شانۆ جیهانەکا تایبەتە و هونەرێ شانۆیێ پایە و پەییسکەکا بلند یا هەی و هەر کەسەک نەشێت خوە ل ڤێ جیهانا تایبەت بدت و دەرگەهێن وێ بقوتت، یان ژی خوە بکتە مەلەڤانێ دەریایا وێ یا کویر و بێبن..

نڤیسینا تێکستێن شانۆیی یان ژی، زارڤەکرن و دەرهێنان د ڤی واری دا، هێز و شیانێن مەزن و بێنفرەهیەکا بێ سنۆر ل گەل شارەزایێ بۆ دڤێتن، داکو خوە بگەهینیە دل و هەست و وژدانا جەماوەری، ژ بەر کو بینەرێ شانۆیێ یێ تایبەتە و دڤێت ئەوێن ل ڤی بیاڤی کار دکن گەلەک د هشیار و سەرهۆستابن و بزانن دێ چاوا پەیاما خوە ئاراستەی ڤی بینەری کن و کارتێکرنێ ل هەست و سۆزێن وی کن، گەل کەسان د وارێ نڤیسینا شانۆیێ دا کار کرینە، لێ یێن سەرکەتی و ناڤودەنگیەک بۆ خوە د ڤی واری دا وەرگرتی وەکو تلێن دەستان بووینە.

مێهڤانێ مە یێ ڤێ جارێ (پ.د. ئیبراهیم ئەحمد سمۆ)یە کو ئێک ژ وان کەسانە یێن هەمی ژیانا خوە بۆ بیاڤێ نڤیسینێ تەرخان کری و ب تایبەتی شانۆیێ و بۆ خوە کریە بسپۆری و بلندترین باوەرنامەیا ئاکادیمی د واری شانۆیێ دا وەرگرتیە ئەو ژی دکتۆرایە. دەستپێکا دکتۆری ل گەل شانۆیێ چاوا بوو؟ چ بوویە سەدەم کو بەرێ خوە دایە ڤی بیاڤی؟ چاوا هزرا دامەزراندنا پشکا شانۆیێ ل زانکۆیا دهۆک بۆ هاتیە؟ ل دەمێ نڤیسینا شانۆگەریان چاوا سەرەدەریێ ل گەل کارەکتەرێن خوە دکت و ب چ ئاوایی وان هلدبژێرت؟ هەروەسا ئەڤ نڤیسەر رۆژانە یێ بەردەوامە ل سەر نڤیسینێ و ئەو شانۆگەرێن نڤیسین دگەهنە دۆرێن (50) تێکستان ب هەردو زمانان (کوردی و عەرەبی)، زێدەبار ب دەهان گۆتار و ڤەکۆلینێن زانستی.. ئەڤە چەند پرسیارێن دی بوونە هێڤێنێ دیدارا مە ل گەل دکتۆری، ئەوێ ب سنگەکێ بەرفرەهـ دەرسڤا پرسیارێن مە دای…

دکتۆر ئیبراهیم ئەحمد سمۆ ل دۆر دەستپێکا خوە ل گەل هونەرێ شانۆیێ کا ب چاوابوو و چ بوو پالدەر کو وی ئەڤ بیاڤە هلبژارتی، گۆت: ل پێشیێ ژیانێ ئەز هاژۆتیمە نە مە ژیان هاژۆتیە، هەر ئەو ژیانە بوویە کو د گەل شانۆیێ هاتینە پێش و ئەم پالداین خوە تێدا ببینن، هنگێ و نهو ژی باشترین ئامیرێ دەربڕینێ بۆ مە شانۆیە، چ وەک نواندن چ وەک نڤیسین و پتر لایێ نڤیسینێ و هویرتر لایەنێ نڤیسینا تێکستێ شانۆیێ. ئەڤ بیاڤە بۆ جارا ئێکێ ئارەزوویەکا تاکەکەسی بوو، مە حەز هەبوویە هەر زوی بکەنە پیشەیا خوە، لێ ژ بەر هندەک ئەگەران مە نەشیا بەردەوامییێ بدەنێ، رەنگە ژ بەر وان ئاستەنگان بوویە مە بزاڤێن خوە چڕترکرن و ئیرادەیا خوە هێزترکر کو ڤی لایەنێ ئەدەبی و هونەری زال بکەن، هونەر ل پێشیێ بۆ دەمەکی کورت و پاشی ئەدەبێ شانۆیێ مە کرە کاروانێ یێ خواندن و نڤیسینێ، ئانکو ل سالێن هەفتێیان و زارۆکینیێ هونەر بوو و سالێن هەشتێیان و هەتا نوکە بوو خواندن و نڤیسین، ل هەمی دەمان دبێژن دەستپێک خودایی بوو و پالدەر ژیان ب خوە بوو و دەوروبەر کو پڕانیا وان دژ بوون ب تنێ یێ کو ئەز پالدایم کو مەرج نینە ب خواندنا ئەکادیمی بگەهمێ بابێ من یێ رەحمەتی بوو، دگۆت دشێی ببیە ماموستا و د هەمان دەم دا ببیە خودان ئارەزوویا خوە و ب ڤی رەنگی ئەم د گەل کاروانێ ژیانێ کەتنەڕێ و د ڤێ رێکێ دا گەلەک شلق ب مە کەتن، لێ د ئەنجام دا نڤیسەرەکی باش ل دویڤ رەئیێن خواندەڤانان و بسپۆرەکی باش د ڤی واری دا و ئەنجام ئەم ئێک بوون، ئەڤرۆ ب سەدان کەس بوونە خودان باوەرنامەیێن باش پشتی کو مە خوە دیتی ژ دامەزرێنەرێن کۆلیژا هونەرێن جوان و دەستپێک ب پشکا شانۆیێ و شێوەکار.

