گۆڤارا مەتین گۆڤارا مەتین
دیدارا مەتین، دیدارەكا ڤەكری یا ھەیڤانەیە، ژ ئالیێ گۆڤارا مەتین یا ڕەوشـەنبیری – گشـتی ڤـە دھێتـە برێڤەبرن. ھەر جارێ دۆسییەكا گەرم یا رۆژەڤێ گەنگەشە و بنكۆل دكەت. بۆ دیدارا ڤێ سەكۆیا ھەیڤانە، ل رۆژا چارشەمبی رێككەفتی 17ی ئیلۆنا 2025ێ، چەند نۆشدار و شارهزا و ڤەکۆلەرێن بیاڤێ (رەوشەنبیرییا ساخلەمییا گشتی و جڤاک)ێ هاتبوونە مێڤانکرن، داكو ل دۆر چار تەوەرێن گرێدایی ب ڤێ مژارێ ڤە دانوستاندنێ بکەین.
ديدارا ڤێ جارێ ژ لايێ شەمال ئاکرەیی، سەرنڤیسەرێ گۆڤارا (مهتين) ڤه هاته ب رێڤهبرن کو ژ لايێ خۆ ڤه رۆناهییهك بەر دا سهر بابهتى و ئهگهرێن مێڤانكرنا پشكدارێن ديدارێ دیارکرن. د پاشت ڕا پشکداربوویی ل گهل بابهت و تەوەرێن ديدارێ ب كورتى دانه نياسين، پاشى ههر مێهڤانهكى ل سەر ئەو تەوەرێ پێ هاتييه راسپاردن ب تێر و تەسەلی ئاخڤت و بابەت بۆ بەرهەڤبوویان شرۆڤەکر.
د. نورەدین عەبدوللا کتانە، تایبەتمەندێ نۆشداریا جڤاکی، ل سەر (ئاستێ رەوشەنبیرییا ساخلەمیا گشتی د ناڤ جڤاکی دا) گۆت: «رەوشەنبیرییا ساخلەمیا گشتی رامانا ھندێ ددەت، کا ئایا ھەر کەسەکی، خێزانەکێ ئان ل دۆر جڤاکەکی چەند پێزانین ل سەر بابەتێن گرێدایی ب ساخلەمیێ و نەخۆشییان ڤە ھەنە و چاوانییا خۆ پاراستنێ و سەرەدەرییا دروست ل گەل نەخۆش و نەخۆشییان و زانینا دەمێ دروست بۆ سەرەدانا نۆشداری، بۆ وەرگرتنا شیرەت و چارەسەریا پێدڤی».
د. کتانە دیار ژی کر کو: «ئەڤێ رەوشەنبیریێ ھەڤبەندییەکا ئێکسەر یا ل گەل رەفتار و رەوشتێن رۆژانە ھەی و هەتا رادەکێ نە کێم ب ئایین و باوەریێن مرۆڤان. ئاستێ رەوشەنبیرییا ساخلەمییا گشتی د ناڤ جڤاکی ل دەمێ نوکە دا، ژ جھەکی بۆ جھەکێ دی یێ جودایە و ل دویڤ خوجھیێ، تەمەنی، ئاستێ خواندنێ و بەرفرەھییا ھزری یە، ئەڤ جوداهییە ل دویڤ ھەبوون و نەبوونا ڤان پیڤەران پەیدا دبیت:
– ئاستێ فێرکرنا گشتی: ھندی ئاستێ فێربوونێ بلندتر بیت، شیانێن تێگەھشتنا پێزانینێن ساخلەمیێ پترە.
– بارێ ئابۆری و جڤاکی: هەژاری و بێ کاری دبنە ئەگەر، بۆ کێمکرنا دەرفەتا گەھشتنا ژێدەرێن ساخلەمییێ یێن باوەر پێکری.
– ھەبوونا راگەھاندن و ھشیارکرنێ: وەک ھەبوونا ھەوێن ساخلەمیێ، پروگرامێن رەوشەنبیرکرنێ و ناڤەرۆکەکا ئاسان بۆ ھشیارکرنا ساخلەمیێ.
– رەوشت و تیتال: رەنگە د ھاریکار بن وەک پاقژیێ و رەنگە دژ بن وەک چارەسەریێن بێ باوەر کو ب خەلەتی ڤە دبێژنێ سروشتی.
– ب ئاسانی گەھشتن بۆ خزمەتێن ساخلەمیێ: وەک سەرەدانا نۆشدار و دەرمانخانەیان کو ئاستێ پراکتیکی یێ ساخلەمیێ بەرز دکەت.»
