گۆڤارا مەتین گۆڤارا مەتین
خودانێ ههلبهستێ دبێژه: ناڤێ من خان ئەبدالێ بۆهتی یه. ناڤێ مێرخاسییا ئەبدال خانێ موكری ل بۆهتانێ گەڕیا و دهنگ ڤهدا. دهما كو باڤێ من ئەڤ ناڤە بهیست، ئەو ناڤ حهباند و ئەو ناڤە ل من كر و ناڤێ من ژی كر خان ئەبدال. ئەزێ ژی بدم سهر رێچا خودانێ وی ناڤی و سهری ل بهر نهیاران نهتهوینم. ئەگهر ئەز وسان نهكم، بلا ئەڤ ناڤە ل من حهرام به.
یهك ژ كهلایێن ناڤدار یێن كوردستانێ كهلا دمدمێ یه. ئەڤ كهلایە ل بهر بوویهرێن كو ل سهر وێ قهومینه و ئهگهرێ ئاڤاكرنا وێ د دیرۆكا كوردستانێ دا پر گرنگە.
مژارا وێ ژ بۆ گهلهك دیرۆكنڤیس، نڤیسكار و لێكۆلینهران بوویە ژێدهرێ ئافراندنا بهرههمێن تۆرهیی. ژ بلی بهرههمێن نڤیسكی تا نها ب ههردو زاراڤهیێن كورمانجییا ژۆرین و یا ژێرین ب دههان بهیت ل سهر ڤێ كهلایێ هاتنه گۆتن. لێ ژ بلی نڤیسارێن دیرۆكی، رۆمان و ههلبهستێن كو ل سهر ڤێ كهلایێ هاتنه نڤیسین، مهنزوومهیهك ژی ب ناڤێ «بهیتا كهلا دمدمێ» د ناڤ ئارشیڤا دهستنڤیسێن كوردی یا كۆلهكسیۆنا ئەلێكساندهر ژابایی دا ههیه، كو ب ناڤێ فهقیێ تهیران هاتییه قهیدكرن. لێ ناڤهرۆكا ڤێ مهنزوومهیێ نیشان دده كو مهنزوومه نه یا فهقیێ تهیرانە. د ڤێ كورتهگۆتارێ دا ئەمێ ب ئاریكارییا ناڤهرۆكا وێ بهیتێ ب خوه بنهجی بكن كو ئەو بهیتە نه یا فهقی یه و ب شاشی ب ناڤێ فهقی هاتییه قهیدكرن.
مێژوویا كهلا دمدمێ
«كهلا دمدم» كهلایهكه مێژینە كو ل سهردهما ساسانییان ل كوردستانێ هاتییه چێكرن. ئەو ل سهردهما سهركهتنا عەرهبان ل سهر ئیران و كوردستانێ كاڤل دبه. لێ ل دهستپێكا سهدهیا یازدهههما مشهختی ئەو كهلا ژ لایێ عهمهر خانێ برادۆستی ناسكری ب خانێ لهپزێڕین تێ نووژهن كرن. ناڤێ خانێ لهپزێرین د ژێدهران دا وهكه: ئەمیر خانێ برادۆست، ئەمیر خانێ زهڕین چهنگ و ئەمیر خانێ چۆلاق ژی هاتییه.
خانێ لهپزێرین ئەڤ كهلایە ل ههمبهر زۆر و زولما شاهێن سهفەوی ل سهر كوردان و ب مهبهستا سهرخوهبوونێ ئاڤا كرییه. ئەڤ كهلایە كهتییه نیڤهكا چهمێ باراندووز و گهلیهكی كو ب ناڤێ گهلیێ خان ب ناڤ و بانگ بوویه. رۆژا ئیرۆ ناڤێ وی گهلی، گهلیێ قاسملوو یه. كهلا كهتییه 18 کیلۆمەترییا باشووێ ڕۆژاڤایێا باژارێ ئورمییێ و رێكا ئوورمییه بۆ شنۆیێ ل بهر وێ كهلایێ را دهرباس دبه.
دهما كو شاهێ سهفەوی ب نیهتا خانێ لهپزێرین ئاگادار دبه، فهرمانا كاڤلكرنا وێ كهلایێ دهردخه و كهلا پشتی یانزدههـ سالان ل بهر خوه دده و د داویێ دا ب خیانهتا كوردان ب خوه، كهلا پشتی شهرهكی خوونین سالا 1018ێ مشهختی بهرانبهری 10- 1609ێ زایینی كاڤل دبه.