ژ بۆ  کا چ کارتێکرنێن ئەدەبی یان شانۆیی کار ل شێوازێ وی یێ نڤیسینێ کریە، نڤیسەری گۆت: ئەو کارتێکرن د دیار و ئاشکرا نینن، ئەز هەمی قوتابخانا دخوینم و ل گەل دچم، گەلەک جاران نڤیسینێن خوە کەتواری دبینم، چونکو هەلقولاوێن ئێش و ئازار و دیتنێن رۆژانەنە، ئانکو من چو قوتابخانە ب خوە ڤە نینن، ئەدەبێ ئەم پێ دنڤیسن قەلەم و هزر و دارێژتن ل گەل توخمێ سەرەکی یێ دانوستاندنێ، چ ل گەل خوە یان ل گەل دەوروبەران شێوازەکێ سادەیە و دویرە ژ زاراڤێن گران و ب زەحمەت، ئانکو ب زمانێ خەلکێ خوە سەرەڕای کو زمان رۆلەکی مەزن دبینت، لەورا مە دیت قوڕنەتەک ب تنێ بەس نینە، بەلکو ئەوا د شیاندا بت ب دەڤۆکێن جودا جودا ژی بێنە نڤیسین و ب زمانێ عەرەبی ل ڤان دووماهیا ب زیقی و ب ئارمانج کو پڕانیا نڤیسینێن مە نەوەکی باش ب زمانێ عەرەبی تێدگەهن، ئەڤە وێ ناگەهینت کو زمانێ دایکێ ئەولەویەتا مە نینە، بەرهەمێن مە شاهدێ ڤێ چەندێ یە ب کورتی و پوختی ئەم کوڕێن ڤی واقعی نە و رۆناهی ل بەر چاڤن کا کاروانێ ئەدەبیاتا بەر ب کیڤە دچت و شێوازێ پتر کاریگەریێ ل من دکەت و پڕانیا نڤیسینێن من بۆ بەرهەمێن سیاسی و جڤاکی شێوازێ گۆتاریە و د وارێ ئەدەبێ شانۆیێ دا شێوازێ دەق نڤیسینانە ب هەردو زمانان، رەنگە دەقێن مە بەلاڤکرین ب هەردو زمانان گەهشتیە (50) دەقان… ئانکو مە رێک و رێبازێن پێشوەخت بۆ نڤیسینێ نینن، بەلکو هلگرێن قەلەمێ راست و هزرێن رۆژانەنە دکەنە گۆتار و ستراتیژیەتا ل سەر ئاڤا دکەین، ئانکو ژ خەلکی بۆ خەلکی و ئەم شانۆیێ ب جهەکی روو ب روو دبین، لەورا ئەم ل سەر چووینە.