د. نورەدین کتانە، هەروەسا گۆت کو «ب شیوەیەکێ گشتی رێژەیا رەوشەنبیرییا ساخلەمیێ ل نک گەنجان باشترە، ب تایبەتی ژ بەر ھەبوونا ئەنتەرنێتێ و رێکێن پەیوەندی کرنێ، لێ ھێشتا ھندەک بۆشایی د تێگەھشتنا خۆپاراستنێ ژ نەخۆشیێن دۆمدرێژ ھەنە، وەک ئێشا شەکرێ، بەرزبوونا فشارا خوینێ، ساخلەمییا ئافرەتان و زارۆکبوونێ، ساخلەمیا دەروونێ و بەلاڤکرنا پێزانینێن نەدروست ژ لایێ ھندەکان کو دبنە ئەگەرێ سەرەدەریەکا خەلەت.»
د. کتانە، حەفت خال ژی بەرچاڤکرن، کا چاوا ئەم دێ شێین ئاستێ رەوشەنبیرییا ساخلەمیێ بلند کەین و ب ڤی رەنگی:
١- خواندن و فێربوونا بەروەخت:
– دانانا وانەیێن ئاسانکری ل دۆر ساخلەمیێ و خۆراکی و پاقژیێ د ناڤ پەیرەوێن خواندنێ دا.
– فێرکرنا زارۆکان ل سەر بابەتێن گرنک، وەک دەست شویشتنێ و ڤێراگەھشتنێنا دەسپێکی یێن ئاسان.
٢- راگەھاندن و پەیوەندیکرن:
– پرۆگرامێن ھشیارکەر یێن تەلەفزیۆن و رادیویی بۆ ھەمی ژییان.
– ب کارئینانا سوشیال میدیایێ بۆ بەلاڤکرنا پارچە ڤیدیۆیێن باوەر پێکری.
– سنووردارکرنا گۆتگۆتکێن نەراست، ب رێکا بەرسڤدانا ئێکسەر ژ لایێ وەزارەتا ساخلەمیێ ڤە.
٣- رەوشەنبیرکرنا ئێکسەر یا جڤاکێ:
– ھەوێن رەوشەنبیرکرنا ساخلەمیێ بۆ جڤاکی ل زانکۆ و بازاڕان.
– ھەماھەنگی کرن ل گەل نۆشدار و دەرمانسازان د سمینار و کۆمبوونان دا.
٤- راھێنانا کەسانێن ناوەند:
– راھێنانا ماموستا و کەسانێن پەیوەندیدار و پشکداریا تیمێن خۆبەخش بۆ گەھاندنا پێزانینێن دروست.
٥- ئاسانکرنا گەھشتنا پێزانینان:
– دروستکرنا لاپەڕێن فەرمی یێن ساخلەمیێ د ئەنتەرنێت و موبایلان دا، بۆ پێشکێشکرنا شیرەت و راسپاردەیێن دروست.
– ھەبوونا ھێلەکا گەرم بۆ پرسیار و گازندان.
٦- ھاندانا جڤاکی:
– بەریکانە و ھەڤڕکیێن قوتابخانە و زانکۆیی ل دۆر بابەتێن ساخلەمیێ.
– پالپشتیا چالاکیێن گەنجان.
٧ – دوپاتکرن ل سەر پێدڤیێن جڤاکی:
– رۆنکرنا نەخۆشیێن بەربەلاڤ، وەک شەکر و فشارا خوینێ و جگارە کێشانێ.
– دووپاتکرن ل سەر ساخلەمییا دایک و زارۆکبوونێ.»
ل دووماهیێ د، نورەدین عەبدوللا کتانە، پوختە یا مژارا خۆ ب ڤان پەیڤان خويا کر: « بۆ بلند کرنا ئاستێ ساخلەمیا گشتی پێدڤییە پویتەی ب ڤان خالا بدەین:
– بەلاڤکرنا رەوشەنبیرییا ساخلەمیێ د ناڤ قوتابخانا دا.
– ھەبوونا ھەوێن ھشیارکرنا جڤاکی یێن ھەیڤانە.
– ب کارئینانا پەیوندیێن جڤاکی و میدیایی.
– پشکداریکرنا کارمەندێن ساخلەمیێ د چالاکییان دا.
– ھەبوونا ھێلا گەرم.»