سهربۆرییا ڤێ كهلایێ و سهرهلدانا خانێ لهپزێرین ل دژی شاهـ عهباسێ سهفەوی ب هوورگلی د پرتووكا عالهمارایێ عهبباسی دا هاتییه نڤیسین. نڤیسكارێ ڤێ پرتووكێ ئسكهندهر بهگێ مونشی دیرۆكنڤیس و بوویەرنڤیسێ دهربارا شاهـ عهباسە.
كهلا دمدمێ د ئەدهبیاتا كوردی ده
د ئەدهبیاتا كوردی ده تا نها چهند رۆمان و ههلبهست و گهلهك لێكۆلین ل سهر كهلا دمدمێ هاتنه نڤیسین. ئانینا ناڤێ وان ههموو بهرههمان د ڤێ كورتهگۆتارێ دا دێ ببه ئهگهرێ درێژاییا گۆتارێ، ل بهر وێ ئەم خوه ژ ناساندن و ئانینا ناڤێ وان بهرههمان دپارێزن، لێ مهنزوومهیهكه دهستنڤیس ب ناڤێ «حكایا شهڕێ ل سهر كهلیا دمدمێ» د ناڤ كۆلهكسیۆنا ئەلێكساندهر ژابایی دا ههیه، كو ب ناڤێ فهقیێ تهیران هاتییه قهید كرن.
ئهڤ بهرههمە ژ 67 مالكێن موسهججهع پێك تێ. گاڤا كو مرۆڤ ب چاڤهكی رهخنهگرانه و ب بسپۆری ل ڤێ مهنزوومهیێ دنێڕه، مرۆڤ دبینه كو ئەڤ مهنزوومهیە نه یا فهقی یه و ب شاشی ب ناڤێ فهقی هاتییه قهید كرنێ. لهورا خودانێ ڤێ مهنزوومهیێ د ناڤهرۆكا وێ دا خوه دده ناساندنێ و ناڤێ خوه دبێژه. ههروسان گاڤا كو مرۆڤ ڤێ مهنزوومهیێ دگهل دیتر بهرههمێن فهقی ههلدسهنگینه مرۆڤ دبینه كو ههم ل بارا شێوازناسییێ دا و ههم ژی ل بارا دهڤۆكێ دا هیچ رێچ و شۆپهكه فهقی د وێ دا نایێ خوویان. ههروسا ههلبهست ل بارا ئەدهبی و دارێژكا خوه دا ژی گهلهكی لاوازە.
باشە ئەگهر ئەڤ مهنزوومهیە نه یا فهقی به، چما و ل بهر چ ب ناڤێ فهقی هاتییه ناساندن؟ ئەمێ بهرسڤا ڤێ پرسیارێ د رێزكێن خوارێ ده بدن.
ئهم دزانن كو فهقیێ تهیران سالا 1041ێ مشهختی چاڤێن خوه ژ ڤێ جیهانێ مچاندییه و چوویه بهر دلۆڤانییا خودایێ خوه. كهلا دمدم ژی سالا 1018ێ هاتییە كاڤلكرن. واته دهما كو ئەو كهلایە كهتییه دهستێ سهفەوییان هینگێ فهقی ل ژیانێ بوویه. یانی فهقی و خانێ لهپزێرین ههڤسهردهمن. بهلكی ژی فهقی ئەو شهرە ب چاڤ ژی دیتبه و دبه كو مهنزوومهیهك ژی ل سهر وێ كهلایێ نڤیسیبه، لێ ئەڤ مهنزوومهیا كو ئەم ل سهر دنڤیسن، نه یا فهقی یه. لهورا خودانێ ڤێ مهنزوومهیێ د مالكێن 30 تا 33 یان دا ناڤێ خوه تینه و وهها دبێژه:
30
ئهز ژ غیرهتا نهبی مه
ئهز شێرهكی موكری مه
خان ئەبدالێ بۆهتی مه
ئهز ژی ب ناڤێ وی مه
31
بۆهتان ئەڤ ناڤ گەڕانده
بابم بهیست حهبانده
ئینا ل مـن نـهـــانده
ب ڤی ناڤی ئەز ژێ خوانده
32
كهسێ كو لێ ئەڤ ناڤ بی
ئیڵا كو خان ئەبدال بی
شهرمە كو ئەو زراڤ بی
خهتما ڤی نه تمام بی
33
خهتمێ نهكم تهمامە
ب سی جوزوو كهلامە