ل دۆر سەربۆرەکا تایبەت کا د ژیانا دا هەیە کو بوویە ئیلهام بۆ نڤیسینا شانۆیەکا تایبەت، دکتۆری گۆت: هەمی نڤیسینێن من وەکو دەقێن شانۆگەریان سەربۆرن و کاودانی نە، ئانکو مەرج نینە پێشوەخت من هزر تێدا کر بت، بەلکو هەمی نڤیسینێن من ژ ئەنجامێ هزرەک تازە دکەڤتە بەرچاڤ و بارا پتریا وان د سەیر نینن، وەکو بوون، لێ یا سەیر ئەوە کو د هەمی نڤیسینێن مە دا کورد ئارمانجە وەکو مرۆڤەک کو دڤێت بێژت وەکو مرۆڤەکی دیتر مە کوردان مللەت و ئەرد و زمان هەنە ب تنێ مە وەکو خەلکەکی نادەنە پێش و پتریا شانۆگەریان دەردێ مەزنێ کوردان نە ئێکگرتنا کوردانەکو بۆ نڤیسەرەکی وەکو من نە بۆ جەماوەرێ مە نەسەیرە، لێ ئەز دبینم بیرئینانا سەرکردێ مە کو تاکە رێک ئێکگرتنە و دویرکەتنە ژ گرژیێن ناڤخوە، زێدەباری نڤیسینێن مە رەخنەگرتنە ل کەتواری و دانانا پێشچاڤا بابەتێن رۆژێ و گلەیی کرنە ل دەوروبەران کو ب ئەمانەت تشتان ناگەهینن کو ل دووماهیێ و ژ ئەنجام دبنە ئەگەرێن بریارێن نەگونجای و ئەڤ خەسلەتێن شانۆیا جیهانی و ب تایبەت ل یۆنانێ و ل جیهانێ کو گرنگیا شانۆیێ ئەوە کو ل سەر دەپێ شانۆیێ ئەکتەر خوە دبینت قارەمان، خوە دبینت خودان بریار، راستە بریاران دەن لێ خوەشیا شانۆیێ ئەوە ئێکسەر ژ ئەکتەری بۆ جەماوەری و زیرەکیا ئەکتەری یە نامان بگەهینت، لێ ل دویڤ سەربۆرا مە یا پتر ژ چل سالان هەر مە گۆتی و جاران دەست هاتینە قوتان، لێ کەسێ پێ نەکریە، چیرۆک هەر ب ڤی رەنگی یە و دێ بەردەوام خەما مەزنا شانۆڤانە بت و دێ مرن و ئەنجامان نە ل سەر ئاستێ رێزلێنانەکا باش و نە ل سەر ئاستێ بەرانبەر نابینن.

دکتۆری ل دۆر چاونیا هلبژتنا بابەتێن بەرهەمێن خوە و کا ئەوی پەیامەکا تایبەت هەیە بزاڤێ دکت بگەهینتە خواندەڤانان، دبێژت: من چو وەخت و دەم بۆ بەرهەمێن خوە نینن ب تنێ پتر شێوازێ گرتنا بابەتەکی نە و ب تایبەتی گەر دەلیڤا گشتی بوونێ هەبت، ئانکو ڕەنگە ل دەڤ من تاک کەسی بن، لێ ئەنجامێن نڤیسی دبنە گشتی، ئانکو ئەز پتر ل دیاردەیێن کو بمینە زێندی دگەرم و هندەک بابەتن د گەل رۆژێ دئێنە نڤیسین و دبت د گەل رۆژێ نەمینن، ب تنێ وەکو ئەرشیف دمینن، ب تایبەتی گۆتارێن سیاسی، لێ بێگومان یێن ئەدەبی و شانۆیی ئەم دەرگەهان دهێلنە ڤەکری بۆ مانا سەرتا سەری و مە تاقیکرنەک هەبوو د شانۆگەریا مەلایێ جزیری دا ب جلکێن کوردی ل سەر ئەزمانێ هوزانڤان و ئەدیبێن مە، ئەز تێدا سەرکەتی نەبووم، چونکو نەدبوو من کەسانێن وێ شانۆگەریێ دیار کر بان، لێ ل هەمان دەم دا من شانوگەریەک ب ناڤێ دینێن دهۆکێ نڤیسی رەنگڤەدانەک باش هەبوو ب ناڤێ (خەونێن دینا) ژ دەرهێنان مەسعود عارف و نڤیسینا مە و نواندنا باشترین ئەکتەرێن دهوکێ و ل دهۆکێ و هەولێر هاتە پێشکێشکرن و ژ شانۆگەریێن زێدە گرنگ ل دەڤ من دئێتە هەژمارتن، پەیاما من ب زمانێ کوردی و ب زمانێ عەرەبی هەمی گرێدایی نەتەوە و کێشەیا کوردی نە وەکو بوونا مە د ناڤ رێزێن ڤی مللەتی جودا جار ب نڤیسینا دەقانە و جار ب شێوازێ گۆتارانە.

