دیدارا گۆڤارا (مەتین)، دیدارەکا هەیڤانەیە، هەر جار بابەتەکێ گەرم یێ رۆژەڤێ گەنگەشە دکەت. ل رۆژا دوشەمبی 16ى هەیڤا شوباتێ 2026ێ، (کوردستان د هەڤکێشەیێن ناڤدەولەتی و هەرێمی دا) مژارا دیدارا گۆڤارا (مەتین)ێ بوو. دیدارا ڤێ جارێ ژ لایێ شەمال ئاکرەیی، سەرنڤیسەرێ گۆڤارا مەتین هاتە برێڤەبرن.

ئەڤ دیدارە دەمەکێ هەستیار دا هاتە سازکرن کو ب چەند دەمژمێران بەری ئەنجامدانا وێ، ئاگربەستا جەنگێ دناڤبەرا ئەمریکا – ئیسرائیل و ئیرانێ هاتبوو راگەهاندن؛ لەوڕا دیدارێ گرنگیەکا دی ژی وەرگرت کو مێهڤانێن سەرەکی یێن دیدارێ د پشکەکا تەوەرێن خۆ ل سەر ئاگر بەستێ ژی راوەستیان.

ل دەستپێکێ رێڤەبەرێ دیدارێ کورتیەک ل سەر دیدارا مەتین پێشکەشکر، پشتی هنگی هەر چار پشکداربوویان تەوەرێن خۆ  بەرچاڤکرن.

ل بەراهیێ محەمەدعامر دێرشەوی، شرۆڤەکاری سیاسی، ل سەر تەوەرێ (پەیوەندیێن هەرێما کوردستانێ یێن ناڤدەولەتی و هەرێمایەتی و رۆلێ ڤان پەیوەندیان د شەڕێ ئەمریکا – ئیسرائیل و ئیرانێ، پێخەمەت دوورکرنا هەرێمێ ژ ئاگرێ شەڕی) ئاخڤت و گ بەراهیێ پێشەکیەکا تێروتەسەل ل دۆر دیرۆکا دبلۆماسیا کوردى ئاراستەکر و ب چەند خالان پۆختکر و ب ڤی رەنگی:  

«- کەلەپۆرێ – جەمسەرێ سێێ – و پێکڤەژیان وەک هێزەکا نەرم.

– ژ سایکس بیکۆ بۆ لۆزان: کورد د ناڤەڕۆکا رێککەفتنان دا و ل سەر پەراوێزا بڕیاران.

– بڕیارا 688: ژ – پەراوێزێ – بۆ «كارتێكرنا نێڤدەولەتی.

– دیمەنێ جیهانی: هەڤڕکیا ڕێڕەوان و كارتێكرنا جوگرافیا کوردستانێ».

تیبینی: درێژیا ڤان خالان دێ، وەکوو بابەتەکێ جودا، دێ هەژمارا بهێت دا بەلاڤ کەین. (گۆڤارا مەتین).

پشتی دیارکرنا خالێن دیرۆکی کو وەکوو باکگراوەندەکی بوون بۆ بابەتی، مامۆستا دێرشەوی هاتە سەر شەڕێ نوکە و پرسی: بۆچی نە شەڕێ مە یە؟ و گۆت: « د ڤی شەڕێ دژوار یێ ناڤبەرا (ئەمریکا و ئیسرائیل) و (ئیرانێ) دا، سێ بادەکێن سەرەکی هەنە کو ئەڤ شەڕە ل سەر دهێتە ڕێڤەبرن: بادەکێ ئەتۆمی، بادەکێ مووشەکێن بالیستی و بادەکێ بالێن چەکدار و پشتی ژناڤچوونا دانوستاندنێن دبلۆماسی و دەستپێکرنا شەڕەکێ گران، بادەکەکەکێ دی یێ گرنگ ل سەر زێدەبوو کو ئەو ژی ڕێڕەوێن ئاڤی یە و ل سەرێ وان تەنگاڤا هورمز، وەک خەلەکەکا سەرەکی یا فشارێ.»

ژ پێخەمەت بەرژەوەندیا نەتەوەی یا بلند، مامۆستا محەمەد عامر دێرشەوی دیارکر کو پێدڤیە ئەم ڤچەند ڕاستیان ل سەر ڤان بادەکان بزانین:

«- بادەکێ ئەتۆمی و مووشەکی: ئەم وەک کورد، هەرچەندە د مەترسیا چەکێ ئەتۆمی دگەهین و ژ کارەساتەکا وەک – چەرنۆبێل-ێ دترسین خودێ نەکرى، لێ مە چ وێستگەهێن ئەتۆمی نینن و نە ژی مە وێستگەها ئیرانێ ئاڤاکریە. دەربارەی مووشەکێن بالیستی یێن دوورهاڤێژ، هەرچەندە مووشەکێن کۆمارا ئیسلامی چەندین جاران ئەم یێن هنگافتین و خەلکێ مە یێ بێگونەهـ شەهید کرینە، لێ مە ئەڤ مووشەکە چێنەکرینە. لەورا، ل سەر ئاستێ ئستراتیژی و تەکنیکی، ئەڤ شەڕە ب ڕەهەندێن خۆ یێن چەکداری ڤە نە شەڕێ مە یە، و چوونا د ناڤ ئاگرێ ڤی شەڕی دا خزمەتا مللەتێ مە ناکەت.

– مەترسیا بادەکێ بالێن چەکدار: ل ڤێرە مەترسیا ڕاستەقینە ل سەر قەوارەیێ هەرێمێ دەستپێ دکەت. هەبوونا پەیوەندیێن هندەک لایەنێن کوردی ل گەل گروپێن چەکدار یێن وەک «عصائب أهل الحق» و «کەتائیب بابلیۆن» (رەیان کلدانی) و هندەک گروپێن دی یێن کو ل سەر ئاستێ جیهانی ب تیرۆرێ دهێنە تۆمەتبارکرن، گەفەکا وجودی یە ل سەر سەربەخۆیا بڕیارا سیاسی یا کوردی.»

د دویڤ دا، مامۆستا دێرشەوی هاتە سەر ئەنجامێن ئستراتیژی و گۆت: «ئەگەر هەرێم، یان هەر هێزەکا سیاسی ل ناڤخۆ، خۆ بخۆینیت و تەنێ ببیتە – باڵەک – یان ئامرازەک بۆ جێبەجێکرنا ئەجیندایێن لایەنێن هەرێمایەتی، ب تایبەت د ڤی شەڕێ ڕێڕەوێن ئاڤی دا، دێ باجەکا گەلەک گران دەت. هەرێم دێ شەڕعیەتا خۆ یا نێڤدەولەتی ژ دەست دەت یا کو ب خەباتەکا گران ب دەستخستی و ئەو باوەریا هێزێن مەزن ب کوردستانێ وەک هەڤپشکەکێ ڕێزگرتی ئاڤاکرین دێ ژ ناڤ چیت. ئەرکێ مە یێ مێژوویی پاراستنا -قەوارەیێ هەرێمێ- یە وەک حکومەتەکا فەرمی خودان دامودەزگەهێن یاسایى، و دوورخستنا وێ ژ شەڕێن – وەکالەتێ- یێن کو ئیرادە و بڕیارا سەربەخۆ ژ مللەتان ددزن.»