ژ ڤـــر حهتـــا ڤ شامە
ئهڤ ناڤ ل من حهرامە
خودانێ ڤێ ههلبهستێ ب رۆناهی دبێژه كو ناڤێ وی خان ئەبدالێ بۆهتی یه و دبێژه ناڤێ مێرخاسییا ئەبدال خانێ موكری ل بۆهتانێ گەڕیا و دهنگ ڤهدا. دهما كو باڤێ من ئەڤ ناڤە بهیست، ئەو ناڤ حهباند و ئەو ناڤە ل من كر و ناڤێ من ژی كر خان ئەبدال. دوو را دبێژه كو ناڤێ من خان ئەبدالە، دبێژه ئەزێ ژی بدم سهر رێچا خودانێ وی ناڤی و سهری ل بهر نهیاران نهتهوینم. ئەگهر ئەز وسان نهكم، بلا ئەڤ ناڤە ل من حهرام به. لێ تشتا كو بوویه ئهگهر كو ئەڤ ههلبهستە ب ناڤێ فهقیێ تهیران هاتییه وهشاندنێ ئەوە كو ناڤێ فهقی ژی د داویا ههلبهستێ دا وهها هاتییه:
66
وان ههمی رووسپی بن
موقیم ل نك نهبی بن
د جهننهتـــا باقی بن
مههدهرچیێ مه و «فهقی» بن
67
د پاشی ڤان قسان را
ژ نهبــی و ئەولییــان را
ژ میــم و حــێ و خان را
فاتحــه ژ روحـــێ وان را
ئهڤ ههر دو بهندێن ڤێ ههلبهستێ بوونه ئهگهر كو ئەڤ ههلبهستە ب ناڤێ فهقی بێته ناڤکرن. لێ لێكۆلهرێن مه باش ل ڤێ ههلبهستێ هوور نهبوونه كو بزانن ههلبهستڤانێ ڤێ ههلبهستێ دوعا دكه و دبێژه بلا ئەو شههید ل جننهتێ بن و ژ مه و فهقی را مههدهرچی بن. دهما كو مرۆڤ ڤێ ههلبهستێ وهها دبینه، بۆ مرۆڤ رۆناهی دبه كو ههلبهست نه یا فهقی یه. چون ئەگهر دانهر و بێژهرێ ڤێ ههلبهستێ فهقی با، ئێدی نهدبوو كو فهقیێ تهیران ب خوه بێژه ژ مه و فهقی را فاتحهیان بخوینن.
ئهگهر ئەم هندهكێ ل بهرههمێن فهقی هوور ببن، ئەم دێ ئەڤێ رازێ سهر ڤهكن. ئەم دزانن كو فهقی چیرۆكا «شێخێ سهنعان» ل بهر یا شێخ عهتارێ نیشاپووری نڤیسییه. فهقی ژ بۆ قهدرگرتنا هۆستایێ خوه و ههروەسا ژ بۆ وێ كو كارێ وی نهیێ رهخنهكرن، د ناڤ ههلبهستێن خوه دا ناڤێ شێخ عهتارێ نیشاپووری تینه و ئەوی وهكی قههرهمانهكی چیرۆكێ ب ناڤ دكه.
دبه كو ههلبهستهك فهقی یا ل سهر كهلا دمدم ههبه، كو ئەبدالێ خودانێ ڤێ ههلبهستێ ئەو ههلبهست خوهندبه و ل ژێر كارتێكرنا وێ ده ئەڤ ههلبهستە نڤیسیبه. دوو را ژی ل سهر رێچا فهقی كهتییه و ئەوی ژی ناڤێ فهقی د ههلبهستا خوه دا ئانییه.
ژ بلی وێ هندێ كو خودانێ ڤێ ههلبهستێ ب ئەشكهرهتی ناڤێ خوه ئانییه، ل بارا شێوازناسیێ ده ژی ئەڤ ههلبهستە نكاره ببه یا فهقی. ئەم دزانن كو هیچ یهك ژ ههلبهستێن فهقی ب ڤێ شێوهیا كو ئەڤ ههلبهستە هاتییه ڤههوونانێ نههاتییه نڤیساندن. ئەڤ ههلبهستە ژ بهندێن چارینهكی پێك هاتنه و ههر چار نیڤمالكێن وێ ههڤقافیهنه، لێ ههلبهستێن فهقی یێن وهكی وێ تونهنه.