ل دۆر سەرەدەریێ ل گەل کەسایەتیان د شانۆیێن خوە دا و ئەرێ ئەو وان ژ ژیواری وەردگرت یان د ئاشۆپی نە، پرۆفیسۆری گۆت: سەرەدەریێ د گەل کەساتیان دکەم، هەر وەکو سەرەدەریا خوە د ژیانێ دا، وەکو تاکە کەس و ئەو کەسانێن دەوروبەر و رەفتارێن مرۆڤان و ب تنێ ژ لایێ دیتنێ و تێکەلیێ دئینمە ل سەر کاغازان ل شوینا ناڤان بێژم، ب رەمز ئیشارەتان ددەم و واقع بین دنڤیسم د ناڤبەرا خوە و وان دا دانوستاندنێ پەیدا دکەم کو ئێک ژ خالێن هەرە سەرەکی یێن شانۆگەریانە کو ژ توخمێن دیتر یێن ئەدەبی جودا دکەت، وەکو چیرۆک، رۆمان… هتد، چو جاران من کەس نەهەلبژاتینە کو د ئاشۆپی بن و من چو باوەری پێ نینە، بەلکو مرۆڤێن ژ دەرڤە دئینمە سەر دەپێ شانۆیێ و هەمان کارکتەرێن د ژیانێ دا هەبن ددەمە پێشچاڤ و دەپێ شانۆیێ دکەمە مەیدانا بوونا ئاریشەیان و بزاڤێ دکەم چارەسەریان دانمە بەرچاڤ و بریاران بۆ کاربەدەست و دەستهەلاتێ دهێلم، چو جاران د شانۆگەریێن خوە دا خەلکی هان نادەم بۆ توندوتیژیێ، بەلکو مرۆڤەک چارەسەری و پەروەردەییمە و رەنگە ئەڤە ژ بوون و خواندنا مە بوویە کو ئەم ماموستا و ئەکتەر بووینە و خواندەڤانەکێ هەرە باشن ژ بۆ شانۆیا جیهانی و ب تایبەتی یا گریکان و چەندەکێ داخبارم ب دیتنێن شانۆڤانێ کومێدی (ئەرستوڤانیس) کو ب بابێ کۆمیدیا رەخنەیی دئێتە هەژمارتن، ب ڤی رەنگی هندی مرۆڤ هەبن دێ ئاریشە هەبن و هندی ئاریشە هەبن دێ داخوازی هەبن بۆ چارەسەر کرنێ و  دێ خەلکەک هەبت د ناڤبەرا رازیبوون و نەرازیبوونێ دا و دێ قەلەم هەبن و دێ هەلگێرێن خوە فیداکاریێ هەبن کو دنیایێ ب یی نەبینن بەلکو ب قەلەمی ببینن، وەکو مە دنیایا خوە کرییە قەلەم و کریە فیداکاری بۆ پەیداکرنا رۆناهییەکا مەزن، ئانکو چریسکەکن بۆ رۆژێ گەش.

ل دەمەکی شانۆ ل دهۆکێ گەلەک یا ب بزاڤ بوو، لێ نوکە یا بێ دەنگبووی، ژ بۆ ڤی یەکێ د. ئیبراهیم ئەحمد سمۆ دبێژت: ئەز نابێم بێ دەنگبوویە و دێ بێژم یا کێمبووی، بەلێ یا مای و نابت نەمینت، بینەرێ وێ یێ کێمبووی، ئەڤە نە ب تنێ ئاریشەیا مەیە ل دهۆکێ و ل کوردستانێ، ئەڤە ئاریشەیەکا جیهانی یە، وەکو هونەرەکێ پایەبەرز مایە، بۆ نموونە، بۆ تیپێن هونەرێ شانۆیێ کو بشێن بەردەوامیێ بدەن، وەکو پێدڤی نەهاتیەکرن، دهۆک ژی دهۆکا جاران نینە هەمی مژویلی پاریێ ژیانێ نە و گەلەک ژ وانا شانۆ هێلاینە و چووینە بازارێن دیتر، جهێ داخێ یە هێشتا ئەو هزر یا زالە کو (شانۆ) نەئەو جهە یێ مرۆڤ پێ سەرفراز و گەلەک تەخ و چین هێشتا ب شەرم دزانن، بەلکو هندەک لایەن هێشتا ب گونەهـ ل قەلەمددەن، ئەڤ ئاریشە هەر هەبوویە، جارا ئێک نەتەوە و ئێک خەم و تێکرایی مللەت بندەست بوویە و هنگێ هەستێ نەتەوایەتییێ یێ بلند بوو، هەمیان بۆ کوردینیێ کار دکر، گەلەک ژ وان بێ موچە و بێ دەوام بوون و دەست نە داهێلان و بەردەوام بوون، ب راستی شانۆ پشتی سەرهلدانێ گەلەک شرین بوو، هەبوونا دیمۆکراتیەتا بەربەلاڤ و هەبوونا حزبان و بەلاڤبوونا هونەرمەدان ل سەر حزبان و ژێک نە گرتنا حزبان و دژ راوەستیان بەرانبەر ئێکدو و ئازادیا هەستێ نەتەوەیی چاڤێن مە پڕ بوون و لڤینەک باش کەتە دهۆکێ و کوردستانێ، لێ نە وەکو پێدڤی راستە هەولا مە ژی پێشئێخستنا شانۆیێ بوو ب شیانێن خوە دویری ئەکادیمی بوونێ، مە ئەکادیمیەت ئینا هەبوونێ و نوکە شانۆ ب تنێ پێدڤی ب پشتەڤانیا دارایی یە، گەر نە مە هونەرمەند و ئەکتەر و دەرهێنەر و نڤیسەرێن باش یێن هەین و دشێن هونەرێ شانۆیێ بەر ب پێش یێخن.

