پەرتووکا «چاوا  ئەم دهێینە گوهۆڕین – دەهـ سەدەمێن ل پشت کا بۆچی ئەم ناهێینە گوهۆڕین How We Change – and Ten Reasons Why We Don’t» یا نڤیسەرێ دەروونناسێ ئەمریکی رۆس ئێلینهۆرن Ross Ellenhor، ل سالا 2020ێ ژ وەشانخانەیا هارپەر کۆلینز  Harper Collinsب 364 بەڕپەڕان چاپ بوویە.

ئەڤ پەرتووکە ئێکە ژ پەرتووکێن گەلەک گرنگ و سەرنجەراکێشە ل سەر بابەتی «گوهۆڕینا کەسایەتیێ». ئەگەرێ سەرەکی یێ گرنگییا پەرتووکێ ئەوە کو نڤیسەر بەرێ خۆ نادەتە وی کەسێ گوهۆڕینێ د خۆ دا ناکەت وەکو کەسەکێ تەمبەل یان ئیرادە-لاواز، بەلکو بزاڤێ دکەت بەرسڤا ڤێ پرسیارا دەروونی بدەت:

«بۆچی هندەک جاران ئەم ل سەر هندەک تشتان دمینین کو زیانێ دگەهینن مە، د دەمەکێ دا ئەم دزانین هەهەر ئەم وان بگوهۆڕین دێ بۆ مە باشتر بیت؟»

هزرا بنەرەتی يا پەرتووکێ

نڤیسەر ژ ئاریشەیەکا بەرچاڤ و گرنگ دەستپێ دکەت:

ئەم مرۆڤ دەمێ ئەم هەست دکەین کو ژیانا مە یا د مەترسیێ دا، دشێین ب رادەیەکێ باش خۆ بگوهوڕین. ئاستێ ڤێ هەستکرنێ ل دەمێ پەتایا کۆڕۆنایێ باش دیار بوو؛ خەلکی ب لەز گەلەک ژ نەریتێن خۆ ل گۆرەی مەترسییا راستەوخۆ گوهۆڕین. بەلێ هەمان کەس رەنگە بۆ چەندین سالان نە دشییان وێ گوهۆڕینی د خۆ دا بکەن، هەرچەندە وان دزانی کو ئەو نەریت زیانێ دگەهینیتێ، بۆ نموونە: جگارەکێشان، زێدەخوارن، ڤەخوارنا کحولێ، بەرچاڤ وەرنەگرتنا پیڤەرێن ساخلەمیێ… هتد.

 نڤیسەر ل جهەکێ دی یێ پەرتووکێ، دیار دکەت کو مرۆڤ ب تنێ ژ شکەستنێ ناترسیت، بەلکو ژ ئومێدێ ژی دترسێت! چونکی هەبوونا ئومێدێ، رامانا وێ ئەوە کو ئەگەرەک یێ هەی، دا کو مرۆڤ ل پاشەرۆژێ باشتر لێ بهێت. هەکەر مە  باوەری ب ڤێ هەکەرێ ئینا و پاشی مە شکەستن ئینا، هەستکرن ب بێئومێدیێ دێ گەلەک سەختتر و ب ئێشتر بیت.

رەنگە مرۆڤی ژ ئەزموونێن خۆ یێن کڤن فێربووبیت و باوەری ب وێ گۆتنێ هەبیت ئەوا دبێژیت: «هیڤییێن مەزن بۆ خۆ چێنەکە، دا کو گەلەک نەئێشی.» ل ڤێرێ نەگوهۆڕین دبيتە جۆرەکێ پاراستنا دەروونی.

پێکهاتەیا پەرتووکێ

پەرتووک یا پارڤەکرییە ب سەر پێنج پشکان، ل گەل بەراهی و دووماهیێ.

د بەراهییا پەرتووکێ دا، نڤیسەر دیار دکەت کو پترییا مە بەرێ خۆ ددەنە «گوهۆڕینێ» وەکو تشتەکێ ئەرێنی، و «نەگوهۆڕینێ» وەک تشتەکێ نەرێنی. بەلێ نڤیسەر هەڤکێشەیێ بەرۆڤاژی دکەت و دبێژیت کو نەگوهۆڕینێ ژی کار ئانکو وەزیفەیەکا هەی.

مرۆڤ نەریتێن خۆ یێن کەڤن ب بێهودەیی ناپارێزیت. ئەڤ نەریتە دشێن ڤان تشتان بدەنە مرۆڤی وەکو هەستکرن ب ئەمانێ و ئارامیێ، خۆ پاراستن ژ بێئومێدیێ، ڕەڤین ژ بەرپرسیارەتیێ، بەردەوامییا هەندەک پەیوەندییان ..هتد.

پشکێن سەرەکی یێن پەرتووکێ

پشکا 1ێ: چاوا  ئەز گەهشتمە ڤێرێ؟

تێگەهشتنا گوهۆڕینێ ناچیتە د ناڤ رێسایێن حشک یێن دەروونناسیێ دا، چونکی مرۆڤ گیانەوەرەکێ خودان دیرۆکە.