خالا سێیهم كو پشتراست دكه ئەڤ ههلبهست نه یا فهقی یه ئەوە كو گهلهك پهیڤێن ژ سهردهما فهقی نووتر د ڤێ ههلبهستێ دا هاتنه ئەملاندن. پهیڤێن كو مرۆڤ د هیچ ههلبهستهك فهقی دا راستی وان نایێ و ئەگهر ههبه ژی پر كێمە. پهیڤێن وهكی: دهستوور، پرجهگهر، قهرف، كهنكاش، داباش، بسووهاتن/ بوون، چهك و رهخت، قۆرچی، گرفتار، رانده، دابهرستن، ڤێكرا، تێكرا، پێكرا، ژێكرا، رهنگدان، هاویر، كیژێد جوان.
نها ئەمێ پێكڤه ڤێ مهنزوومهیێ ب هوورگلی بخوینن و ببینن كو ئەڤ مهنزوومه نه یا فهقی یه.
1
حهلال كریــه تاهايی
مهزههبێ ڤه كێر نایێ
ئهم دمرن نایێنه رایێ
ئاخرهت خۆشترە ژ دونیایێ
2
قهدا ل دونیایێ بكهڤی
دێ روورهش بن ل نك نهبی
قهبوول نهكن ڤی مهزههبی
ههمیان گۆ: بلا ڤه بی
3
ههمییان رایهك ڤهكر
گۆ ئافهرین عههدا ته كر
ئاڤێتن تاج قهبوول نهكر
ل سهر خاترا ئەبووبهكر
4
ل سهر خاترا عومهرە
د رێیـــا پێخهمبـــــهرە
خوه بكن كهر ب كهره
رووسپی بن دا د مهحشهره
5
رووسپیتیێ د مهحشهر كن
ههڕنێ، وان كهر ب كهر كن
ب گۆتنا پێخهمبهر كن
شههید بن دنێ تهرك كن
6
شههید بن تهركا دنێ كن
ناڤهكی ژ خوه را چێكن
بهسە كهلێ ئاسێكن
رابن ڤێكرا ههو لێكن
7
رابوو خانێ زێڕین زهنده
سوبحێ ڤهكر دهربهنده
خهلقێ جندی دخوهنده
رهشاندن زێڕ و قهندە
8
زێڕ و خلعەت دا وانه
كامل كو بوو دیوانە
گۆ: ههر چی ب ئیمانە
سوبحێ وهرنه مهیدانە
9
ســـوبحێ رۆژا شـــهڕانە
بكــــنه ئاخــــرزهمــانە
دهست ل سینگان دانه
سهرێ مه د قهبزا خانە
10
د قهبزا خانە ل مهیدان
بفكرنـــه شـــێرهمهردان
ههمیان كو ئەڤ خهبهردان
شههید بوون دنێ بهردان
11
دنێ بهردا عهوانـــان
لهعنهت بی ل كال و جانان
ڤێكرا بچنه ســولتانان
عهجهم نهكن ئەمانان
12
سوبحێ چوونه عهجهمە
عهسكهر رووبار و چهمە
د پێش تێ خــان ئەدههمە
گرتــــن دۆرا دمدمـــــه
13
ل بن دمدمێ وهستابوون
جهیشێ عهجهم كو رابوون
لهشكهر كو لێ جهمابوون
ته دگۆ قیامهت رابوون
14
دی دهما نوو ژ ئاڤە
ل دمدما چاك د ناڤە
ئهڤ كافر تاج زراڤە
بوو سهواش و قهتل و راڤە
15
سهواش و قهتل و جهنگە
حســـارە پر تفهنگـــە
ژێ دبــــارن پهرهنگــە
هنـگی تیر و خهدهنگە
16
هندی كو ئەڤ حسارن
پهرهنـــگ ژ وان دبــــارن
عهجهم د بێ چار یارن
لــــهورا د دهعــــوادارن
17
لهورا تێن وهك بهرازان
ل خۆشمێران، ل شاهبازان
بهردانــــه گازه گـــــازان
ئێرش برنه ئەندازان
18
ئێرش برنه كوڵهكان
تۆپ ئاڤێتنه شهبهكان
وهكی باران و شوڕهكان
تێك درێژن تفنگان
19
تێك درێـــژن ژ بانـــی
تفنگ و تیــــر ددانی
خالــــق ب وان دزانـــی
بــوو رۆژا ئاخر زهمانی
20
خالــــق ب وان خهبیـــرە
دهرهاتن جــان و پیـــرە
