه‌ره‌بی، گوندێ مه‌ خرابکری و ئه‌م هاڤێتینه‌ ناڤ مشک و مار و ستریزه‌رکێن خرابه‌یێ ماڵتایێ، بابێ من و برایێ منێ مه‌زن بۆ مه‌ دو ئودەیێن خانی ژ لبنێن ئاخێ چێکر بوون و بانێ خانی ژی ئاخ بوو و هه‌لاشێ وی له‌ڤه‌نێن به‌ر ڕووبارێ قه‌سارا بوون. ئه‌ز ژی هه‌می ده‌ما ب ترس بووم ژ زه‌بانیێن ئه‌منا به‌عسیا و سیخوڕێن وان، له‌وما من به‌ڵاڤۆک نه‌ دهێلانه‌ دژوورڤه‌. سه‌رێن له‌ڤه‌نێن هه‌لاشه‌یى ژ بن بانی و سیڤاندا ده‌رکه‌تبوون و دبن وان سیڤان دا و ناڤ سه‌رێن له‌ڤانان ڕا، چووچکا هێلینێن خوه‌ چێدکرن. من ژی ئه‌و به‌ڵاڤۆک یان کۆڤارا مه‌تین پشتی خواندنێ، باش پێچابوو و کر بوو بالۆلکه‌کا زراڤ و کر بوو دبن سیڤاندێ ڤه‌، ل جهێ هێلینێن چووچکا. من بخۆ هزر دکر کو ڤێرێ ژ هه‌ر جهه‌کی ئێمنتره‌ و که‌س هزرا ڤێرێ ناکه‌ت، هه‌لبه‌ت ئه‌ڤه‌ هه‌تا کو ئه‌ز وان پاشی دگه‌هینمه‌ هه‌ڤالێن خوه‌ یێن ڕێکخستنێ ل ميسل، دا ئه‌و ژی بخوینن و پاشی ل ناڤ باژێرێ ميسل به‌ڵاڤ بکه‌ن، یان ب دیواران ڤه‌که‌ن.
پشتی ل بهارا ساڵا 1982ێ، ئه‌ز چوویمه‌ چیا و بوویمه‌ پێشمه‌رگه‌ ل سنوورێ لژنا ناڤچەیا ئامێدیێ، هینگێ هێشتا لژنا ئامێدیێ و پڕانییا لژنەیێن دی ژی باره‌گایێن بنه‌جهـ نه‌بوون، به‌لێ وێ هاڤینێ باره‌گایێ لژنا مه‌، ب شێوه‌یه‌کی ده‌مکی دانا گه‌لیێ بازێ ل چیایێ مه‌تینا، ده‌ڤه‌را به‌رواری باڵا. وێ هاڤینێ تژی کامیۆنه‌کێ (قه‌لابه‌یه‌کێ) کاغه‌ز و حوبرێ رۆنیویێ و پێدڤیێن دی یێن چاپ و نڤێسینێ ب ڕێکا که‌سه‌کی سه‌ر ب ڕێکخستنێ ڤه‌ گه‌هه‌شتنه‌ مه‌. هاتنا ڤان تشتا و ئه‌و که‌سێ ئیناین ژی چیرۆکه‌کا سه‌یرا هه‌یى، لێ ل ڤێرێ ده‌لیڤا ڤه‌گێرانا وێ نینه‌.
وێ هاڤینێ؛ مه‌ ده‌ستپێکر ب وان پێدڤیێن چاپ و نڤێسینێ پڕانییا وان نامیلکه‌ و به‌ڵاڤۆکێن ل سه‌رده‌مێ سه‌رکردایه‌تیا کاتیا پارتی ژ 1976-1979ێ ده‌رکه‌تین و د گه‌ل په‌یڕه‌و و پرۆگرامێ پارتی، یاسایا له‌شکه‌رێ شۆڕشگێڕێ کوردستانێ و کۆڤارا مه‌تین و گه‌له‌ک چاپه‌مه‌نیێن دی ژی، مه‌ ل گه‌لیێ بازێ چاپکرن و گه‌له‌ک دانه‌ مه‌ بۆ باره‌گایێ لقێ ل کۆماته‌يى و گه‌له‌ک ژی بۆ لژنێن دی؛ مه‌ ڤرێکرن. هه‌لبه‌ت مه‌تین وه‌ک کۆڤار یان به‌ڵاڤۆکا فه‌رمی یا لقێ ئێکێ پارتی دیمۆکراتی کوردستان دهاته‌ ده‌رێخستن.
هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌ز ب دروستی نزانم کانێ بۆ جارا ئێکێ که‌نگی مه‌تین ده‌رکه‌فتی يه‌، لێ ئه‌ز دزانم پشتی کۆنگره‌یێ نه‌هێ یێ پارتی، پشتی هنده‌ک ئاڕێشه‌ که‌فتینه‌ د ناڤ ده‌سته‌یا نوو یا لقێ ئێک دا، ب فه‌رمانا جه‌نابێ سه‌رۆک بارزانی، عەبدولسەلام به‌رواری ژ رۆژهه‌لاتێ کوردستانێ دهێت و به‌رپرساتییا لقێ ب شێوه‌یه‌کی ده‌مکی وه‌ردگریت. کاک عەبدولسەلام گه‌له‌ک بنگه‌هێن باش یێن ڕێکخستنێ، له‌شکه‌ری، ئیداری، دارایی و ڕاگه‌هاندنێ ددانیت. د وی ده‌می دا؛ شه‌هید سه‌بری بامه‌ڕنی کادرێ باره‌گایێ لقێ بوو ل کۆماته‌یى، به‌لێ سه‌بری نه‌ کادره‌کی نۆرمال بوو، به‌لێ ئه‌و کادره‌کێ تژی ئه‌نه‌رژی، ب بزاڤ، چالاک و دلسۆز بوو. دیاره‌ کو ئه‌و ده‌مه‌ک بوو مه‌تین ژ چاپ و ده‌رێخستنێ راوه‌ستابوو، له‌وما شه‌هید سه‌بری و عەبدولسەلام پێکڤه‌ ده‌ست پێدکه‌ن و مه‌تین سه‌ر ژ نوی چاپ و به‌ڵاڤ دکه‌نه‌ڤه‌.
ئێدی شه‌هید سه‌بری بوو به‌رپرسێ چاپ و ده‌رێخستنێ و عەبدولسەلام و دکتۆر رزگار و هه‌ڤالێن دی ژی ب نڤێسینێن خوه‌ هاری وی دکر. هه‌لبه‌ت چاپکرنا کۆڤاره‌کێ یان به‌ڵاڤۆکه‌کێ ب ته‌کدیلۆ و رۆنیۆیێ و ب شیانێن گه‌له‌ک کێم و ل جهه‌کێ چۆل و ئاسێ و دووری هه‌می ئاڤاهی و باژێڕان، نه ‌کاره‌کێ ب ساناهی بوو، لێ ب ئیراده‌ و زیره‌کی و دلسۆزییا شه‌هید سه‌بری، مه‌تین ژ به‌رێ بهێزتر و باشتر ده‌رکه‌ڤت و جاره‌کا دی د ناڤ هێزێن پێشمه‌رگه‌ی و ڕێکخستنێن نهێنیێن ناڤا باژێران دا؛ هاته‌ به‌ڵاڤکرن. ئێدی پشتی باره‌گایێ لقێ هاتى یه‌ ڤه‌گوهاستن بۆ سه‌ر رووبارێ زێ یێ مەزن ل زێوا شکان و ل نیڤا دویێ یا ساڵێن هه‌شتییان، ڕه‌وشا شۆڕشێ رۆژ بۆ رۆژێ به‌ر ب باشبوونێ ڤە چوویى، وی ده‌می هژمارهه‌کا باش یا کادرێن ده‌ستێ نڤێسینێ و راگه‌هاندنێ هه‌یى، ل باره‌گایێ لقێ کۆمبوون و ئێدی پشکا ڕاگه‌هاندنا لقێ؛ بوو خودان شیانێن مرۆڤی و دارایی یێن باشتر. له‌وما ئێدی مه‌تین ژی شێوێ کۆڤارێ وه‌رگرت و ب لاپه‌ڕێن پتر و نڤێسینێن پتر و چالاکیێن پتر يێن پێشمه‌رگه‌ی دهاته‌ خه‌ملاندن، هه‌تا ئه‌نفالێن ڕه‌شێن ساڵا 1988.
ئه‌ز ب فه‌ر دزانم کو سۆپاسییه‌کا گه‌رم یا وان پێشمه‌رگێن ماندینه‌ناس بکه‌م کو د وێ ڕه‌وشا دژوار دا، مه‌تین چاپ و به‌ڵاڤ دکر و دگه‌هانده‌ خوه‌نده‌ڤانان. هه‌روه‌سا سڵاڤێن گه‌رم بۆ گیانێ شه‌هیدێ قاره‌مان و ده‌ستزێڕین سه‌بری بامه‌ڕنی دهنێرم، کو شوونا تبلێن وی یێن زێڕین د گه‌له‌ک بیاڤێن شۆڕشێ دا دیاره‌ و مۆرا خوه‌ ل دیرۆکا شۆڕشێ دایه‌.

ڤان بابەتان ببینە

گەلەك زانا و بیرمەند و فەیلەسوف و جڤاكناس و دەروونناسێن جیهانی هەر ژ كەڤن و …