د. بەختیار ئەحمەد رەشید، رێڤەبەرێ خۆپاراستنێ یا سەر ب رێڤەبەریا گشتی یا ساخلەمییا دهۆکێ، مێڤانەکێ دی یێ دیدارا مەتین بوو، بەحسێ شێواز و ئاستەنگێن گەهاندنا پەیاما رێڤەبەریا خۆپاراستنێ یێن گریدایی ب هشیارکرنێ د ناڤ جڤاکی دا کر.
د. بەختیار پشکدارییا خۆ ب ڤان پەیڤان دەستپێ کر: «هشیارییا ساخلەمییا جڤاکی گەلەک یا گرنگە بۆ پێشئێخستنا خۆشگوزەرانی و ڕێگریکرنێ ل نەخۆشییان ب رێکا ب هێزکرنا تاکان ب وان پێزانینێن وان پێدڤی پێ هەی بۆ بڕیاردانێ و ئاگەهدارکرنێ سەبارەت ب ساخلەمیا خۆ.»
د. بەختیاری دریژی دا ئاخڤتنا خۆ و گۆت: «گرنگیدان ب پراکتیزەکرنا خۆپارێزییا ساخلەمیێ، دەستپێشخەرییەکە دشێین ب رێکا وێ چارەسەرییا کۆمەکا پرسێن ساخلەمییا گشتی بکەین، ژ نەخۆشیێن دۆمدرێژ هەتا نەخۆشیێن ڤایرۆسی، داکو دهاریکار بین د بنیاتنانا جڤاکەکێ ساخلەمتر و خۆڕاگرتر دا. هشیارییا ساخلەمییا جڤاکی بۆ دروستکرنا جڤاکەکێ ساخلەمتر ئامرازەکێ ب هێزە، چونکی بنەمایەکێ پێزانینان دابین دکەت کو ڕێکێ ددەتە خەلکی، داکو د مەترسیێن تێکچوونا ساخلەمیێ بگەهن، نیشانان بنیاسن و ب شێوەیەکێ کاریگەر ل دویڤ سیستەمێ چاڤدێرییا ساخلەمیێ بچن. ئەڤە ب تنێ بەلاڤکرنا نامیلکەیان نینە، بەلکو پەیوەندی ب پێشئێخستنا تێگەهێن ساخلەمیێ ڤە هەیە، بۆ وێ چەندێ تاک بشێن ببنە پشکدارێن چالاک بۆ ساخلەمیا خۆ و هشیارییا ساخلەمییا مرۆڤان بهێز دئێخت، بۆ هەلبژارتنا شێوازێ ژیانا خۆ، وەک باشترکرنا خۆراکی، زێدەکرنا لڤینێن لەشی و کێمکرنا فشاران. ئەڤ گرنگیدانە ب خۆپاراستنێ هاریکارە، بۆ کێمکرنا تووشبوونێ ب نەخۆشیێن دۆمدرێژ، وەک شەکرێ و نەخۆشیێن دلی کو د بەرانبەر دا تێچوویێ چاڤدێرییا ساخلەمیێ دێ کێم بیت و کوالیتیا ژیانا گشتی باشتر دکەت، بۆ نموونە بەرنامەیەکێ جڤاکی کو فێری گرنگییا خوارنا هەڤسەنگ و وەرزشا بەردەوام بکەت، دێ شێت کاریگەرییا وی هەبیت کو ببیتە ئەگەرێ خێزان و جڤاکەکێ ساخلەم. هەروەسا هشیاریێ ڕۆلەکێ گرنگ د چارەسەرکرنا کێشەیێن ساخلەمیێ دا هەیە.»