ستراتیژیەتا هەبوونێ وەکوو بێلایەنیا چالاک ژی لایەکی دی یێ تەوەری مامۆستای و تێدا دیارکر کو:

«ئیران جیرانەکا هەمیشەی یە. هەرچەندە پەیوەندیێن مە د قۆناغێن جودا دا دەرباز بووینە؛ ژ حەواندنا ئەنفالکریان ل جاران تا هێرشێن مووشەکی ل ڤان سالان، لێ ڕاستیا جوگرافی یا جێگیر ئەوە: نە مووشەک و کیمیاوی دشێن کوردان ژناڤ ببەن، و نە ژی کۆمارا ئیسلامی دێ مالا خۆ ژ جیرانیا مە بار کەت. هەر وەسا پەیوەندیێن مە ل گەل ئەمریکا ژی ب ڤی ڕەنگی نە؛ هەرچەندە د سیاسەتا وێ دا هەڵوێستێن وەک – ڕێککەفتنا جەزائیر- و بێدەنگی ل هەمبەر ئەنفالان و هەڵوێستێ وێ یێ نە عادل ل هەمبەر ڕیفراندۆمێ هەبووینە، لێ ئەمریکا بوو ئەوا – دەڤەرا ئارام – بۆ مە چێکری، ڕژێما سەدامی ژ ناڤبری، و شێوازێ فیدرالی و ئێک هەرێما کوردستانێ د ناڤ عیراقێ دا قەبوول کری. مە پێکڤە شەڕێ – داعش-ێ کر، و ئەڤڕۆ مەزنترین کۆنسلخانەیا وێ ل جیهانێ ل پایتەختێ مە یە. هەروەسا هەبوونا کۆمپانیێن وێ یێن نەفتێ نە تەنێ پێگەهێ مە ل هەمبەر بەغدا ب هێز کر، بەلکو ڕێ خۆشکر بۆ هاتنا کۆمپانیێن جیهانی یێن وەڵاتێن دی ژی. لەورا، هەرێم سیاسەتا – بێلایەنیا چالاک- پەیڕەو دکەت، کو ب ڤان خالان پێناسە دبیت:

١- پڕەنسیپێ جیرانیا باش: نەهێلانا بکارئینانا ئاخا هەرێمێ وەک مەیدانا شەڕی، ب مەرجەکێ ڕێز ل سەروەریا مە بهێتە گرتن.

٢- باوەرپێکریا ئابووری (ئستراتیژیەتا وزێ): پاراستنا هەرێمێ وەک -پارێزەرێ سەقامگیر- و ڕێڕەوەکێ وشکانی یێ جێگیر بۆ وزەیا جیهانی، ب تایبەت دەمێ ڕێڕەوێن ئاڤی وەک تەنگاڤا هورمز دکەڤنە د مەتریسیێ دا.

٣- پاراستنا تەبايا سياسى و جڤاکی: پێکڤەژیانا مە بهاترین «بەرهەمێ» مە یە کو ئەم پێشکێشی جیهانێ دکەین و پێ دهێینە نیاسین.»

ژ جوگرافیا وەک – قەدەر- بۆ جوگرافیا وەک – ئەکتەرێ كارا – ژی، تەوەرەکێ دی یێ مژارا دێرشەوی بوو: « دبەر تیشکا وان گوهۆڕینێن مەزن یێن کو جیهان ئەڤڕۆ بخۆ ڤە دبینیت، دیار دبیت کو کوردستان ئێدی تەنێ قوربانیا ڕێککەفتنێن هێزێن مەزن نینە وەک ئەوا د – سێڤەر- و – لۆزانێ- دا هاتینە کرن، بەلکو بوویە – پێدڤیەکا ئستراتیژی- د ناڤ چەمکێ جوگرافیا وەکوو ئامراز. ئەڤ دەرئەنجامە ل سەر ڤان ڕاستیان دهێتە ئاڤاکرن:

– شکەستنا سیاسەتا ژناڤبرنێ: مێژوویێ سەلماند کو هێزا زڤر، ژ کیمیاوی و ئەنفال و هێرشێن مووشەکی، شکەستن ئینا د ژناڤبرنا کوردان یان شکاندنا ئیرادەیا وان یا سیاسی دا. ئەڤێ خۆڕاگرتنێ هەرێم کوردستانێ ژ – کێشەیەکا مرۆڤایەتی – گوهۆڕی بۆ  – قەوارەیەکێ سیاسی – یێ کو خۆ وەک هەڤپشکەک د جێگیرکرنا ئارامیا ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاست دا دەسەپینیت.

– خەلەکا گرێدانێ د هەڤڕکیا ڕێڕەوان دا: د جیهانەکێ دا کو ڕۆژهەلات (ڕێکا ئاوریشمی یا چینی) و ڕۆژئاڤا (ڕێکا ئاوریشمی یا ئەمریکی) هەڤڕکیێ دکەن، کوردستان (هەرێم و ڕۆژئاڤایێ کوردستانێ) وەک – خەلەکا گرێدانا نەچاری- دیار دبیت. خاكا کوردستانێ ئاخاكا خێر و بێرە وزە تێدا هەیە و کۆنترۆلکرنا ڕێڕەوێن وشکانی یێن بەدیل بۆ تەنگاڤێن ئاڤی یێن نە ئارام (وەک هورمز)، پارێزبەندیەکا نێڤدەولەتی ددەتە مە کو هێزێن مەزن نەچار دکەت بەرگریێ ژ ڤی قەوارەی بکەن.

– بێلایەنیا چالاک وەک تاکە بژاردە: خواندنا ڕاستیا جوگرافی بێلایەنیا چالاک دکەتە پێدڤیەکا حەتمی؛ نە ئەم دشێین جوگرافیا خۆ بگهۆڕین کو مە دکەتە جیرانێ ئیرانێ و هەروەسا دەولەتێن دیتر یێن دورماندور، و نە ژی ئەم دشێین دەست ژ هەڤپەیمانیا استراتیژی ل گەل ئەمریکا بەردەین یا کو پاراستن و دانپێدان بۆ مە دابین کری. سەرکەفتنا کوردان د وێ چەندێ دایەکو ب ژیری ڤان هەڤدژیان بەڕێڤە ببەن و هەرێمێ بکەنە – دوورگەکا ئارام – د ناڤبەرا شەڕان دا.

– کەفتنا هەیبەتا دەولەتا ناەندى: پارادۆکسا عیراقێ د – برسیکرنا سیستماتیک- و دابینکرنا بودجەی بۆ – درۆنێن- کو ئابوورێ دەولەتێ بخۆ دکوژن، نیشانا خۆکوژیا سیاسى و جودیە یە. ئەڤ ڕەفتارە پێگەهێ کوردان ل هەمبەر جیهانێ ب هێزتر دکەت و هەرێمێ وەک نموونەیەکا حوکمڕانیا ڕەشید و پێکڤەژیانێ نیشان ددەت، بەرامبەر نموونەیا – دەولەتا شکەستی- یا کو شەڕێ وەلاتیێن خۆ دکەت.

 ل دوماهیێ مامۆستا و شرۆڤەکاری سیاسی محەمەد عامر دێرشەوی گۆت: «پاشەڕۆژا کوردستانێ ئەڤڕۆ یا گرێدایە ب ڕادەیا پێگیریا مە ب سەربەخۆیا بڕیارا سیاسی و دوورکەفتن ژ شەڕێن – وەکالەتێ-. ئەم نە – باڵێن – کەسێ نە، بەلکو ئەم خودانێن ئاخەکێ نە کو کلیلێن وزێ و ئاسایشا جیهانا نوی د دەست مە دانە. تەبایا ناڤخۆی و یەکگرتویا گوتارا مە یا نەتەوەی، تاکە گرەنتی نە دا کو کوردستان وەک – ئەکتەرەکێ استراتیژی – بمینیت کو د چ هاوکێشەیێن نێڤدەولەتی یێن بهێت دا ناهێتە پشتگوهـ ئێخستن.»