درێژن تــۆپ و تیــرە
رووسپی بن خان و میرە
21
رووسپی بت خان ئەبدالە
درێژكـــــری مهرتالــــــە
چ شێرهكی بێ میسالە
دهمـا كو بوویه قالە
22
دهما كو بوو سهواشە
دهرگههـ كو دانه پاشە
بــــوو گازی و شاباشــــە
ژ ههڤ دێخستن لاشە
23
ژ هـــهڤ دبرن دیلـــە
بوویـــه قرێـــن و قیلە
عاجز بوون بهتل و فیلە
بهرستنه ههڤ ب حیله
24
ب حیلــــه و ب لێبـــــە
وان كوشتن بێ حسێبە
لازم دێ یهك یێكێ به
گۆ: بهسسە ههتا سوبه
25
سوبحێ چوون عرهساتێ
خهلقێ د ڤێ بســاتێ
كافر لێ دكن خهباتێ
هاتنـــه بــن قهلعاتێ
26
د قـــهلعاتێ ڤـهرستن
ل دژمنـــــان قهلــستن
بوو جهنگ و دابهرستن
ههفت ههزار ژێ ئێخستن
27
ژ ههڤ خستن ههفت ههزارە
قۆچـــی خهلقــێ بژارە
بوویه هــهوار ههوارە
قهت رۆم نهبوو دیارە
28
خهبهر نههات ژ رۆمێ
عاجــز بوونه ژ دۆمــێ
خهلقۆ ژێ مهكن لۆمێ
هوون بفكرن ل كۆمێ
29
هــوون بنێرن ل خانــە
چ حیكمهت پههلهوانە
رۆم نایێنـــه د هانــــــە
خیـــرهت كارێ مێرانـــە
30
ئهز ژ خیرهتا نهبی مه
ئهز شێرهكی موكری مه
خان ئەبدالێ بۆهتی مه
ئهز ژی ب ناڤێ وی مه
٣١
بۆهتان ئەڤ ناڤ گهڕانده
بابم بهیست حهبانده
ئیـــنا ل مــن نهانده
ب ڤی ناڤی ئەز ژێ خوانده
32
كهسێ كو لێ ئەڤ ناڤ بی
ئیڵا كو خان ئەبدال بی
شهرمە كو ئەو زراڤ بی
خهتما ڤی نه تمام بی
33
خهتمێ نهكم تهمامە
ب سی جوزوو كهلامە
ژ ڤـــر حهتـــا ڤ شامە
ئهڤ ناڤ ل من حهرامە
34
حهرام كـــرن برهستن
رابوون و چهك ڤهبهستن
دهستوور ژ ههڤ دخوهستن
ستیان قهدهم شكهستن
35
سهر تا قهدهم تێك وهربوون
ستی د سۆر و زهر بوون
فێرس د پرجهگهر بوون
د نێڤ كهلێ ب دهر بوون
36
كهلا كو سهد ستی تێ
چ نازك و جندی تێ
ب گوهار و زێڕبهنی تێ
مه ل حالێ وان گری تێ
37
گریێ من تێ دگهل وان
نازك و قامهت سهلوان
دهما دهرتێن ژ خهلوان
قهرفان دكن ب سهر وان
38
قهرفان دكن بهشهر تێن
هندی ژ من خهزهل تێن
نالین و سهد عهمهل تێن
هێسترێد من د گهل تێن
39
هێسترێد من ژ هوور تێن
نالینێد من ژ دوور تێن
ژ داخ و كۆڤانێد سوور تێن
خهلقۆ ژ داخێ كوور تێن
40
خهلكێ د ڤێ گهنگاشێ
وهرن ب سهر سهواشێ
گوهـ بدنه ڤێ داباشێ
چ دبێژه مهتن و حاشێ
41
چ دبێ مهتن و نڤشته
وان شێران زهند ڤهمشته
قهبزێ شیران ههرشته
چوونه جهێ دو كوشته
42
چوون و ژێ رووبروو بوون
ئهژدهر قهوی ب سوو بوون
بهتلێد دوهی ل كوو بوون
شهڕێ دوهی قهت چوو بوون
43
ئهڤ شهڕهك بێ مەئالە
بهتلێد د بێ میسالە
درێــــژ كرن مهرتالـــە
كو لێك بدن مهجالە
44
دێ لێك بدن كو وهختە
شداندن چهك و رهختە
فڕین تالع و بهختە
شاهـ رابوو هاته تهختە
45
بۆهتان ههمی ب میر ڤه
دهمهك سهكنین ب شیر ڤه