د پاشت ڕا رێڤەبەرێ خۆپاراستنا دهۆکێ هاتە سەر ئاستا هشیارییا ساخلەمیێ ل دهۆکێ و گۆت: «ل دهۆکێ وەکی گەلەک دەڤەرێن دی، هشیارییا ساخلەمیێ د ئاستەکێ لاواز دایە، ب تایبەت د ناڤ ئاواران و ئەوێن ل دەڤەرێن گوندنشین دژین، گەلەک روی ب روی بەربەستێن بەرچاڤ دبن بۆ گەهشتنێ ب چاڤدێریا ساخلەمیێ و زانیاریێن دروست. کارمەندێن ساخلەمیێ و بەرنامەیێن هەستیارییا کولتووری بەرجاڤ وەردگرن و دشێن ئەڤێ ڤالاهیێ پڕ بکەن، داکو دلنیابن کو پێزانینێن گرنگ سەبارەت ڤاکسیندانێ، پاقژیێ و خۆپاراستن ژ نەخۆشیان بگەهینە هەموو کەسەکی، بێ گوهدانا رەوشا ئابۆری و جڤاکی یان جهێن ئاکنجیبوونێ، چونکی هشیارییا ساخلەمیێ هەستکرنێ ب بەرپرسیاریەتا ب کۆم پەیدا دکەت. دەمێ جڤاک پێکڤە فێر دبن، دێ شێن پشتەڤانیێ دروست بکەن و وەسا د سادە بن کو هەتا جیران هاندانا ئێکدو بدەن، بۆ وەرگرتنا دەرزیێن ئەنفلوەنزایێ یان وەک بزاڤەکا سەرانسەری بکەن، بۆ باشترکرنا پاقژیێ بۆ ڕێگریکرنێ ل بەلاڤبوونا نەخۆشیێن وەک کۆلێرایێ، ئەڤ ئێکگرتنا جڤاکی شیانێن جڤاکی ژی بۆ بەرسڤدانا قەیرانێن ساخلەمیێ و بنیاتنانا ژێرخانا ساخلەمیا گشتی ب هێز دکەت.»
هەر وەسا د. بەختیار ئەحمەد رەشید، بەحسی ئاستەنگێن دکەڤنە بەرانبەر بلندکرنا ئاستێ هشیارییا ساخلەمییا گشتی ل پارێزگەها دهۆکێ کر و گۆت: « سەرەڕای بزاڤێن بەردەوام ژ بۆ بلندکرنا ئاستێ هشیارییا ساخلەمییا گشتی ل پارێزگەها دهۆکێ، ئەم ڕوی ب ڕوی هندەک ئاستەنگێن بەرچاڤ دبین کو گەلەک جارا ل گەل دیمەنێن ئالۆزییا ئابۆری و جڤاکی و سیاسیێن د هەرێمێ دا تێکەل دبن. ئێک ژ بەربەستێن سەرەکی فشارا ل سەر سیستەمێ چاڤدێرییا ساخلەمیێ یە. ل دهۆکێ هەژمارەکا مەزن یا ئاوارە و پەنابەرێن ناڤخۆ هەیە، ئەڤە فشارەکا بێ ئەندازە ل سەر ژێرخانە و خزمەتگوزاریێن ساخلەمیێ دروست دکەت. سنوورداربوونا ژێدەرێن دارایی، کێمییا کارمەندێن ساخلەمیێ و خۆڤەکێشانا ڕێکخراوێن مرۆڤایەتی یێن نێڤدەولەتی، بووینە ئەگەرێ وێ چەندێ ئاستێ خزمەتگوزاریێن ساخلەمیێ کێم ببیت، ب تایبەت د کەمپان دا. ئەڤە ژی وە دکەت کو گرنگیدان ب هشیارییا ساخلەمییا خۆپارێزییا درێژخایەن ب زەحمەت بکەڤیت، د دەمەکی دا خەلکی پێدڤی پێ هەیە بۆ نموونە نەبوونا بەرنامێ ڤاکسیندانێ ل هندەک کەمپان، مەترسییا تووشبوونێ ب نەخۆشیێن ڤایرۆسی وەک سۆرکا زێدە دکەت، نەبوونا هشیاریێ ژی ڤێ کێشێ ئالۆزتر لێ دکەت. گەلەک جارا نەبوونا داتایێن جهێ باوەریێ و سیستەمێ پێزانینێن لاواز هەیە، ئەڤە ژی وە دکەت دەستنیشانکرن و دویڤچوونا رەوشا ساخلەمیێ ئالۆز ببیت، ژ بلی ڤێ چەندێ پەیوەندی د ناڤبەرا داڕێژتنا سیاسەتێ و دابینکەرێن چاڤدێرییا ساخلەمیێ د لاواز بن. ئەڤ چەندە ژی دشێت ببیتە ئەگەرەک پەیاما رەوشەنبیریا ساخلەمیێ ژ ڕویێ کولتووری ڤە پەیوەندیدار نەبیت یان ل گەل پێدڤیێن تایبەتیێن جڤاکی نەگونجیت، ب تایبەتی ئەوێن ل دەڤەرێن گوندنشین یان دەڤەرێن ڤەقەتیایی و هەتا هەکەر هەوێن هشیاریێ هەبن ژی کاریگەرییا خۆ نابینن.»
ل دووماهیێ. د. بەختیار ئەحمەد رەشید، رێڤەبەری خۆپاراستنێ ل دهۆکێ گۆت: «ئاریشەیێن ئابۆری یێن روی ب ڕوی هەرێمێ دبن، دبنە ئەگەر کو بۆدجەیەکا تایبەت و پێدڤی بۆ هشیارییا ساخلەمیێ نەهێتە تەرخانکرن.»