پشکا 2ێ: ئەو گرژییا د ناڤبەرا «ئەو تشتێ تو ل سەر» و «ئەو تشتێ تە دڤێت ببیێ»

هەکەر تو ب تەمامی یێ ژ خۆ رازی بی، تە هاندەر بۆ گوهڕینێ نینە و هنگی گوهۆڕین دێ بیتە ژێدەرێ شکەستنێ و نەئومێدیێ.

پشکا 3ێ: دلگرانی، ئومێد و باوەڕی

گوهۆڕین ب سێ هێزان ڤە یا گرێدایییە:

– دلگرانیێی: ژبەر کو پاشەرۆژ نەیا دیار و مسۆگەرە.

– ئومێدێ: وێنەیێ پاشەرۆژەکا باشتر ددەتە مە.

– باوەڕیێ/متمانەیێ: هێزێ ددەتە مە دا کو پێنگاڤان بهاڤێژین بێی هەبوونا گەرانتییەکا سەد ژ سەدێ مە هەبیت.

پشکا 4ێ: ترس ژ ئومێدێ

ئەڤ پشکە کاکلکا پەرتووکێیە. ئەگەر تو بێژی: «ئەز دشێم باشتر لێ بهێم»، بەلێ دەروونێ تە بێژیتە تە: «پا هەکەر تە بزاڤا خۆ کر و تە شکەست ئینا؟» هنگی تو ئومێدا خۆ بەری ژ دایک ببیت دکوژی.

پشکا 5ێ: فێل ل خۆ کرنا لێزان

هندەک گیانەوەر هەنە، دەمێ هەست ب مەترسیێ دکەن، خۆ دمرینن!

مرۆڤ ژی هندەک جاران ژ بەرپرسیارەتیێ درەڤیت یان چ کاران ناکەت. ئەڤ «نەکرنا چ کاران» ب خۆ کارەکێ پاراستنێیە.

نڤیسەر د ڤێ پەرتووکێ دا دەهـ حالەتێن نەگوهۆڕینێ ئانکو «وەکو خۆ مانەڤێ»  بەرچاڤ دکەت و ب ڤی رەنگی:

١- مرۆڤ خۆ ژ رووبرووبوونا تنیێبوونێ و بەرپرسیارەتیێ دپارێزیت.

٢- مرۆڤ خۆ ژ پرسیارا «پشتی هنگی چ؟» دپارێزیت ئانکو هەکەر مرۆڤ  بگەهیتە ئارمانجا خۆ، پاشی دێ چ کەت؟

٣- مرۆڤی ژ تشتێ نە دیار دپارێزیت،  تشتێ کەڤن دهێتە زانین هەکەر یێ خراب ژی بیت، بەلێ پاشەرۆژ ناهێتە زانین.

٤- مرۆڤی ژ پێشبینیێن وی دپارێزیت، ل وی دەمێ مرۆڤ دەست ب گوهۆڕینێ دکەت، ئاستێ پێشبینیێن وی بلند دبیت.

٥- مرۆڤی ژ پێشبینیێن کەسێن دی دپارێزیت، دەمێ مرۆڤ دهێتە گوهۆڕین، داخوازیێن دەوروبەران ژی ل سەر وی زێدە دبن.

٦- مرۆڤ خۆ ژ دیتنا راستییا ل سەر خۆ دپارێزیت، چونکی هەکە مرۆڤی زانی کو ب راستی ئەو کییە رەنگە زانین بۆ وی یا ئازاربەخش بیت.

٧- مرۆڤی ژ سڤکایەتییا پێنگاڤێن بچووک دپارێزیت چونکی گوهۆڕینا راست ب پێنگاڤێن گەلەک بچووک دەستپێ دکەت، بەلێ مرۆڤ ژ پێنگاڤێن بچووک شەرم دکەت.

٨- پاراستنا «پەیکەرێ ئازارێ» برینێن کەڤن دبنە ناسنامە. ئەم د هۆساینە،  ژ بەر کو وان برینێن کارتێکرنا ل سەر مە کری، لەوڕا گوهۆڕین ئانکو تێکدانا ڤی پەیکەرێ دەروونی!

٩- گوهۆڕین رەنگە پەیوەندییێن مرۆڤی بگوهۆڕیت، چونکی دەمێ مرۆڤ دهێتە گوهۆڕین، ڕەنگە دەوروبەرێن وی نەهێنە گوهۆڕین و ئاریشە د ناڤبەرا تە وان دا چێببن.

١٠- مرۆڤی خۆ وەکو کەسەکێ لاواز و بێ دەستهەلات یان قوربانی دیت، گوهۆڕین دێ بیتە ئەگەر کو مرۆڤ ژ نوو ناسنامەیا خۆ ئاڤا بکەت.