د دویڤ دا، مامۆستا یوسف سەبری، نڤیسەر و شرۆڤەکارێ، بابەتی خۆ ئاراستەکر کو ل دۆر (سیاسەتا هەرێما کوردستانێ د ڤێ هەڤکێشەیا شەڕی ئەمریکا – ئیسرائیل و ئیرانێ، تا چ رادەیێ یا لۆژیکی یە؟) بوو،  ل دەستپێکێ گۆت: «هەرێما کوردستانێ وەک دەڤەرەکا خودان جیوپۆلیتیکەکا گرنگ و کارەکتەرەکێ نەدەولەتی یێ ب هێز د ڤی شەڕێ ئەمریکا-ئیسرائیل ل دژی ئیرانێ دا، دناڤبەرا چەندین گڤاشتن و داخوازێن زۆر سەخت و دژوار دایە. ژ لایەکێ ڤە وەک هەرێمەکا فیدرال و سەر ب دەولەتەکا خودان سەروەری (عێراق) کو سیاسەتەکا هەڤدژ ل گەل ستراتیژیا هەرێمێ هەیە. ژ لایەکێ دی وەک کیان و دەستهەلاتەکا فەرمی و دانپێدایی یا نەتەوەیەکێ پارچەکری کو کاریگەرە ل سەر پارچێن دی یێن کوردستانێ. ژ لایەکیتر ژی وەک کارەکتەرەکێ نە دەولەتی ل دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤەراست یا خودان پەیوەندیێن بهێز و جودا ژ عیراقێ ل گەل جیهانێ دهێتە ناسکرن کو ڤان هەمی ئالیان بەرژەوەندی و داخوازی ژ هەرێما کوردستانێ خۆ د بەرژەوەندا وان دا ئێکلا بکەت.»

مامۆستا یوسف سەبری د درێژاهیا گۆتنێن خۆ دا بەحسی پێنج داخوازی و گڤاشتنێن ل سەر هەرێمێ هەی کر و ب ڤی رەنگی رێزکرن:

«١-  داخوازی و سیاسەتا فەرمی یا دەولەتا عێراقا فیدرال: ئەڤ داخوازی و گڤاشتنە، خۆ د گوتار و هەلویستێ فەرمیێ دەولەتا عیراقا فیدرال دبینیت ئەو ژی ل ژێڕ سیناهیا ڕێککەفتنا ئەمنی یا  (ئەمریکا -عیراق) و ڕێککەفتنا ئەمنی یا (ئیران – عیراق) دا بیت. ل گوری ریککەفتنا ئەمنی یا (ئەمریکا – عیراق) ئەڤ هەردو  دەولەتە هەڤپەیمانێن هەڤدو نە و ئەمریکا چەندین بنگەهێن لەشکەری ل عیراقێ و هەرێما کوردستانێ هەنە (ب تایبەت بۆ هەرێما کوردستانێ هەبوونا ئەمریکا گرەنتیا مان و پاراستن و بهێزبوونا هەرێما کوردستانێ یە). ل گۆر ئەڤێ ڕێککەفتنێ عیراق پێگیر و نەچارە بەرژەوەندیێن ئەمریکا بپارێزیت و خۆ ل گەل هەبوونا وان ل عیراقێ بگونجینیت و ئەڤ چەندە ژ هەرێمی ژی دهێتە خواستن، لەوما هەرێما کوردستانێ نەچارە هەبوونا بنگەهێن لەشکەری یێن ئەمریکا ل هەرێما کوردستانێ قەبوول بکەت و هەدارا هێرەش و موشەکبارانکرنا بنگەهێن لەشکەری یێن ئەمریکا ل ناڤا هەرێمێ بکەت و حەتا بەرگریێ ژی لێ بکەت کو زۆر جاران ب هێجەتا هەبوونا بنگەهێن ئەمریکی و هێرەشێن ل سەر وان، بەرژەوەندیێن مەدەنی و ژێرخانا وزێ و دەزگایێن ئیمناهی و لەشکەریێن هەرێمێ ژی دبنە ئارمانجا درۆن و مووشەکێن ئیرانێ و گروپێن سەر ب ئیرانێڤە.

هەر وەسا ل گۆر ڕێککەفتنا ئیمناهی یا ( ئیران – عیراق) ژی کو بەهرا پترا بەندێن وێ  دپەیوەستن ب سنوورێن هەرێما کوردستانێ ل گەل ئیرانێ کو ژ بۆ سنووردارکرنا چالاکی و لڤینێن هێزێن ئۆپوزسیۆنا رژێما ئیرانێ (نەخاسمە هێزێن سەر ب حزبێن رۆژهەلاتێ کوردستانێ) کو ل گۆر ڕێککەفتنێ و دڤی بیاڤی دا هەم ئیران و هەم دەستهەلاتا فیدرال یا عێراقێ و هەم ژی گروپێن دفەلەکا ئیستراتژیا ئیرانێ دا دزڤڕن زۆر د توندن و گڤاشتنەکا زۆر ل هەرێما کوردستانێ دکەن و ب گڤاشتنان ب تنێ ژی نەراوەستیاینە بەلکو ب دەهان جاران ب مووشەک و درۆنان سنوور و باژارێن کوردستانێ و بنگەهێن ئەڤان هێزان بۆمباران کرینە. تشتێ سەیر د هەلویستێ ئیرانێ ئەڤەیە کو ئەو  هەرێما کوردستانێ (سەرەرای پێگیریکرنەکا زۆر یا هەرێمێ ب بەندێن ریککەفتنێ) ب خاک و دەڤەرەکا جودا ژ عیراقا فیدرال دزانیت و وەک دەڤەرەکا شەڕی و ب ئارمانجا خۆ ددانن و بەردەوام هێرشێ دکەنە سەر.

٢- داخوازی و گوشارێن ئیرانێ و بەرەیا بەرگریێ (الجبهة المقاومة): داخوازیێن ئیرانێ و بەرەیێ بەرگریێ تێکهەلکێشی ئێک و دو بووینە، ئیران ب فەرمی دخوازیت هەرێما کوردستانێ وەکو دەڤەرێن دیتر یێن عیراقێ بکەڤیتە دبن کونترۆلا وێ دا و بنگەهێن ئەمریکی و هەڤپەیمانان ژ کوردستانێ دەربکەڤن و حەشدا شەعبی دەست ب سەر هەرێما کوردستانێ دا ژی بگریت. ئیران هەرێما کوردستانێ ب تاکە دەڤەرا دەرڤەی دەستهەلاتا خۆ ل عیراقێ وێنە دکەت. هەر وەسا بەرەیێ ب ناڤ بەرگریێ ژی هەمان سیاسەتا ئیرانی هەیە، ئەڤ بەرەیە کو ژ چەندین گرۆپێن (الفصائیل) دناڤ (حەشدا شەعبی) دا پێک دهێت. ب هیجەتا هەبوونا بنگەهێن لەشکری یێن ئەمریکی ل هەرێما کوردستانێ چەندین سالە ب درۆن و مووشەکان ژێرخانەیا هەرێما کوردستانێ دکەتە ئارمانجا هێرشێن خۆ. ل ئەڤی شەڕی دا ئاستێ هێرەشێن خو زۆر بلند کریە و گەهاندیە ژێرخانا مەدەنی و وزێ و ئەمنی یا هەرێما کوردستانێ و ب سەدان درۆن و مووشەک ئاراستەی هەرێما کوردستانێ کرینە. ژ ڤان هێرشێن مووشەکی و درۆنی و شەڕێ وان یێ ڕاگەهاندنێ و هەلویستێ وان یێ دوژمنکارانە ل پەرلەمانێ عیراقێ ( کو پتریا وان خودان بالێن سیاسینە دناڤا پەرلەمان و سازیێن جیبەجیکرنا دەستهەلاتا فیدرال دا) وەسا دیار دبیت کو دژایەتیا وان ل گەل هەرێمی ژ چوارچوڤی دژایەتیا وان ل گەل ئەمریکا بوریەو هەرێما کوردستانێ بخو کریەئارمانج، ئەو هەبوونا هەرێما کوردستانێ ب مەترسی لسەر خو دزانن، و هەر روژ ل ژیر ناڤەکی سەیر و بەروەخت وەک (اصحاب الكهف – اولياء الدم ، جيش الغضب…. هتد) هيرەشان دکەنەسەر هەرێما کوردستانێ و دەسەلاتا عیراقیشی ژ بلی ئیدانەکرن و ب كار ئینانا نازناڤی (گرووپێن ژ یاسا دەرچووی) و ژ بلی پێکهینانا لیژنەیان هیچ پینگاڤەکا دیتر نەهاڤیتیه، (کو ناساندنا ڤان گروپان ب گرووپێن ژ یاسا دەرچووی د راستیا خۆ دا فێلەکە بۆ پاراستنا حەشدا شەعبی ژ لێپرسینێ و بەرپرسیار نەكرنا وان د ئەڤان هێرشان دا).