دامەزراندنا کۆلیژا هونەرێن جوان ل زانکۆیا دهۆکێ و بەری وێ پشکا شانۆیێ کو (تو ئێک ژ دامەزرێنەرێن وێ بووی)، تو پاشەرۆژا هونەرێ شانۆیێ ل دەڤەرا مە چاوا دبینی؟ د. ئیبراهیم گۆت: ببۆرن، ئەز دامێزرێنەرێ کۆلیژا هونەرێن جوانم و ب تنێ ل دەمێ دامەزراندنێ پێکۆلێن مەزن هاتنەکرن کو سەرنەگرت و ژ لایێ راگرێ کۆلیژا ئادابێ ل وی سەردەمی (2007-2008)، لێ خۆشبەختانە بابەت هاتە پالپشیتی کرن ژ لایێ سەرۆکی زانکۆیێ یێ دەمی (د.عصمت محمد خالد)ڤە کو هەمی پێدڤیێن دامەزراندنێ ژ ماموستایێن وانەبێژ و هەتا کەتیە سەر پێیان، ل دەستپێکێ پشکا شانۆیێ و پشکا شێوەکاری ب وەکالەت و شانۆیێ ب رەسمی مە ب رێڤەدبرن، هەر زوی ل سالا 2011 مە داخوازا کۆلیژا هونەرێن جوان ژ زانکۆیێ کر، ڤێ جارێ رێگری مەزنتر لێهات و (هەتا دەلیڤەک بهێت دێ ئاشکرا کەین)، ئەو بوو ل سالا 2023-2024 بوو کۆلیژە و ئەو چیرۆکە ل دەف من ب دووماهی هات، رەنگە ل سەر دیتنا خوە یا کەسانی پەشێمانم، لێ وەکو بوون و پڕانیا دەرچوویێن ڤێ پشکێ مەبەست شانۆ و شێوەکاری نوکە بەرپرسێن مەزنن و بووینە رێڤەبەرێن مەزن و هاتینە دامەزراندن، هەمی د جغزاەیا ئەم تێدانە. بۆ پاشەرۆژا شانۆیێ چو جاران یێ رەشبین نینم، لێ ل دویڤ دەمی جار سەرئەڤراز دچت و جاران سەرنشیڤ دئێتە خوارێ، لێ بوون و هەبوون ئەڤە دانوستاندنەکا مەزن پێدڤێت، مە پێ باشە جار ب جار کۆنفرانس و دیدارێن تایبەت ب شانۆیێ ڤە بێنەکرن، رەنگە رەوشا شانۆیێ ل دهۆکێ باشتر بت و دهۆک هەژی هندێ یە کو خزمەت بۆ شانۆیێ هەبت، نەخاسە کو شانۆگەریێن دهۆکێ هەمی جاران ل سەر ئاستێ هەرێمێ و دەرڤە ئەنجامێن باش ب خوە ڤە دیتی نە.

