گۆڤارا مەتین گۆڤارا مەتین
١- ئیمیلی دیکنسۆن Emily Dickinson (1830–1886)، هەلبەستڤانا ئەمریکی ئەوا ب ناڤێ هەلبەستڤانا ڤەدەریێ هاتییە نیاسین.
ژیانەکا نێزیک ژ ژیانا زیندانێ دەرباز کر، د ناڤ ناڤەندێن ئەدەبی دا نەهاتە نیاسین. د ژیانا خۆ دا ب تنێ 11 هەلبەستێن وێ د کۆڤاران دا هاتنە بەلاڤکرن. بەلێ پشتی مرنا وێ، 1700 هەلبەست د ناڤا سندوقەکێ دا د مالا وێ دا هاتنە دیتن و ب وێ چەندێ بوو مەزنترین هەلبەستڤانا ئەمریکی.
٢– ئیدگار ئالان پۆ Edgar Allan Poe (1809–1849) – هەلبەستڤانێ تاریێ و دیناتیێ
ب هەژاری و دوورەپەرێزی ژییا و ب شێوەیەکێ نهێنی ل سەر جاددەیێ مر و ب تنێ 7 کەسان بەشداری د مەراسیما ڤەشارتنا وی دا کر. ئەڤرۆ وەک دامەزرێنەرێ ئەدەبێ ترسێ و چیرۆکا گۆتیک Gothic fiction دهێتە هژمارتن.
٣- جۆن کیتس John Keats (1795–1821) – ئەو هەلبەستڤانێ ب نەخۆشییا سلێ و رەخنەگران هاتیە کوشتن. جوانترین هەلبەستێن رۆمانسی د ژیێ بیست سالیێ دا نڤیسین. پشتی گەلەک گۆتارێن رەخنەیی ل سەر هاتینە نڤیسین وپێ هاتییە شکاندن، ل رۆما ب نەخۆشییا سلێ دبیت و دمریت. گۆرێ وی ئیرۆ وەکی مزارگەهەکی لێهاتییە و بوویە جهێ سەرەدانا هەلبەستڤانان و شەیدایێن هەلبەستێن وی.
٤- هەلبەستڤانێ ئینگلیز بجیرارد مانلی هۆپکینز Gerard Manley Hopkins (1844–1889)، کو ب بناڤێ قەشێ ژبیرکری ژی دهێتە نیاسین. هەلبەست ب شێوازەکێ سەیر دنڤیسین، و وێرەکییا بەلاڤکرنا وان نەبوو. پشتی 30 سالان هەلبەستێن وی هاتنە دیتن و بوو ئێک ژ ستوونێن هەلبەستا ئینگلیزی یا نوو.
٤- هێرمان مێلڤیل Herman Melville (1819–1891)، نڤیسەرێ رۆمانا مۆبی دیک Moby Dick ئەوێ د ژبیرکرنێ دا نوقمبوویی. ئەڤ رۆمانە، ل دەمإ }شحلاصصغ م سشمش 1851ێ شکەستن خوار و ب تنێ چەند سەد دانە ژێ هاتنە فرۆتن. هێرمان مێلڤیل، وەک فەرمانبەرەکێ نەنیاس مر، بەلێ ئەڤرۆ رۆمانا وی ب ئێک ژ مەزنترین کارێن ئەدەبێ ئەمریکی دهێتە هەژمارتن.
٦- جەیمس جۆیس James Joyce (1882–1941)، نڤیسەرێ رۆمانا مۆدرینیا ب ناڤ و دەنگ یولیسیس Ulysses، کو ب تۆهمەتا بەدرەوشتییا د ناڤ روودانێن وێ دا ل ئەمریکا و بریتانیا هاتە قەدەغەکرن. جێمس جۆیس، ب کۆرەیی و هەژاری دوور ژ وەڵاتێ خۆ ژییا و نەدزانی، کو ئەڤ رۆمانا وی دێ بیتە ئێک ژ شاکار و رۆمانێن سەدەیێ بیستێ.
٧- لیۆ تۆلستۆی Leo Tolstoy (1828–1910)، نڤیسەرێ رۆمانێن ناڤدار شەر و ئاشتی War and Peace و ئانا کارنینا Anna Karenina و گەلەکێن دی، زێدەباری ناڤ و دەنگییا خۆ، د خەباتەکا دژوار ل گەل ئایین و هزرێ دا ژییا. ب بێکەس و بێمال ل وێستگەهەکا شەمەندەفرێ مر. پشتی مرنا وی، بەرهەمێن وی بوونە کۆپیتکێن ئەدەبێ جیهانی.
٨– فیۆدۆر دۆستۆیێڤسکی Fyodor Dostoevsky (1821–1881)، ئێک ژ ناڤدارترین رۆماننڤیسان ل سەر ئاستی جیهانێ و ژ وانا شاکارا برایێن کارامازۆڤ Brothers Karamazov. هەمی ژیانا دۆستۆیێڤیسکی ب دەینداری، هەژاری و ئازاران دەرباز بوو. رۆمانا برایێن کارامازۆڤ سالەکێ بەری مرنا وی بەلاڤبوو و پشتی مرنا وی بوو دەستوورێ ئەدەبێ رۆسی.
٩– ماری شێلی Mary Shelley (1797–1851)، نڤیسەرا رۆمانا فرانکشتاین Frankenstein.
ل دەستپێکێ ئەڤ رۆمانە بێی ناڤێ نڤیسەرێ هاتە بەلاڤکرن. ماری د ژیانا خۆ دا کارەساتێن مەزن دیتن، هەڤژین و زارۆکێن خۆ ژ دەست دان و چ جاران هزر نە دکر کو رۆمانا وێ دێ بیتە ئایکۆنا ئەدەبێ ترسێ و خەیالا زانستی.
١٠– فرانسیس سکۆت فیتزجیرالد Francis Scott Key Fitzgerald (1896–1940)، خۆدانێ رۆمانا گاتسبیێ مەزن The Great Gatsby. دەمێ ئەڤ رۆمانە چاپکری ب تنێ 20 هزار دانە ژێ هاتنە فرۆتن و خواندەڤانان گەلەک ب سارێ پێشوازی لێ کر. فیتزجیرالد، ب پەراوێزخستن مر و هزر دکر، کو ئەو کەسەکێ شکەستی یە. ئەڤرۆ رۆمانا “گاتسبی” سیمبۆلا خەونا ئەمریکا یە و ل هەمی زانکۆیان وەکی پەیڕەو دهێتە خواندن.