3- هێز و دیپلوماسیەتا دەولەتا ئەمریکا:

هەر ژ سالا ۱۹۹۱ێ ئەمریکا وەک داینەمویا پاراستنا هەرێما کوردستانێ دهێتەناسین و پشتی سالا ۲۰۰۳ ێ خودان بنگەهێن لەشکەری و کونسولگەریەكا مەزنە ل هەرێما کوردستانێ، هەر چەندەپەیوەندیێن وی ل گەل هەرێمی چەندین جاران تووشی هەلبەز و دابەزی بووینه، بەلی هیچ دەمەکی ب تمامی پشتا خو نەدایەهەرێمی، و دەسەلاتا هەرێما ل کوردستانێ ژی بەردەوام ب ئێک ژ هەڤپەیمانێن ئەمریکا هاتیەزانین چ د شەڕی دژی داعش و چ روودانین روژئاڤایێ کوردستانێ و سوریا.

د ئەڤی شەڕی دا چەندین بەیاننامە و داخوازێن ئەمریکا هەبووینەکو هەرێم هەڤکاریا ئەمریکا بکەت ب تایبەت پەیوەندیا (ترەمپ) ل دەستپێکا شەڕێ ل گەل دەسەلاتدارێن هەرێما کوردستانێ و حزبێن رۆژهەلاتی کوردستانێ کو ل هەرێمێ ئاكنجينه، و کروکا ئەڤێ پەیوەندی وەسا هاتە شرۆڤەکرن داخوازی بوویە بۆ هەڤکاریکرنا هێزێن چەکدارێن حزبێن كوردستانا رۆژهەلات و پڕ چەککرن و ئاراستەكرنا وان بۆ شەڕێ ل گەل ئیرانێ، یان چالاکیێن هێزێن ئەمریکی ل هەرێمی ل دژی حەشدا شەعبی و بەرگریکرن ل بەرژەوەندیێن خۆ دژی هێرەشێن ئیرانێ و گروپێن سەر ب وێ ڤه، و دوور نينە ل داهاتی دا داخوازێ ژ هەرێمێ بکەت و هێزێن هەرێمی هان بدەت بۆ شەڕێ ل گەل گرووپێن بەرگری یا عیراقی، دوماهی لێدوانا (ترەمپ)ی سەبارەت ب دانا چەکی بو خۆپیشاندەرێن ئیرانی ب رێکا کوردان و هەلگرتنا وی چەکی ژ لایێ کوردان (بێی هندێ دیار بکەت کوردێن کیژ پارچەیا کوردستانێ) هەول دايە زێدەتر کورد و کوردستانێ رابکێشیتە د ڤی شەڕی دا، وەسا ژی دیار دبیت کو ئەمریکا دخوازیت هەرێمێ بکەتە پشکەک ژ ئەڤی شەڕی ب هەر رێکەکا هەبیت، (هەر چەندە هندەک جاران ترەمپ) راگەهاندیە کو ناخوازیت کورد پشکداریێ د شەڕی دا بکەن).

4- داخوازێن گەلێ کوردستانێ ژ هەرێمێ:

ل هەرێما كوردستانێ خەلکی ل گور ژییاتی یا سیاسی یا خۆ داخوازی و چاوەڕوانی هەنه، هندەک ژ وان وەسا دبینن کو ئەڤە دەرفەتەکا زێرینە بؤ رزگاربوونا پارچەیەکا دیتر یا کوردستانێ و هەر وەسان دەرفەتەکە بۆ شکاندنا گرووپێن هێرەشکەرێن حەشدا شەعبی کو دوژمنایەتیەکا ئاشکرا ل گەل هەرێما کوردستانێ هەیه، لەوما داخوازا پشکداری یا هەرێما کوردستانێ و هاریکاریکرنا ئەمریکا دکەن، هندەکێن ديتر وەسا دبینن کو ئیران د ڤی شەڕی دا ناشکێت و ئاگر بەست دناڤبەرا وان و ئەمریکا هاتەکرن و ئەمریکا یا باوەری نینە – مینا رۆژئاڤا دێ کوردان ل نیڤا رێکێ دا هێليت – لەوما داخوازا بێ لايەنیبوونێ ژ هەرێمێ دخوازن دا نەكەڤیتە بەر هێرشێن تولڤەکرنێن ئیرانێ چونکە باش دزانن ئایدولوژیا ئیرانێ و پلانا وێ بەرگریه، ستراتیژیا وێ ژی چێکرنا ئالوزیێ یە و ئارمانجا دوماهیێ ژی مانه (البقاء)، رێژەیەکا کێم ژ خەلکێ هەرێمێ ژی ل ژێر باندۆرا هزرێن ئیسلامەوی ل ڤی شەڕی دنێرن و ئەوی ب شەڕێ (کوفر و ئیسلامێ) دزانن و پشتەڤانی یا ئیرانێ دکەن و دخوازن هەرێم هەڤکاری یا ئیرانێ بکەت کو د سوشیال میدیایێ دا دەنگی ڤان لایەنان دهێتە بهیستن.

5- داخوازيين حزب و خەلکێ رۆژهەلاتێ کوردستانێ:

ل گور رەئی یا شەقامی کوردێن کوردستانا رۆژهەلاتا کوردستانێ، داخوازا هەڤکاری و گرنگیپێدانا هەرێما کوردستانێ ب رەوشا رۆژهەلاتی کوردستانێ دکەن و دخوازن مینا روژئاڤایێ کوردستانێ خەلک و حکومەتا باشوورێ کوردستانێ هەڤسوزێن وان بن و هەرێما کوردستانێ هەلویستی وەربگریت چونکە ئەو ڤێ رەوشا هەیی ب دەرفەتەکا زێرین بۆ رزگاربوونا رۆژهەلاتی کوردستانێ دزانن و هەلویستێن دیروكی يێن رۆژهەلاتی کوردستانێ د هاریکاریکرنا باشوورێ کوردستانێ بەرچاڤ دکەن، نوکە دەنگی گلەی و گازندەیێن وان ژ حکومەتا هەرێمێ دهێتە بهیستن و هەرێمێ ب خەمسار دزانن کو حەتا نوکە خۆ ئێکلا نەكریه، لەوما گڤاشتنا وان ژی ل سەر حکومەتا هەرێمی و پارتێن سیاسی هەیه.

ل ژێر ئەڤان هەمی گڤاشتنان حکومەتا هەرێما کوردستانێ حەتا نوکە خودان سیاسەت و ئیستراتژیەتا تایبەت ب خۆ یە و مینا هەر جار داكوكيێ ل هەلویستی خۆ یێ نەگور د بێلایەن دكەت و خۆ ب فاکتەری ئارامی و پێکەژیانێ دزانیت، چونکە هەرێمی پەیوەندیێن زۆر باش ل گەل ئەمریکا و هەڤپەیمانین وئ هەنەو د هەمان دهم دا ژی هەول دایە پەیوندیێن وی ل گەل ئیرانێ باش بن و بەلانسێ دناڤبەرا وان دا راگریت، ل گەل حکومەتا عیراقی ژی بەردەوام هەول دایەکێشەین هەی چارەسەر بکەت و نەهێلیت کیشە بەر ب زێدەبوونێ بچن، و پاراستنا بەرژەوەنديێن هەرێما کوردستانێ و راگرتنا ئارامی و نەراکێشانا هەرێمی بۆ ئەڤی شەڕی ب ئیستراتژیەتا هەرە سەرەکی یا خۆ دانایه.