تو ئێک ژ وان کەسانی کو گەلەک دنڤیسی، ئەرێ تو ڤێ ئیلهاما خوە بۆ نڤیسینێ ژ کیڤە دئینی؟ ئایا هندەک کتێب یان سەربۆرێن کەسی کارتێکرنێ ل بەرهەمێن تە دکن، دکتۆری گۆت: هندەک کێشەیێن ل دەف من پەیدابووین، هندەک جاران ئەز ب خوە پێ حێبەتی دمینم! هەمی ڤیان و خوەشیێن دونیایێ رەنگە ژێ بێبار بوویمە و هەمی بووینە ڤیانا خواندنێ و نڤیسینێ، مە ب سالان دخواند، نوکە بەرهەمێ وێ خواندنێ بوویە نڤیسین، مە گەلەک پەرتووک خواندن و مە هندی وێ دڤێت بنڤیسن و باوەر ناکەم هندی یا مە خواندی بنڤیسم، لێ گەلەک دنڤیسم، بەلکو هندەک جاران تێهنیا مرۆڤی و بێباربوونا مرۆڤی ژ هندەک حەزان، مرۆڤ لێ دگەڕت چاوا پڕ بکەت، ئەز ب خوە بنڤیسینێ پڕ دکەم و کێم رۆژ هەنە بابەتەکی یان دویان نە نڤیسم، جار ب کوردی و جار ب عەرەبی و جار وەکو بسپۆریا مە ب زمان و ئەدەبێ کوردی و جار وەکو حەزا مە بۆ نڤیسینێ وەکو ئەدیب و نڤیسەرەک پتر ژ چل سالانە دنڤیسم، جاران ژ خەوێ رادبم هەر زوی خەونا خوە دکەمە سەرقەلەمک و وان سەرقەلەمکا ب دلێ خوە دکەمە گۆتار، ژ بەر خواندنا مە ل سەرەتایی و ناڤنجی و ئامادەیی ب عەرەبی بوویە و رەوشەنبیریا مە ژ پەرتووکێن عەرەبی بوویە و حەزا مە ژی ل سەر ڤی زمانی بوویە، زمانێ مللەتەکی نە زمانێ دەستهلاتا مللەتانە کارتێکرن هەبوویە.

وەکو پەرتووک ب ناڤ گەلەکن، لێ پڕانیا نڤیسینا ژ واقعی چێبووینە، وێ دنڤیسم و دانمە بەرچاڤێن خواندەڤانان، ئانکو ئەز مرۆڤەکم دبت سەیربم، من چو جاران د ژیانا خوە دا نەخشەکێشان (تخطیط) بۆ رۆژێن خوە و پاشەرۆژێ کو ل دویڤ چووبم نەبوویە، بەلکو ژیانێ ئەز ل دویڤ خوە ئینایمە ڤێرێ و من دئینت و دبەت، ئانکو نە وەکو وان مرۆڤان ئەڤێن ب دویری خشتەیان بۆ خوە دانن، چاوا رۆژا پاشتر چ بکەن، ئانکو گەلەک جارا بەرێ من دکەڤتە گەلەک جهان هەتا ب جهەکی دکەڤت، لێ ب گشتی ئەدەبێ میسری و کلاسیکێ کوردی کارتێکرن ل من کریە، بۆ شانۆیێ ژی خودایی بوو  و هەر د گەل من بوویە و د گەل دا مەزن بوومە، جاران وەکو ئارەزوو و جاران وەکو خواندن، هەڤالێن من ل کۆلیژا ئادابێ ل زانکۆیا سەلاحەدین پشکا زمان و ئەدەبێ کوردی پەرتووکێن رێزمانا کوردی دکڕین، من کتێبێن دراما و شانۆیێ دکڕین، ل سال بۆری سوپاس بۆ خودێ پتر ژ (6000) پەرتووکان کو پتر ژ چل سالان د گەل من ماین، من بەردان و ئازادکرن و کرنە دیاری بۆ زانکۆیا دهۆک و پڕانیا پەرتووکخانێن کۆلیژێن وێ و پەرتووکخانا بەدرخانیان ل دهۆکێ و کۆلیژا پەروەردێ ل ئاکرێ و سێمیلێ و دەڤەرێن جودا جودا، ژبلی ب دەهان پەرتووک مە دانە قوتابیێن ماستەر و دکتۆرایێ و هندەک ژ وان هندی ژێدەر ب کارئینابن مەکرنە دیاری و ئەز نوزانم جامێران گۆتینە سوپاس یان نە!