حەمزە رەزیکی، رۆژنامەڤان و چالاکڤانێ سوشیال میدیایا تایبەت ب ساخلەمیێ ڤە، پشکداربوویەکێ دی یێ سەرەکی یێ دیدارا مەتین بوو و بەحسێ کارتێکرنا سوشیال میدیایێ ل سەر دەرمانێن سەختە و دەرمانێن مللی وەک نموونە کر.
ل دەستپێکێ رەزیکی گۆت: «ئالاڤێن راگەھاندنێ رێیەکا کاریگەر بۆ بەلاڤبوونا دەرمانێن سەختە و فێیک پەیدا دکەن، چ ئەو دەرمان بن یێن ژ لایێ ھندەک کۆمپانیێن سەختە و کەسێن بازرگان دھێنە بەرھەمئینان یان ژی ب ناڤێ دەرمانێن مللی و نۆشدارییا پێکگوھۆر دھێنە فرۆتن.»
سەبارەت کا بۆچی بۆ خەلکی باوەری چێ دبیت وان دەرمانان ب کاربینن؟ رەزیکی دیار کر کو «کەسێن ریکلامێ بۆ ڤان دەرمانان دکەن، ھندەک خالێن سەرەکی ب کاردئینن کو کارتێکرنێ ل ھەستێن بکڕی بکەن ژ وان ژی:
– باوەرپێکرنەکا نەراست: ئەو کەس دێ ھندەک باوەرنامەیێن سەختە، ھەر ژ کۆمپانیێن سەختە نیشا بکری دەن، دێ وەسا دیار کەن ل سەر ئاستێ جیھانی شیاینە باوەرنامەیان ب دەستڤە بینن، ل گەل ڤێ چەندێ ھندەک «شاھدێن» سەختە ژی دێ ئینن کو ببێژنە بینەری ئەوی ئەڤ ئاریشە ھەبوو و پشتی دەرمان یێ ب کارئینای یێ چارەسەربووی، ئەڤجا چ ب رێکا ڤیدیویێ یان وێنەیان بیت، ھندەک جاران ژی دێ گەلەک ئەکاوەنتا دروست کەن و ب رێیا ھەژمارەکا مەزن یا کۆمینتێن سەختە، دێ ھەول دەن بکڕی بۆ خۆ رابکێشن، ئانکو دێ بۆچوونەکا نەراست بۆ بکڕی پەیدا کەن و پالدەن وی دەرمانی بکڕیت.
-مارکێتینکا سۆزداری: ل جھێ کو گرنگیێ بدەنە بابەتێ زانستی، دێ ھەول دەن بێژنە بکڕی کو ب مخابنی ڤە تە و گەلەک کەسێن دی ئەڤ ئاریشە یا ھەی، دێ وەسا نیشا دەن کو چارەسەری ب تنێ یا ل دەڤ وان ھەی، ب لەز دێ ئاریشەیا وی چارەسەربیت و کەنە دەرگەھەک بۆ فرۆتنا بەرھەمێ خۆ، بۆ نموونە دەرمانێن خوزەعیفکرنێ کو دێ د دەمەکێ کێم دا کێشەیا لەشێ وی ئیننە خوارێ و پێدڤی ب شیرەتکاریا نۆشداری ناکەت.
– بەھانەیا سروشتیبوونا کەرستەیێن وێ: پتریا جاران وەسا نیشا ددەن کو دەرمان ژ کەرستێن سروشتی ھاتینە دروستکرن یان ژ گیایەکێ سروشتی، ئانکو ھەستەکی ددەتە بکڕی کو دەومانەکێ ئێمنە و ئەو ئێمناھی باوەریێ بۆ بکڕی پەیدا دکەت، چونکو ئەڤ ناڤئینانێن شێلی وە ل خەلکی دکەن کو ھزر بکەت دەرمان ژ زیانان یێ ڤالایە، لێ یا راستی بیت، ھندەک کەرستەیێن کیمیایی یێن گەلەک ب زیان یێن د ناڤ دا ھەین و د بنەرەت دا چو کەرستەیێن سروشتی تێدا نینن.