ل گۆر بۆچوونا مه، هەرێما کوردستانێ د ئەڤێ هەڤكێشەيێ دا ل سەر هێلا راستە و شیایە سەرەرای پتر ژ (۷۰۰) هێرەشان، نەبیتە پشکەک ژ ئەڤی شەڕی چونکه:

– هەرێما کوردستانێ د هەڤکێشا شەڕی دا دبیتە پشکدارەکا لاواز د ئەڤی شەڕی دا و زەحمەتە دەرحەقا ئەڤێ تەكنەلوژیا و چەکێن سەردەمێ نوو دەركەڤیت، دڤێت دان ب خۆ دا بگرین و هەلویست و کارڤەدانێن مە هەڤسەنگ و بەرپرسانە بن و هەول بدەین گرەنتیێن ناڤدەولەتی هەبن و نەهێینە راكيشان بۆ ڤی شەڕی، هەر وەکوو بیرمەندی كوەیتی (د.عبداللەالنفيسي) دبیژیت (ئاگەهداری یا هەمی وەلاتێن کەنداڤی هەر ژ کوەیتی حەتا سەلەتەنەيا عومانێ دكەم و هوشداری پی ددەن کو هەولەکا رژد هەیە بۆ ئەڤی شەڕی بهێنەراکیشان وەکو هەڤپەیمان یان هەڤبەشێ بچووک (الشريك الصغير)، هەڤبەشێ بچوو ک مەترسیدارترین رۆلە د دیروکێ دا، هەڤبەشێن بچووک دەرئەنجامان ل ستۆیێ خۆ دگرن و باجا وێ ددەن.). هەلبەت ئەگەر ئەڤ چەندە بۆ وەلاتێن کەنداڤی راست بیت چەندین جاران پتر بۆ هەرێما کوردستانێ راستتره.

هەر چەندە هەرێما کوردستانێ ژی کۆمەکا کارتێن زۆر بهێز هەنەکو گرنگترین کارتا وێ، کووراتی یا ئیستراتژی یا رۆژهەلاتا کوردستانێ یە و ئەگەر هەرێم ببیتە پشکەک ژ ئەڤی شەڕی دێ هەڤکارەکا زۆر بهێزا ئەمریکا بیت و دربەکا کوژەک ژی دێ بو کووراتی یا ناڤخۆیا ئیرانێ بیت، کو ب باوەرا من ئەڤ خالەیەکو ئیران پتر ژ هەر تشتەکی دیتر ژی دترسیت و هەمی هێرەش و گڤاشتنێن ئەوی بۆ هندی یە ئەڤ چەندە روو نەدەت.

ل گور هەمی شروڤەیەکا بەرهۆز ئێک ژ ئەنجامێن ئەڤی شەڕی دێ هەلوەشیان و ژ ناڤچوونا ئەڤان گرووپێن بناڤ بەرگری (المقاومه) و دبيت تەڤايا حەشدا شەعبى بيت، لەوما ئەڤە ژی ئێک ژ هوکارێن تورەیی و کارڤەدانێن توند یێن ئەڤان گرووپانە و دخوازن پێشمەرگەی ژی را بکێشنە د ئەڤی شەڕی دا دا بەرپرسیارەتی یا شەڕی ل سەر خۆ پارڤە بکەن و ئەو ب تنێ نەبنە سوتەمەنی ئەنجامێن شەڕی د ئەگەرا سەرکەفتنا ئەمریکا دا.

دان بخوداگرتن و نەبوونە پشکەک ژ ئەڤی شەڕی، متمانەیا ناڤدەولەتی ب هەرێما کوردستانێ بهێزتر و زێدەتر لێ دكەت و کیانێ هەرێما کوردستانێ وەک پێدڤیاتیەک بۆ پاراستنا ئاشتی و ئارامی یا ناڤدەولەتی و دەڤەرێ بەرچاڤتر دکەت.

ئەنجامين حەتا نوکە ب دەست هەرێمی کەفتین:

پشتی ئاگربەستا دو حەفتی دناڤبەرا ئەمریکا و ئیرانی هاتیە راگەهاندن، عەقلانیبوونا هەلویستێ هەرێما کوردستانێ پتر ژ هەر دەمەکێ دیتر خۆيا بوو، (سەرەرای نەدیاربوونا چارەنڤیسێ ئەڤێ ئاگربەستێ و هەژووکبوونا ئەوێ) کو ئەڤ ئەنجامێن ئەرێنی خۆ د ئەڤان خالان دا دبینن:

– سەرەرای دانا کۆمەکا شەهید و برینداران، بەلێ حەتا ئاستەکێ زۆر ژێرخانەیا ئابۆری و وزە و لەشکەری یا هەرێما کوردستانێ (ب هەڤبەر کرن ل گەل وەلاتێن کەنداڤی و لایەنێن شەڕی) ب پاراستی ما و ژ ناڤ نەچوو.

– هەر وەک دەستپێکا شەڕی، ئیستراتیژی و ئارمانجێن ئەمریکا د ئەڤی شەڕی دا دیار و ئاشکرا و رۆهن نەبوون و نوکە ژی رۆهن و ئاشکرا نینن و دیار نینە ژی ئەنجامێ ئەڤی شەڕی بەر ب کیژ ئاراستەی ڤەدچیت؟

– هەرێما کوردستانێ ژ راکیشان بۆ شەڕەکێ مالوێرانکەر (نە ب تنێ ل گەل ئیرانێ، بەلکو ل گەل حەشدا شەعبی) ژی هاتە پاراستن.

– هێزا جیۆپولیتیکا جوگرافی یا کوردستانێ و سیاسەتا راگرتنا بەلانسا هەرێما کوردستانێ پتر ژ هەر دەمەکێ دیتر بۆ دەسەلاتا عیراقێ و لايەنێن سياسيێن وێ و دەولەتێن هەرێمی و جیهانی، ئاشکرا بوو، ب تایبەت دەمێ نەفتا باشوورێ عیراقێ و کەرکوکێ ژی د بۆرييا نەفتا هەرێما کوردستانێ هاتیە هەناردەکرن و وەک تاکەدەرگەهێ رزگاربوونا عیراقێ ژ کێشە و ئالوزیێن کەنداڤی و گەروویا هورمز دهێتە زانين.

– راستەقينەبوونا درووشم و گۆتارا فەرمی یا چەند سالەیا هەرێما کوردستانێ هاتە سەلماندن کو هەرێم هەر دەم فاكتەرێ ئاشتی و پێکەژیانێ یە و هیچ دەمەکێ نابیتە هوکارا تێکدانا ئاسایشا دەڤەرێ و سنورێن کوردستانێ هەر دەم دێ پاراستی بن، ئەڤە ژی هیجەت و بەهانەیێن وان بۆ مایتێکرن و توپبارانکرنا هەرێما کوردستانێ پتر بێهودە و پووچ دکەت.

– ل سەر ئاستێ ناڤ دەولەتێ ژی پتر سەنگا هەرێما کوردستانێ بلند کر کو هەرێم فاکتەرا ئاشتی و ئاسایشا ناڤدەولەتیە و مان و بهێزبوونا وێ پێدڤیەکا ناڤدەولەتیه.

ل ڤێرە هندەک پسیار دهێنە ئازراندن، کو ئەو ژی ئەڤەنه:

– ئەگەر شەڕ ب ئەڤێ ئاگربەستێ نەراوەستیا و یێ بەردەوام بیت و هەرێما کوردستانێ ژی هەر ل سەر بێلایەنی یا خۆ یا رژد و بەردەوام بیت، دی چ قەومیت؟

– ئایە ب زۆربوونا هێرەشان ژ ئالیێ ئیرانێ و گرووپێن سەر ب ئەوێ ڤه، هەرێم دێ حەتا کەنگی شێت ئەڤی بێلایەنی یا خۆ پارێزیت؟ – بەیانناما وەزارەتا پێشمەرگە ل ٦ / ٤/ ٢٠٢٦ێ رامانا هندێ ددەت کو دەمێ پشکداریێ هاتیه -.