ژ بۆ چاوانیا هلبژارتنا ناڤونیشانان بۆ بەرهەمێن خوە و ئایا ل دەستپێکێ یان ژی ل دووماهیێ پشتی ژ نڤیسینێ ب دووماهی دئێت ئەو دەستنیشان دکت، پرفیسۆر ئیبراهیم دبێژت: ئەڤ پرسیارە ب راستی بۆ من گرنگە و گرفتەک مەزن د گەل من دا هەیە، گەلەک ما هەتا ل ڤێ دوماهیێ ژیرێ دەستکرد دەرکەفتی و ئەڤ گرفتە چارەسەر کر، ب تایبەتی بۆ بابەتێن مە یێن ب زمانی عەرەبی دنڤیسم، لێ وەک ناڤونیشان دڤێت گرێدایی بابەتی بن و ئەز ئێک ژ وانم کو ناڤونیشان گرێدایی گۆتارێنە و ل دویماهیێ دیار دبن، خواندەڤانێ گۆتارێ یێ کێمە و ناڤونیشانان ب دروستی نابینت، لێ ئەڤە ئاریشەک مەزنە، بەلکو ئاریشەیا ژ وێ مەزنتر دەمێ گۆتار دبنە پەرتووک ئەز دراوستم، بەلکو هندەک جاران ب رۆژ و هەیڤا هەتا ناڤونیشانەکی دبینم کو بگونجت، گۆتارا دنڤیسم و چەندین جارا دخوینم هەتا ناڤونیشانەکی ببینم و دانمە سەر، نوکە گەلەک جارا ل فیسیبۆکێ ب دەهان جارا ناڤونیشانا دگوهۆڕم، ئەڤ دئێتە دیتن ل دەڤ خواندەڤانان و ل سەر مە دبتە خالەکا نێگەتیڤ و ئەز رەوا دبینم.

 

بیوگرافییا پ. د. ئیبراهیم ئەحمد سمۆ:

– ل سالا 19/4/1968 ل باژێرێ سێمێلێ ژ دایکبووویە. خواندنا خوە يا سه‌ره‌تاى ل قوتابخانا (11 ئادارێ) و خوە يا ناڤنجی و ئاماده‌ىی ل دواناڤنجیا سێمێلێ ب دوماهی ئينايه‌.

* ل سالا 1988 باوه‌رناما به‌كالوريۆسێ‌ ل كۆليژا ئادابێ پشكا زمانێ كوردى ل زانكۆيا سه‌لاحه‌ددين ل هه‌ولێرێ وەرگرتیە.

* باوه‌رنامەیێن ماسته‌ر و دكتۆرايێ ب ئەدەبێ كوردى ل كۆليژا ئادابێ پشكا زمانێ كوردى ل زانكۆيا سه‌لاحه‌ددين ب ده‌ستخوە ڤه‌ ئيناينه‌.

ئەو کارێن ئەنجامداین:

1- ل سالا (1992) ئێك ژ دامەزرێنەرێن  په‌يمانگه‌ها هونه‌رێن جوان ل دهۆكێ بوويه‌.

2- ئێك ژ كه‌سێن كاريگه‌ر بوويه‌ بۆ پێش ئێخستنا زانكۆيا دهۆكێ و دامه‌زرينه‌رێ پشكا زمانێ كوردى ئێڤاران بوو ل زانكۆيا دهۆك و دامه‌زرينه‌رێ پشكا شانۆيێ بوويه‌ ل سالا (2008) ل زانكۆيا دهۆكێ.

3- ل سالا (1991 – 1992) وه‌ك سه‌رنڤیسەرێ گۆڤارا (تيرۆژ) بوويه‌ و شيا (12) هەژمارە ژ ڤێ گوڤارێ ب ده‌رێخن، هه‌روه‌سا‌ وه‌ك ئێك ژ ده‌ستەکا نڤيسيه‌ران ل گوڤارا (مه‌تين) كاركريه.

4- هەتا نوكه‌ شيايه‌ نێزيكێ (800) نڤيسينێن ره‌خنه‌يا ئه‌ده‌بى ب زمانێ كوردى و عه‌ره‌بى ل گۆڤار و رۆژنامەیێن ناڤخوە و ژ دەرڤە ھەر ژ سالا (1984- 2021) به‌لاڤ بكه‌ت.

5-  ل سالا (1986) بوویه ئه‌ندامێ ئێكه‌تیا نڤيسه‌رێن ئيراقێ.

6- ل سالا (1992) بوویه ئه‌ندامێ ئێكه‌تيا نڤيسه‌رێن كورده‌ تايێ دهۆكێ.

