بابەت

فلمێ ( عهردێ دژوار و ئهسمانێ دویر )

بهرههم : دهزگایێ كلتورى یێ غهزلنووس

هاوبهشى بهرههم : كومپانیا لامیدیا

سیناریو : ههوراز محمد ، مهنسور تهیفورى

سینهماتوغراف : سالم سهلهواتى

دهرهێنهر : ههوراز محمد

لیستكڤان : مریم بوبانى، بهختیار بهنجهیى، ئهژدهر سازگار، دیمهن زهندى، مسعود عارف.

ژ بۆ تێگەهشتن ژ قورسایی و کویراتییا ڤی فیلمی، دڤێت ئەم ژ وێ هزرا سەرهاتییەکا تاکەکەسی یان «خەمێن پشتی شەڕی» دەربکەڤین. 

ئەڤ بەرهەمە نە تەنێ هویرنێرینەکە ل ڕەوشا دەروونی یا تاکەکەسی، بەلکو خۆدیک و ئاوێنەیەکە کو شکەستن و پارچەبوونا مێژوویی یا کوردان تێدا دیار دبیت.

 ل ڤێرە، شەڕێ ناڤخۆیی (براکوژی) و دابەشبوونا ئاخێ ل سەر چار دەولەتان تێکەلی هەڤ دبن، و توندوتیژی ژ رویدانەکا سیاسی دەردکەڤیت و دبیتە بارەک ژ هەبوونا مرۆڤی، تشتەک کو د ناڤ خوین و بیردانکا وی دا دژیت.

فیلم ل دویڤ بەرسڤا کی سەرکەفت و کی شکهست؟ ناگەڕیت، بەلکو پرسیارەکا کویرتر د ئێخیتە ڕۆژەڤێ دا: دەمێ ناخێ کوردی ژ مافێ ژیانێ ل سەر ئاخا خۆ بێبەهر مای و نەچار بووی بیردانکا خۆ ب پارچەکری و تژی ناکۆکی هەلبگریت، ئەرێ چ ب سەرێ وی هات؟

 

دەنگڤەدانا پارچەبوونێ

پالەوانێن فیلمی نە ئەو مرۆڤێن تەمام و کاملن کو ئەم د چیرۆکێن ئاسایی دا دبینین. 

ئەو هەلگرێن بارەکێ گران یێ بیردانکا گشتی نە کو هێشتا ل گەل خۆ ل هەڤ نەهاتینە. 

هەر ئێک ژ وان ب زاراڤێ خۆ یێ تایبەت د ئاخڤیت و سترانان د بێژیت. 

ئەڤ جوداهییا زاراڤى، نە تەنێ ڕەنگینییەکا کولتووری یە، بەلکو نیشانا وێ سنور و دابەشبوونا سیاسی یە کو کەتییە د ناڤبەرا وان دا. 

هەر چار زاراڤ وەکی چار برایێن جیرانن، نە ل دژی هەڤ شەڕ دکەن و نە ژی ب زۆرێ دبنە ئێک. دەرهێنەر ب ڤێ ڕێبازێ، ئێکبوونا ب زۆرێ ڕەت دکەت و ل شوینا وێ، داخوازا ئێکبوونا هەستی و بیردانکێ دکەت، ئەو ئێکبوونا کو دانپێدانێ ب ڤێ پرەنسیپێ دئینیت کو: ئەم جوداینە، ژ بەر کو مێژوویێ ئەم وەسا لێکرینە و ئەم نەشێین ب درووشمان ڤێ ڕاستیێ ڤەشێرین.

 

تێکچوونا زەمانی

دەم (وەخت) د فیلمی دا نە یێ ڕاست و لویسە؛ دەم یێ تێکچوویە و ل سەر رێزهكێ ناچیت. 

ڕابردوو نە تەنێ بیرئانینە، بەلکو ب ڕێکا موزیک، وێنە و بێدەنگیێ، خۆ ب دارێ زۆرێ د ئێخیتە د ناڤ ئیرۆ دا. ئەڤ تێکەلییا دەمی نیشانا دەمێ کوردی یێ ناڤچویی یه، ئەو دەمێ کو ڕێک نەدایێ ببیتە مێژوویەکا ئارام، لەوما د ناڤبەرا بەرزەبوون و دووبارەبوونێ دا ئاسێ مایە.

ل ڤێرە، بیرهاتن نە ب حەزا مرۆڤی یە، بەلکو هێزەکا زۆردارە، تشتێ چارەسەر نەبووبیت، ناهێتە ژبیرکرن و هەر دێ ڤەگەڕیت.