– ئایە دەمێ سەركەفتنا لایەنەکێ شەڕی، دێ چ سەرەدەری ل گەل هەرێما کوردستانێ هێتەکرن؟

– ئایە ئەمریکا ئەگەر سەركەفت دێ هيڤيێن هەرێما کوردستانێ تایبەت ب دەڤەرێن ڤەقەتیایی ژ کوردستانێ و حەشدا شەعبی جیبەجی کەت؟

– ئایە پشتی ب دوماهیهاتنا شەڕی ب سەركەفتنا هەر لایەنەکی، دێ چارەنڤیسا رۆژهەلاتا کوردستانێ چ بیت؟

– ئایە دێ هەرێما کوردستانێ رۆل د بریاردانێ ل سەر ئەڤی چارەنڤیسی هەبیت؟

ژ لایێ خۆڤە، ئیحسان ئامێدی، بەرپرسی ناڤەندا خانی یا رەوشەنبیری و راگەهاندنێ کو پشکداربوویەکی سەرەکی یێ دیداری بوو، تەوەرەک ل ژێرناڤێ (خال و هۆکارێن گەشبینیێ ژ ئەنجامێن ڤی شەڕی –  یێن گرێدایی ب گەهشتنا ئارمانجێن نەتەوەیی) پێشکەشکر و ل بەراهیێ کورتیەکا مێژوویی ل سەر کورد و کوردستانێ ئاراستەکر و گۆت: «کوردستان وەلاتێ کوردان و مللەتێن دى یێن ئاکنجیێن کوردستانێ نە، و ژ کەڤندا ب پێکڤەژیانا ئاشتیانە ژیاینە و بەرژەوەند و چارەنڤیسێ وان ب هەڤڕا بوو. کوردان ژ کەڤندا حەزا سەرخۆبوونێ هەبوویە و ل بەرى سەرهەلدانا ئیسلامێ سێ دەولەتێن کوردان هەبوون، میدیا و ئەدیابین و کوردوئین ل گەل هندەک میرنشینێن دى.

   ل سەردەمێ دەولەتا راشیدى و ئەمەوى، کوردان چاردە بزاڤێن رزگاریخوازیێ کرن. ل سەردەمێ عەباسیان و ئوسمانلیان و صەفەویان، بەردەوام بوون ل سەر بزاڤێن خۆ یێن رزگاریخوازى و شیان چەندین دەولەت و میرگەها چێکەن، وەکو دەولەتا دوستەکى و یا ئەیوبى و میرگەهێن هەکارى و بوتان و بەهدینان و سوران و بابان و ئەردەلان..هتد. ژ ئەنجامێن شەڕێ چالدیران ل سالا ١٥١٤ ێ د ناڤبەرا ئمبراتوریەتا ئوسمانلى و ئمبراتوریەتا سەفەوى رێکەفتنا زەهاو ل سالا ١٦٣٩ ێ لێکەفت و کوردستان د ناڤبەرا وان دا کرە دو پشک. لێ میرنشینێن کوردان هەبوونا خۆ پاراست، و چەندین شورش و سەهەلدانێن رزگارخوازیێ هاتنە کرن. ل گەرەوا شەڕێ جیهانیێ ئێکێ چەندین رێکەفتن لێکەفتن  وانا پەیمانا سیڤەر ل سالا ١٩٢٠ێ و سێ بەندێن تایبەت ٦٢ و ٦٣ و ٦٤ ب مافێن کوردان ڤەبوون، لێ ل سەر عەردى نە کوردان چ بۆ خۆ کر و نە دەولەتان چ بۆ کر. ئەو بوو ل پەیمانا لۆزان سالا ١٩٢٣ ێ و تورکیا شیا مەرجێن خۆ ب سەپینیت وپەیمانا سیڤەر هەلوەشاند، و ئێدى کوردستانێ خۆ دیت چار پارچە. ئێدى هەر پارچەیەکێ تایبەتمەندیا وێ دەولەتێ وەرگرت یا پێڤە هاتیە گرێدان، و بزاڤا رزگایخواز ژى پارچەپارچە بوو و تایبەتیێن دەولەتا نوى بخۆڤە دیتن. شورش و سەرهلدانێن رزگاریخواز بەردەوام بوون، وەکو شورشا سمکوى شکاک و شیخ مەحمودى و  ئحسان نورى پاشاى و شیخ سعید پیرانى و سەید رەزا دێرسیمى و یێن بارزان و ب توندى هاتنە سەرکوتکرن.. ل دوماهیا جەنگێ جیهانیێ دویێ کومارا کوردستان ل رۆژهەلاتا کوردستانێ هاتە دامەزراندن، لێ هەر زوى گورەیى رێکەفتنێن نێڤدەولەتى هاتە ژناڤبرن، ل باشوورێ کوردستانێ ل ١١ى ئیلۆنا ١٩٦١ مەزنترین شورەشا رزگارخواز ب سەرۆکاتیا بارزانیێ نەمر هاتە کرن و شیا حکومەتا عیراقێ نەچارکەت دانێ ب مافێن کوردان بدەت ل رێکەفتنا ١١ ی ئادارا سالا ١٩٧٠ ێ لێ ل ئەنجامێ رێکەفتنناما نێڤدەولەتیا جەزائیر ل ٦ ێ ئادارا سالا ١٩٧٥ ێ ئەو شورەش و رێکەفتن هاتنە ژناڤبرن.و سەر ژنوى شورەشا گولانێ ل سالا ١٩٧٦ ێ دەستپێکر و هاتە کیمیابارنکرن و ئەنفالکرن. پشتى شورەشا گەلێن ئیرانێ ل سالا ١٩٧٩ ێ جارەکا دى رۆژهەلاتا کوردستانێ سەرهەلدا ڤە و تووشى شکەستنێ هاتن.

   ل ئەنجامێ لێ کەفتێن شەڕێ کەنداڤیێ دوێ ل ئادارا سالا ١٩٩١ ێ کوردستانا باشوور سەرهەلدا و رزگارکر، و کۆچا ملیونى لێکەفت، د گەرەوا وێ دا مایتێکرنا نێفدەولەتى چێبوو و بریارا جڤاتا تەناهیا نێڤدەولەتى ژمارە ٦٨٨ ل ٤ ى نیسانا سالا ١٩٩ ێ دەرکەفت و هەرێما کوردستانێ لێ دروست بوو.

   ل باکورێ کوردستانێ ل سالا ١٩٨٤ ێ شورەشا چەکدارى دەستپێکرەڤە و توشى شکەستنێ بوو، و نهۆ پروسەکا ئاشتیێ هەیە. ل روژئاڤایێ کوردستانێ بزاڤین سیاسى و خوپیشاندان هەبوونە و پشتى سەرهەلدانا خەلکێ سوریا دژى رژێما بەشار ئەسەدى کورد شیان دەڤەرێن کوردستانێ رزگارکەن لێ کەفتە بەر هێرشێن سورى و تورکى و ژێکڤەقەتاندینە و داگیرکرینە، و نهۆ دەڤەرەکا کێم ل روژئاڤا وەکو کیانەکێ کوردى دهێتە ئیدارەکرن.»

مامۆستا ئامیدی، هاتە سەر حەزا سەرۆبوونێ یا کوردان کو بەحسی ریکخستن و بزاڤ و شورەشێن کوردان و دیارکر کو شیانێن رزگارکرنا کوردستانێ بێێ پشتەڤانیا راستەقینە یا جەمسەرێن جیهانێ یا بزەحمەتە و جڤاکێ نێڤدەولەتى ژى پشتەڤانیا کوردستانەکا سەربەخۆ ناکەت.