كفن د بن چهنگی ڤه
كافر هاتن ژ پیر ڤه
46
كافـــر د دل قهوی نه
دهما كــــو وان دبینه
ههیبهت ل وان كهتی نه
قورجی نزانن كی نه
47
قورجی د بێ حسێبن
پرس و پرسیار نه عێبن
هوون دێ مێوانێ كێ بن
ئازا د رێیا خوهدێ بن
48
ئازا د رێیا خوهداهـ بن
ئهمێ د پڕ گوناهـ بن
مێوانێ خهلیفێ شاهـ بن
خازی د رێیا ئەڵاهـ بن
49
مه گازی كر جهببارە
ئهمـــــێ د گرفــــــتارە
خهلیفـــــه ئیختــــیارە
ئهم دێ بچن دیــارە
50
خهلیفه چوون نشان ده
شیرێ هێشین كشانده
سهری ژ لاش فڕانده
ههرسێ ژی كرنه رانده
51
بـــاب و پس و بـــرازە
ههرسێ كرن جهنـــازه
ب شــیرهكی دلخــــوازە
بوو شین و گازه گازە
52
ههرسێ ڤێكرا دێخستن
قهڤزێت شیران ههرستن
بوو جهنگ و دابهرستن
ب ههزاران مێر ژێ كوشتن
53
لێ دخستن وان ب نهوبهت
خان ئەبدال كر ئیشارهت
جارهك دی ژێ ب كینایهت
بهر موحهممهد سهلهوات
54
سهلهوات ئانینه ڤێكرا
وان رم ههژاندن تێكرا
ب خهنجهر هاتنه پێكرا
ب هزاران كوشتن ژێكرا
55
كوشتن ژ خان و مێران
ب تفنگ و تۆپ و تیران
سهرقوتن مسلێ شێران
لاش بوونه مینا گێران
56
هزاران لاش ل شوونێ
حهفتێ و یێكن ل چوونێ
تو دبێ ب هزاران تێنێ
شیران رهنگ دا ژ خوونێ
57
شیران ڤهدابوو بهرقە
هاویر بوو تهرقه تهرقە
یهك یهك ژ ههڤ نابن فهرقە
لێكدان و شهرقه شهرقه
58
سهری ژ ههڤ فڕاندن
زرێهـ ل ههڤ قهتاندن
عییار ل ههڤ دڕاندن
ههرما بهر نەكڕاندن
59
بهر نهكڕاند ژێ كوشتن
وان ئەو ههمی دكوشتن
قهت كهسهك ژێ نههشتن
بوو شههیدێت بهشتن
60
شههید بوون چوون ژ خوهدێ را
ئهڤ رهنگه گۆڤهند گێڕا
خان و ئەڤ خهلقێ وێ را
بهههشت و حۆری ژێ را
61
ههمی چوون و ژن مانە
كافران كو گۆت خانە
ئێریشــــێ بینه وانـە
بینـــن كیژ د جوانــــــە
62
قهت كهس نهما ژ دهر ڤه
ئێریش ئانین ب سهر ڤه
ل ستیان بوویه رهڤە
بوو دوومان ته دگۆ شهڤە
63
كهسهك كهسی نابینه
كچا خان ئاگری تینه
ب جبهخانێ تێخینــــه
كهلێ ژ بن هلتینه
64
كهلـــێ ژ بن داڤێــژه
ههمیان دبــن دكوژه
ئاگـــــــــــــر ژۆر دا دڕژه
كـــــهس نامینه دپژه
65
ههمی كوشتن ب خوەران
شههید بوون چوونه باخان
بهشت برن ژ خـــوهران
گۆتن دمــا ژ مـــه ران
66
وان ههمی رووسپی بن
موقیم ل نك نهبی بن
د جهننهتـــا باقــی بن
مههدهرچــیێ مــــــــه و «فهقـــــی» بـــــــــن
67
د پاشی ڤان قسان را
ژ نهبــــی و ئەولییان را
ژ میم و حێ و خان را
فاتحه ژ روحێ وان را
ژێدەر:
- جهلیلێ جهلیل، كهشكوولا كورمانجی، ڤییەننا 2004
- سهعید دێرهشی، دیوانا فهقیێ تهیران، وهشانێن بێندهر، 2011
- فهقیێ تهیران، ژیان و بهرههم و ههلبهستێن وی، م. خالد سادینی، نووبهار، 2000
- ئارشیڤا ئا. ژابا