– جەماوەرەکێ دەستنیشاکری دکەنە ئارمانج: ھندەک تەخێن دەستنیشانکری دکەنە ئارمانجێن خۆ، بۆ نموونە، ئەو کەسێن ئاریشەیێن پیستی، قەلەوی، پرچ وەریان، قۆلۆن، شەکر، فشارا خوینێ و کولیسترۆل.. ھتد، ریکلامێن خۆ وەسا ئامادە دکەن کو راستەوخۆ بگەھنە تووشبوویێن وان نەخۆشییان، ئەڤە ژی دبیتە دەرگەھەک بەرھەمێن وان پتر بھێنە فرۆتن، بۆ نموونە دەرمانێن زەعیفکرنێ یان سپیکرنا دێمی.
– دەرمانێن زەعیفکرنێ: ب گەلەک رێکا دھێنە فرۆتن، وەکو «چا، قەھوە، کەپسولێن سۆتنا چەوریان، ئەوان دەرمانان ھندەک کەرستەیێن کیمیایی د ناڤ دا ھەنە کو دبنە ئەگەر ھندەک شلەمەنی ژ لەشی بھێنە دەرخستن یان زکچوون بۆ ب کارئینەری پەیدا ببیت، ھندەک جارا ژی کەرستەیێن خراب د ناڤ دا ھەنە، وەکو، رساس و زیئبەقێ.
– پێکھاتێن ێپیکرنا دێمی: دێ وەسان نیشادەن کو وەکو سێرەکێ دێ دێمێ وان سپیکەن د چەند رۆژێن گەلەکێن کێم دا، ئەوان دەرمانان رێژەیێن بلند یێن کورتیزونی و زیئبەقی دناڤدا ھەنە، زیانێن مەزن دگەھینن دێمی و گولچیسکا، ھەکە بۆ دەمێن درێژ بھێنە ب کارئینان».
ل دووماهییا ئاخڤتنا خۆ، حەمزە رەزیکی، ل دۆر چاوا کۆنترۆلکرنا ئەڤێ دیاردەیێ، پێنج خال دەستنیشانکرن و گۆت:
«ئێک: زێدەکرنا ھشیارییا ساخلەمیێ ل دەڤ وەلاتییان ب ئالاڤێن بازارکرنا سیبەر ل سەر ئەکاوەنتێن سوشیال میدیایێ و دێ چاوا زانن ئەو دەرمان یێ سەختەیە.
دو: پێدڤییە دەزگەھێن حکومەتێ بڕیارێن دژوارتر ل سەر وان ئەکاوەنت و پەیجەیان ھەبن، یێن ریکلامێ بۆ بەرھەمێن سەختە دکەن و نەچار بکەن وان ریکلامان راگرن.
سێ: هاندانا خەلکی بکەین، دەرمانان ب تنێ ژ دەرمانخانان بکڕن کو د دەستووردایی بن و ل ژێر سەرپەرشتییا دەرمانسازان بن و دەرمان بێی نۆشداران ب چو ئاوایەکی نەھێنە کڕین.
چار: ھەوەکا سەرتاسەری دەستپێ بکەت، بۆ گرتنا وان کەس و جھێن ریکلامێ بۆ ڤان دەرمانان دکەن و سزادانا وان ل دووڤ قانوونا ب کارئینانا ئالاڤێن پەیوەندیێ ل ھەرێما کورستانێ.
پێنج: خەلکی ھان بدەین کو چو دەرمان و پێکھاتەیێن نۆشداری بێی هەبوونا ستیکەرێ حکومەتا ھەرێما کوردستانێ ل سەر دەرمانی ڤەنەبن، نەکڕن.