بەرپرسی ناڤەندا خانی هاتە سەر دەستودارێ نوکە یێ دەڤەری و گۆت: « ل ناڤ بەرا حەز و ئارمانجێن نەتەوەیى ل هەمبەرى هەڤڕکى و رکابەرى و قەپخازیێن ناڤخۆیى و هەرێمایەتى و نێڤدەولەتى، کوردستان یا د خەبات و بەرخۆدانێ دا، مللەتێ کورد هشیار بوویە و هەڤگرتیە و حەزا سەرخۆبوونێ هەیە و پشتەڤانیا هەڤ دکەن ل سەر پرسێن نەتەوەیى، بەلێ هێزێن سیاسیێن کوردستانى د ناڤ خۆ دا د هەڤگرتى نینن، حەتا نوکە نەشیاینە کونگرەیەکێ نەتەوەیى بکەن، و پروژەکێ نەتەوەیى نینە. داگیرکەر کو دەولەتێن هەرێمایەتى چ نیازپاکى نینن دانپێدانێ ب مافێن کوردستانێ بدەن، و رێکەفتنێن وان بۆ ژناڤبرنا هەبوونا کوردان وەکو نەتەوەیەک د بەردەوامن، ئەو کوردان ی گەف ل سەر ئاسایشا خۆ یا نەتەوەیى دزانن، و لسەر هەمان سیاسەتا خۆ یا سەرکوتکرنا کوردانن. هەروەکو ل ئاستێ بریار ب دەستێن جیهانى ژى بریارەک نینە کو پشتەڤانیا کوردان بکەن بۆ دەولەتبوونێ و کوردان ب لاواز دبینن، و گڤاشتنێن هەرێمایەتى ناهێلن سوزێن نێڤدەولەتى سەربگرن، هەروەکو رێگریا وان ل ریفراندوما ئیلۆنا ٢٠١٧ ێ، و هەلویستێن هەژهەژوکێن ئەمریکا هەمبەرى کوردان.»

پشتی هنگی مامۆستا ئیحسان ئامێدی هاتە سەر رەوشا دیفاکتۆ یا هەرێما کوردستانێ و گۆت: «هەرێما کوردستانێ تاکە کیانێ سیاسى و یاسای و دەستوریێ نەتەوەیێ کوردستانێ یێ دانپێدایە، و هوکارێن هێزێ ل دەف هەنە، وەکو هێزا کەساتیا سەروک بارزانى و ئیرادا سەربەخویێ ل دەف خەلکێ کوردستانێ و دامەزراوێن یاسایێن هەرێمێ و هێزا پێشمەرگەى و پەیوەندیێن دیپلوماسى و شیانێن ئابوورى. هەروەسا نیمچە کیانێ کوردستانێێ روژئاڤا سیناهیەکا دیترە ژ هەبوونا نەتەوەیى. ب هیڤینە رۆژهەلات ژى ژ ئەنجامێن ڤی شەڕى بشێت جهەکێ بۆ خۆ بکەت و ب ئارمانجێن خۆ بگەهیت.»

ل دوماهیا پشکداریا خۆ، ئامێدی ل دۆر شەڕێ ئەمریکا و ئیسرائیلى دژى ئیرانێ ژی گۆت: « ڤی شەڕی ئیران وێرانکریە و لاوازکریە و نەچارکەت خۆ بگوهۆڕیت و چاکسازیان بکەت. و تا رادەکى مافێن پێکهاتێن ئیرانێ دابینکەت و رۆژهەلاتا کوردستانێ ب مافێن خۆ شاد ببیت. وەسا دیارە داگیرکەرێن کوردستانێ تنێ ل وێ دەمى خواستێن کوردا بجهدێینن دەمێ کورد بهێز بن و گڤاشتنێن زلهێزێن جیهانى ل سەر بن. کوردان تا رادەیەکى خۆ رێکخستیە و بهێزکریە و پەیاما خۆ ل جیهانێ بەلاڤ دکەن و پشتەڤانیەکا دەرەکی هەیە و یا پێکدادانێ ل گەل عەقلیەتا نەقەبیلکرنێ یا دەستهەلاتدارێن دەولەتێن داگیرکە دکەت. ئەوا ل ڤی سەردەمى د خزمەتا کوردان دا، سیاسەتێن دەستهەلاتدارێن دەولەتێن داگیرکەرە کو هەڤدژیێ ل گەل بەرژەوەندێن زلهێزێن جیهانێ دکەن و شەڕ و پێکدادانێ د گەل دا دکەن، و لاواز دبن و دەرفەتا کوردان باشتر دکەن، هەروەکو عیراقا سەدامى و سوریا ئەسەدى و ئیرانا خامنەئی و نەدوورە تورکیا ژى تووشى ڤان جۆرە کێشەیان ببیت ئەگەر کێشەیا کوردان ب دادپەروەرانە چارەنەکەت. ب هیڤینە ئیرادا مللەتى سەربکەڤیت و کورد ب مافێن خۆ شاد ببن.»

ژ لایێ خۆڤە، رەمەزان نەسرەدین مستەفا، راویژکارێ زانستی و سەرۆکێ کۆمەلا ئەکادیمیێن زانستێن سیاسى ل دهوکێ کو پشکداربوویەکی سەرەکی یێ دیدارا مەتین بوو، تەوەرەک ل دۆر (چەوانیا خۆپاراستنێ ژ ڤی شەڕی کو خەلکێ هەرێمێ و هەرێم نەکەڤیتە د مەترسیان دا) ئاراستەکر و ل بەراهیێ گۆت: «گوهۆڕینێن جیۆسیاسی یێن كووور ل رۆژهەلاتا ناڤین ل دەستپێكا سالا 2026ێ كو ژ شەڕێن وەكالەتی بۆ رووبرووبونەكا راستەوخۆ دناڤبەرا تەوەرێن (ئەمریکی-ئیسرائیلی و كۆمارا ئیسلامی یا ئیرانێ)دا ڤەگوهاست.

ل سالا 2026ێ، دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤین چوو دقۆناغەكا مێژووی دا یا بێ وێنە ژ شەڕ و ئالۆزیان، كو توندوتیژیان سنۆرێن نەریتین یێن (غەزە و لوبنانێ) دەرباز كرن و گوهۆڕین بۆ رووبرووبوونەك گشتی كو تێدا ئەمریکا و ئیسرائیل ب شێوەیەك راستەوخۆ ل دژی ئارمانجێن ئیرانێ بەشدارن. ڤێ گوهۆڕینێ نە بتنێ هەڤسەنگیا هێزان گوهۆڕی، بەلكو چەمكێ ئاسایشا هەرێمی ژی ژ نوو ێناسەكر و قەوارێن سیاسی یێن نە دەولەتی و دەولەتێن لاواز رووبرووی ئاریشێن هەبوونی كرن. هەرێما كوردستانا عیراقێ ژ گرنگترین وان دەڤەرانە كو كارتێكرن ل سەر هاتیە كرن ژ بەر جهێ وێ یێ جوگرافی و پەیوەندیێن وێ یێن ستراتیژی یێن فرەهـ.».

رەمەزان نەسرەدین، چەند خالێن گرنگ دیارکرن و ب ڤی رەنگی:

«ئێکەم: گرنگترین گوهۆڕینێن هەرێمی یێن نوکە: گوهۆڕینێن هەرێمی ل ژێر سێبەرا شەڕێ نوکە دا د چەند خالێن سەرەكی دا دیار دبن:

١- گوهۆڕین بۆ رووبرووبوونەكا راستەوخۆ: شكاندنا رێكێن کەڤن یێن شەڕی كو ل سەر (ئارامگرتنا ستراتیژی) و شەڕێن ب وەكالەت هاتبوونە بنیاتنان، نوكە لێدانێن دناڤبەرا ئیسرائیل و ئیرانێ دا ب شێوەیەك ئاشكەرا و راستەوخۆ دێێنە كرن.

٢- ژ نوی پێكئینانا هەڤپەیمانیان: دیار بوونا تەوەرا (بەرگریا هەرێمی) یا ب پشتەڤانیا ئەمریکا ب شێوەیەك ئاشكراتر، دبەرامبەر فشارێن زۆر ل سەر(تەوەرێ بەرگریێ) بۆ ژ نوو رێكخستنا خو پشتی لێدانێن كو گەهشتنە رێبەر و ژێرخانا وێ.

٣- لاوازبوونا سەروەریا نیشتیمانی: گوهۆڕینا ئاخا دەولەتێن دراوسێ (وەك عیراق و سوریا) بۆ گۆرەپانێن یەكلایكرنا حیسابان كو سنۆرێن نێڤدەولەتی نەبوونە رێگر ل هەمبەر ئۆپەراسیۆنێن سەربازی یێن دەربازكەر بۆ سنۆران.