 

پەناگەها داویێ

میتۆلۆژیا د ڤی فیلمی دا نە حەسرەتە بۆ ڕۆژێن کەڤن، بەلکو هەولدانەکە بۆ دیتنا پەیوەندییەکا کویرتر ژ یا سیاسەتێ. 

 تەمبور، ڕیتم و ئاینێن کەڤنار، نە دەرمانێ ئێشێ نە، بەلکو تەنێ بێهنڤەدانەکن، ڕاوەستاندنا توندوتیژیێ یە بۆ دەمەکێ کورت، داکو مرۆڤ بشێت خۆ ب سروشتی و خودیێ خۆ ڤە گرێ بدەت.

 جلوبەرگێن کوردی ژی ل ڤێرە، نە تەنێ بۆ جوانکاریێ نە، بەلکو بەلگەیەکا زیندی یا مان و نەمانێ نە، لەشێ کو وان جلان دکەتە بەر خۆ، نە یێ ڕابردوویە، بەلکو یێ ئیرۆ یە کو ل دەرڤەی دەولەتێ هەول ددەت بژیت.

هەروەسا، چیا، ڕووبار و دەشت، شریکێن ڤەگێڕانا چیرۆکێ نە.

 ل هەمبەر وان، کارگەهـ و دەنگێ ئامویران د هێن، کو شێوازەکێ دی یێ شەڕی نە، ل وێرێ گولـلە نینن، لێ دەنگێ تەقتەقێ و دووبارەکرنێ هەیە، کو مرۆڤی دکەنە ئامویر و مەکینە، داکو بێدەنگ ببیت و بیرا خۆ بەرزە بکەت.

برینا ناڤخۆیی و نەبوونا چارەسەریێ

فیلم دەست د دانیتە سەر برینا هەرە ب ئێش: شەڕێ ناڤخۆیی. 

لێ ڤی شەڕی وەکو رویدانەکا چەکداری نیشان نادەت، بەلکو وەکو نەخۆشییەکا بەردەوام د لەشێ جڤاکێ دا دەستنیشان دکەت. 

ئەڤ شەڕە نێزیکبوونێ دکەتە ترس، و بێدەنگیێ دکەتە جهەکێ پاراستی. 

فیلم کەسێ تاوانبار ناکەت و کەسێ ژی پاک دەرنائێخیت، چونکی د زانیت کو تاوانبارکرن ب خۆ دبیتە سەدەمێ بەردەوامییا شەڕی.

تشتێ فیلم نیشان ددەت، نە ئەنجامێ شەڕی یە، بەلکو ئەو مەرج و زەمینەیە یا کو ناهێلیت جوداهی ببیتە دەولەمەندی، لێ دکەڤیتە خزمەتا شەڕی.

 

ژیان ل گەل بیردانکا پارچەکری

ب کورتی، فیلم ل سەر نەبوونێ یێ ئاڤایە، نە ل سەر هەبوونێ. 

نە سوزێن دەرەوین د دەت و نە ژی چارەسەریێن ئامادە. موزیک برینێ دەرمان ناکەت، تەنێ ئێشێ کێم دکەت. ئەڤ بەرهەمە پێشنیارا کیانەکێ هەلاویستی (موعەلەق) دکەت، کیانەک کو نەشێت ببیتە دەولەت، لێ نەشێت ژی بەرزە ببیت. 

داویا فیلمی نە داوی یە، بەلکو دەستپێکا پرسیارەکێ یە کو تەماشەڤان دڤێت ب خۆ ڕا ببەتە مالێ: ئەرێ گەلەکێ پارچەکری د شێت ل گەل بیردانکا خۆ بژیت بێی کو جارەکا دی خۆ پێ وێران بکەتەڤە؟  

ئەڤە نە بانگەوازییا ژبیرکرنێ یە، بەلکو بانگەوازییا هشیارییەکا دژوار و ڕاستگۆ یە کو دانپێدان ب پارچەبوونێ، پێنگاڤا ئێکێ یە بەر ب پاشەڕۆژەکێ ڤە کو هێشتا ژ دایک نەبوویە.   

ڤان بابەتان ببینە

ڕۆمانی شۆڕشی مێروولە. ڕۆمانێکی سیمبولیکی سیاسییە و لەلایەن برنار فیربیر ڕۆماننوسی فەرەنسییەوە نووسراوە و ساڵی …