کاریگەرییا ڕۆلێ ڕاگەهاندنێ د بلندکرنا ئاستێ ڕەوشەنبیرییا ساخەمییێ دا، تەوەرەکی دی یێ دیدارا مەتین بوو. ژ بۆ ڤی تەوەری، مێڤانێ چارێ یێ دیدارێ ژێگر کەمال عەبۆ کو ڤەگێر(موعید)ێ زانکۆیێ و قوتابیێ ماستەری یە و ڤەکۆلینا وی ل سەر هەمان بابەتە و ب ڤی رەنگی چوو د ناڤ مژارا خۆ دا: «ڕەوشەنبیرییا ساخلەمى، ئێک ژ ئەوان شەنگستەیێن سەرەکی یێن جڤاکێن هوشیار و ساخلەم ل سەر دهێنە ئاڤاکرن، مەرەم ژ ڕەوشەنبیرییا ناڤبرى کۆمەکا زانین، ڕەفتار و شارەزایانە تاکێن جڤاکى ژ پێخەمەت ڕاگرتنا ساخلەمییا خۆ د ژیانا خۆ یا ڕۆژانە دا ب کاردئینن، وەک خۆپاراستن ژ ئەوان فاکتەرێن دبنە ئەگەرێ پەیدابوونا نەخۆشییان، ڕێکخستنا شێوازێ ژیانێ وەک ئەنجامدانا وەرزشێ ب شێوەکێ بەردەوام، خوارنا ساخلەم، دەروونێ ئارام، پاقژى و… هتد. دیسان ڕەوشەنبیرییا تاکێن جڤاکێ د بڕیاردانێن دروست دا ل سەر هەر ئاریشەیەکا ساخلەمییێیە. ئارمانجا سەرەكی ژ ئەڤێ چەندێ، كێمكرنا ڕێژەیا تووشبوونێ ب نەخۆشییان و باشتركرنا ئاستێ ژیانێیە. ل دووماهییێ خۆ پاراستن ل شوینا چارەسەرییێ بەرانبەر نەخۆشییان بهێتە بكارئینان. دەرەنجامێ بلندبوونا ئاستێ ڕەوشەنبیرییا ناڤبرى فشارێن ل سەر فەرمانگەهێن ساخلەمى کێم دبیت و کوالتییا خزمەتگوزارییێن ساخلەمى بلند دبیت.»
دەربارەێ ڕۆلێ ڕاگەهاندنێ ب هەمی جۆرێن خو ڤە، ژێگر کەمال عەبۆ گۆت، «ڕاگەهاندن ئێك ژ ئەوان ئالاڤێن كاریگەرە و د شیاندایە ڕۆلێ خۆ د بلندكرنا ئاستێ رەوشەنبیرییا ساخلەمییێ دا ببینت، وەك ئامادەکرنا پڕۆگرامێن ساخلەمی، ژ پیێخەمەت نیشادانا شێوازێن خۆپاراستنێ ژ نەخۆشییان و چاوانییا چارەسەرکرنێ، دیسان ئەنجامدانا هەوێن ڕەوشەنبیرکرنێ ل دەمێ پەیدابوونا نەخۆشییێن ڤەگر و مەترسیدار، هەروەسا بەلاڤكرنا پێزانینان ل سەر ئەنجامدانا ڕەفتارێن ئەرێنی یێن ساخلەمییێ، وەک وەزرش و خوارنا ساخلەم، دیسان خۆ دویركرن ژ ڕەفتارێن نەرێنی، وەک جگارە کێشان و ڤەخوارنێن هێزێ.»
سەبارەت ئاستێ ڕەوشەنبیرییا ساخلەمییێ نوکە د جڤاکێ کوردی دا، ڤەکۆلەری ئاماژە دا کو «دەرەنجامێ ڤەرێژا خەبات و ماندیبوونا پتر ژ بیست سالێن دەزگەهێن حکومەتا هەرێما کوردستانێ ب شێوەکێ گشتى و ڕاگەهاندنێیە ب شێوەکێ تایبەت کو گوهۆڕینێن باش د ڤی بیاڤی دا پەیدابووینە، چونکى د سالێن نۆتان دا ژ چەرخێ بیستێ ڕەوشەنبیرییا ناڤبرى د جڤاکێ کوردی دا د ئاسەتەکێ ئێکجار نزم دابوو، چەندین دیاردەیێن شاش یێن ساخلەمی د ناڤا جڤاکی دا بەربەلاڤببوون، وەک ژدایکبوونا زارۆکان ب ڕێکا داپیرکان ل مال، سەرەڕایی هەبوونا فەرمانگەهێن ساخلەمییێ، ئەڤێ دیاردەیێ چەندین جاران مەترسى ئێخستبوونە ل سەر ژیانا دایکێ و زارۆکى. هەروەسا ژن هەبوویە پێدڤی ب نەشتەرگەرییێ بوویە، لێ ژ بەر نەبوونا نۆشدارا ژن ئامادە نەبوویە نەشتەرگەرییێ ل دەڤ نۆشدارێ زەلام ئەنجام بدەت، هەتا بوویە ئەگەرێ مرنا وێ! دیسان خێزان هەبوون د ڕەوشەکا خراب یا ئابۆری دا دژیان و ب تنێ دو ژۆر هەبوون، سەرەڕایێ هەبوونا هەژمارەکا گەلەکا زارۆکان، لێ ل سەر ئینانا زارۆکان د بەردەوام بوون، دیسان خەلک ئامادە نەبوو فاکسینان بۆ زارۆکێن خۆ بدانن، باوەریا وان ئەبوو دەرمان بۆ کەسێن نەخۆش دهێنە دان نەکو یێن ساخ. هەروەسا ژ ئەنجامێ نزمییا ئاستێ ڕەوشەنبیرییا ساخلەمیێ، خێزان هەبوویە گۆڤا ئاژەلێ کێمتر ژ بیست میتران ژ مالا وان یا دوویربوو. دیسان نۆشدارییا مللى وەک جەبارى یا ڤەگرتنا دەست و پێیێن شکەستى، هۆستایێ ددانساز یێ دروستکرنا ددانان، دیسان دەرمانێن گژوگیایى و ئینانادەرا تشتان ژ چاڤان. ژ بەر نزمییا ئاستێ ڕەوشەنبیرییا ساخلەمى ل دەڤ خەلکى نۆشدارییا ناڤبرى مل ب ملێ نۆشدارییا زانستى ڕۆلێ خۆ د جڤاکێ کوردی دا دگێرا.»