٤- ئاسایشا وزەی و ئابووری: رێكێن بازرگانیا جیهانی و بهایێن وزەی ب شێوەیەك توند كارتێكرن ل سەر هاتە كرن، كو هێزێن نێڤدەولەتی هاندان بۆ گەران ل شوونگرێن ئاسایشی كو دابینكرنا پێدڤیان دڵنیا بكەن.

دووەم: كارتێكرنا شەڕێ ل سەر هەرێما كوردستانێ:

هەرێما كوردستانێ رووبرووی زنجیرەیەك ژ كارتێكرنێن توند بوو ژ ئەنجامێ ڤی شەڕێ، كو دێ ب كورتى ئاماژە ب وان كەین:

١- ئارمانجكرنا ئاسایشی یا راستەوخۆ: باژێرێن هەرێمێ، ب تایبەتی هەولێر، رووبروو هێرشێن مووشەكی و ب فرۆكێن بێ فرۆكەڤان یێن ئێرانی بوون ب بیانویا ئارمانجكرنا (ناڤەندێن هەواڵگری یێن ئیسرائیلی یان بنگەهێن ئەمریکی) كو بوو ئەگەرێ زیانێن گیانی و مادی و تێكدانا سەقامگیریێ.

٢- فشارا سیاسی یا دوو قۆلی: هەرێم رووبروو فشارانە ژ ئالیێ تارانێ ڤە بۆ كێمكرنا هەبوونا ئەمریکی و فشارێن بەرامبەر ژ ئالیێ واشنتۆنێ ڤە بۆ پاراستنا هەڤپشكیا ستراتیژی كو بڕیاردەرێ كوردی د رەوشەك نەخۆش دا دێێخیت.

٤- ئاریشێن ئابووری: شەڕ بوو ئەگەرێ تێكدانا هنارتنا پەتڕۆلێ و بازرگانیا ل گەل دەولەتێن دراوسێ، ل گەل گرانبوونا بارێ دارایی ژ ئەنجامێ پێدڤی وونێ ب بهێزكرنا بەرگریێن ئاسمانی و رێكارێن ئاسایشی.

٥- مەترسیا ژ نوی دەركەفتنا تیرۆرێ (داعش): مژوولیا هێزێن ئاسایشی ب شەڕێ هەرێمی ڤە دشیێت دەرفەتێ بدەتە خانەیێن (داعش) بۆ ژ نویرێكخستنا رێزێن خو ل دەڤەرێن ناكۆكی ل سەر.

سێیەم: سیاسەتێن پێشنیاركری بۆ هەرێما كوردستانێ:

د بن ڤان رەوشێن ئالۆز دا، پێدڤیە هەرێما كوردستانێ سیاسەتا «نەرمیا ستراتیژی» بگریتەبەر كو ل سەر ڤان تەوەرا رادوەستیت:

١- بێ لایەنیا ئەرینى و چالاك: پێدڤیە هەرێم داکۆکیێ ل سەر وێ چەندێ بكەت كو نە لایەنەكە دشەڕێن هەرێمی دا و رێگریێ ل بكارئینانا ئاخا خۆ بكەت وەك جهەك بۆ هەر هێرشەكێ ل دژی دەولەتێن دراوسێ. ڤێ بێ لایەنیێ رامانا دابڕانێ نینە، بەلكو پەیوەندیێن دیپلۆماسی یێن چڕ ل گەل هەمی لایەنان بۆ رۆنكرنا هەلویستێ هەرێمێ و پاراستنا سەروەریا وێ.

٢- بهێزكرنا ئێكگرتنا ناڤخۆی (مالا كوردی): دابەشبوون د ناڤبەرا هەردو پارتێن سەرەكی (پارتى دیموكراتى کوردستان و ئێكەتی نیشتیمانی کوردستان) دا هەلویستێ هەرێمێ ل هەمبەر فشارێن دەرڤە لاواز دكەت. گرنگترین سیاسەت ئێكخستنا گۆتارا سیاسی و هێزێن پێشمەرگەی یە د بن چەتری نیشتیمانی یێ ئێكگرتی دا كو هەرێمێ دكەتە ژمارەیەك قورس كو نەشێت بهێتە دەربازكرن.

٣-  هەماهەنگیا ستراتیژی ل گەل بەغدا: پێدڤیە بەرگریكرن ژ هەرێمێ پشكەك بیت ژ سەروەریا عیراقێ یا گشتی. چالاككرنا رێكەفتنێن ئاسایشی ل گەل حكومەتا فیدرالی و دڵنیابوون ژ نوینەرایەتیكرنا بەرژەوەندیێن هەرێمێ د ناڤەندێن نێڤدەولەتی دا ب رێیا كەناڵێن فەرمی یێن عیراقێ، توندیا ئارمانجكرنا راستەوخۆ كێم دكەت.

٤- پەرەپێدانا شیانێن بەرگریێ یێن خۆسەر: هەوڵدان بۆ بدەستڤەئینانا سیستەمێن بەرگریا ئاسمانی یێن پێشكەفتی ب هەماهەنگی ل گەل هەڤپەیمانیا نێڤدەولەتی و حكومەتا فیدرالی بۆ پاراستنا وەلاتیان و ژێرخانا ژ هێرشێن مووشەكی و فرۆكێن بێ فرۆكەڤان.

٥- فرەهكرنا هەڤپشكیێن نێڤدەولەتی و ئابووری: نە پشت بەستنا تمام ل سەر رێكەكێ ب تنێ بۆ بازرگانی یان وزەی و كار كرن ل سەر بهێزكرنا پەیوەندیان ل گەل هێزێن هەرێمی و نێڤدەولەتی یێن ب هێز بۆ دڵنیابوونا ژ هەبوونا تۆڕەك ئاسایشا دیپلۆماسی د رەوشا زێدەبوونا شەڕێ دا.

٥- ئاسایشا وزێ: ئێک ژ خالێن سەرەکێ کو ئەڤرو جیهان هەمى پێدڤى ب وزێ هەیە، لەورا پێویستە هەرێما کوردستانێ ل بابەتێ ئاسایشا وزێ دا رۆلەکێ کاریگەر بینت و ب فەرمى ب کەڤنە ل سەر نەخشێ جیهانێ یێ وزێ، و متمانا کومپانیێن مەزن و وەلاتێن جیهانى بدىست ڤە بینن.»

ل دوماهیا پشکداریا خۆ، سەرۆکێ کۆمەلا ئەکادیمیێن زانستێن سیاسى ل دهوکێ ، گۆت: «هەرێما كوردستانێ ئەڤرۆ رووبروو تاقیكرنەك مێژووی یە كو پێدڤی ب حیکمەتەكا سیاسی یا زۆرە. گوهۆڕینێن هەرێمی یێن ئەنجامێ شەڕێ (ئەمریکی- ئیسرائیلی-ئێرانی)، راستەقینەیەك نوی فەرز دكەن كو نەشێت ب ئامرازێن نەریتێن بهێتە رووبرووبوون. گرتنەبەرا سیاسەتا بێ لایەنیا چالاك  و ئێكخستنا رێزێن ناڤخۆیی و تێكەلکرنا ژیرانە دسیستەمێ بەرگری و  سیاسی یێ عیراقێ دا، ب تنێ رێكێن دڵنیابوونێ نە زمان و گەشەكرنا هەرێمێ د بن سێبەرا (رۆژهەلاتا ناڤین یا نوی) كو د ناڤا ئاگرێ شەڕێ دا دهێتە پێكئینان.»

پشتی هەر چار پشکداربوویێن سەرەکی یێن دیدارا مەتین، هەژمارەکا بەهەڤبوویان کو هەر ئێک ژ بەرێزان: هەلکەفت عەبدولواحد، عەلی عەبدولخالق، زاگرۆس بەرواری، بنەفش شێخ عەلی و ئالان ئەحمەد بوون، ب موداخەلە و پرسیارێن خۆ، مژارا دیداری دەولەمەندتر کر.