7- ل سالا (1994) بوویه ئه‌ندامێ سه‌نديكا هونه‌رمه‌ندێن كوردستانێ يه‌ لقێ/ دهۆك.

8- سالا (2010) بوویه ئه‌ندامێ سه‌نديكا رۆژنامه‌نڤانێن كوردستانێ‌ لقێ/ دهۆك.

9- ل سالا (2012 – 2013) ئێك ژ ئه‌ندامێن ده‌سته‌يا نڤيسيه‌ران ل گوڤارا زانكۆيا دهۆكێ يائه‌كاديمى بوويه‌.

10- ل سالا (2017) ناسناڤێ  پرۆفيسۆر وه‌رگرتيه.

10- ل سالا 2013 بوویه ئه‌ندامێ په‌رله‌مانێ كوردستانێ و كارێ سه‌روكێ لژنه‌يا په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ بوو ل په‌رله‌مانێ كوردستانێ.

11- نێزيكێ (24) ڤه‌كۆلينێن ئه‌كاديمى د گۆڤارێن ئه‌كاديمى دا ل زانكۆيێن كوردستانێ به‌لاڤكرىنە.

 ئه‌ڤ په‌رتوكێن ل خوارێ چاپكرينه‌:

1- شانۆيا كوردى.

2- خه‌ونێن دينا ده‌قێن شانۆگه‌ريا.

3-كاریگەری کەلەپۆری كوردى لەشانۆی کوردیدا.

4- شانۆی كوردى لەنێوان ده‌قێ خومالى و بیانیدا بەرھەمەکانی  ئەحمەد سالار وەک نموونە.

5- به‌ره‌ف ده‌قێ خومالى.

6- شانۆ و دراما د ئه‌ده‌بێ كوردى دا.

7- كه‌رستێن شانۆيێ د ئه‌ده‌بێ كوردي دا.

8- كارتيكرنا شانۆ و دراما د په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ دا ب زمانێ عەرەبی.

– خواندنه‌ك بۆ بابه‌تێن ئه‌ده‌بى.

10- د ناڤبه‌را فۆلكلۆر و كه‌لتورى دا.

11- شانۆ و شانۆيا كوردى.

12- من وحي التجربة‌ يوميات من سيرة ذاتية‌.

13- چەند نڤیسینەک سەر شانۆیێ.

14- په‌روه‌رده‌ و فێركرن ل ھەرێما  كوردستانێ د ناڤبه‌را كه‌توارى و هيخوازيێ دا.

15- حصاد قلم.

16- وقفات من محطات العمر.

17- الجالس الوقور  مسرحيات ذات فصل واحد.

18- شانۆ و سياسه‌ت.

19- رجل من الزمن الصعب سيرة نضال.

20- كورونا كذبة القرن أم لعبة الامم‌.

21- دراما کوردی ‌بوون و ئاوات.

22- مەملەکەتا ترسێ (كۆمه‌له‌كا ده‌قان).

23- الانسي الكاتب و الجني الاحمق.

24- قناعات من الواقع.

25- يوميات كورونا و الخميس السياسي.

26- أوراق من شجرة الحياة.

27- وقفة مع انسان جزء الاول.

28- وقفة مع انسان جزء الثاني.

29- ئەوێ ژ دویر هاتی.

30- تجارب الماضي و حكمة الحاضر.

31- وقفات في محطات العمر.

32- ادب اللحظة جزء الاول.

33-ادب اللحظة جزء الثاني.

* ل 2012- بوويه‌ سه‌روكێ پشکا شێوه‌كارى ل زانكۆيا دهۆك.

* ل  2018- 2023 بوويه‌ شيره‌تكارى زانكۆين جيهان.

چه‌ند به‌رهه‌مێن وى يێن هونه‌رى يێن پشكدارى دنڤیسینا وان دا كرين:

* ل سالا (1987)(ئەرستۆڤانیس و كومێديا) لێكولين.

* ل سالا (1987)(تراژيديا و كومێديا )، لێکۆلین.

* ل سالا (1989) شانۆگه‌ريا (خواستن)، دەق.

* ل سالا (1992 شانۆگه‌ريا (دايك)، دەق.

* ل سالا (1992) شانۆگه‌ريا (وژدان)، دەق.

* ل سالا (1992)، (گۆڤار)،دەق.

* ل سالا (1997)،(مه‌لايێ جزيرى) ‌دەق.

* ل سالا (1998)،(دادگه‌هـ) ‌دەق.

* ل سالا (1998)،(خه‌ونێن دينا)، دەق.