ناڤبری بەحسی رۆلێ راگەهاندنێ د کێمکرنا وان دیاردەیان دا کر و گۆت، «ئەڤ دیاردەیێن هاتینە بەحسکرن، بوونە ئەگەر ڕەوشەنبیریا ساخلەمیێ ببیتە ئێک ژ بابەتێن سەرەکى یێن ڕۆژنامە، هەفتەمانە، گۆڤار، تەلەفزیۆن و ڕادیۆیێن خومالی یێن کوردى، دیسان حکومەتێ ل گەل ڕێکخراوێن ناڤدەولەتێ پشتەڤانییا دارایی یا دەزگەهێن ناڤبرى دکر، دەرەنجامێ گرنگیپێدانا ئاماژەپێکرى بابەتێن ساخلەمیێ ببوونە پشکەکا تایبەت و سەرەکى د بەرپەڕێن ڕۆژنامە، هەفتەنامە و گۆڤاران دا، دیسان ب دەهان پڕۆگرام و چالاکیێن ساخلەمى ل تەلەفزیۆن و ڕادیۆیان دهاتنە نیشادان و کەسێن بسپۆرێن ساخلەمیێ ب پێشکێشکرنا ئەڤان پڕۆگرامان ڕادبوون، ب دەهان بابەتێن گرێدایی ب ڕەوشەنبیرییا ساخلەمیێ ڤە بەلاڤ دکرن. دیسان پتریا جۆرێن نەخۆشییان و چاوانییا خۆ پاراستنێ ل گەل چارەسەرییێ دابوونە دیارکرن. هەروەسا گرنگییەکا مەزن دابوو نەهێلانا ئەو دیاردەیێن شاشێن ساخلەمی د ناڤا جڤاکی دا.»
ب بۆرینا دەمێ ئەڤ کارێن ژلایێ دەزگەهێن ڕاگەهاندنێ هاتینە ئەنجامدان، ببوونە ئەگەرێ بلندبوونا ئاستێ ڕەوشەنبیرییا ساخلەمیێ و هزرا جڤاکێ کوردى د بڕیاردانێ دا ل سەر هەر ئاریشەیەکا ساخلەمیێ هاتبوو گوهارتن، پێشڤەچوونێن بەرچاڤ ب خۆ ڤە دیتبوون. لەوڕا ئەو دیاردەیێن شاشێن ساخلەمیێ ئەوێن د سالێن نۆتان دا ژ بەر نزمییا ئاستێ ڕەوشەنبیرییا ساخلەمیێ د ناڤ جڤاکی دا دهاتنە ئەنجامدان، د نوکە دا پتریا ئەوان دیاردەیان ناهێنە دیتن و فاکتەرێ سەرەکى یێ سەرکەڤتنا ڕاگەهاندنێ د بلندکرنا ئاستێ ڕەوشەنبیرییا ساخلەمیێ دا ڤەدگەریت بۆ هەبوونا پلان، پڕۆگرام و ستراتیژیەتێن دروست و بجهئینانا وان ژ لایێ کەسێن بسپۆر ڤە. هەروەسا هاریکاریێن دارایی یێن حکومەت و ڕێکخراوێن خێرخوازى ڕۆلێ خۆ د سەرکەڤتنا کارێن دەزگەهێن ڕاگەهاندنێ د بینیت».
ل دووماهيێ چەند پرسیار ژ ئاليێ بەرهەڤبوويان ڤە ئاراستەی میڤانان هاتنەکرن و وان ژی بەرسڤدان و بابهتێ ديدارێ پتر زهنگين كرن.
