گۆڤارا مەتین گۆڤارا مەتین
ئهندازیار یونس عهبدولعهزیز
وهرگێڕان: مهتین
هەر ژ دەما بچووکانییا من، کو من هەست ب دەردۆرا خوە کری، من دیتی و ئەز د بهاڤەکێ بەرفرەهتر ژ یێ تێدا؛ ژ دایک بوویم و ژیاییم، من گوهـ ل ههڤڕكییان بوویە.
ههڤڕكییا چەکداری ل ناڤبەرا لەشکەرێ عیراقی و گەلێ کورد هەبوو، بەلێ بۆچی ههڤڕكى هەبوو و ژ بەر چی حوکمەتێ ژ بۆ چارەکرنا ههڤڕكییێ د بزاڤێن بەرهاڤێتی دا لەشکەر ب کارئینا؟
حکۆمەتێ ئەگەرێن تامسار ژ بۆ بەهانەکرنا پالدانا لەشکەری، ژ هێزێن فەرمی و ئەسمانی و تانکبڕ و تۆپخانێ دگرتن، دا کو توندییێ ل دژی مللەتێ کورد ب کار بینن، مینا کو عیراق جەنگا دەولەتەک دژمنا ئەردێ عیراقێ داگیرکری یان بزاڤێ دکەت داگیر بکەت، دکەت!
گەلێ کورد د عیراقێ دا نە کێماتییە ژ دەرڤەی سنوری هاتییە، ئەو مللەتەکە؛ ب هزاران سالان ل سەر ئەردێ خوە کوردستانێ دژیت، هەتا ژ بەری تشتەک ب ناڤێ دەولەتا ئیراقی هەبیت و هەتا بەری دەولەتا عەباسی و بەری عەرەب ل دەڤەرێ پەیدا ببن ژی هەبوون.
مللەتێ کورد مافێن خوە دڤێن و سەردارییێ ل سەر خوە ژ کەسەک دی پەسند ناکەت و نە زمانەک دی و نە ژی سەپاندنا بەها و تیتالێن بیانی ل سەر خوە پەسند ناکەت، ب کورتی وی دڤێت ب زمانێ خوە ب ئاخڤیت و شانازییێ ب کەلتۆرێ خوە بکەت و ئەو تووشی پاشگوهئێخستن و نەرێکرن و جوداکارییێ نەبیت.
مللەتێ کورد بەرهنگاری کرییە و هەر تم دژی ڤەگرتنا ئەردێ خوە و دژی دەرکرنا کوردان ژ گوندێن وان و ئینانا یێن دن، لێ ئاکنجی ببن بەرهنگاری کرییە و ئەو وێ گوهارتنا دیموگرافییا حوکمەتێن ئێک ل دویڤ ئێکێ و هەتا نها ژی دکەت پەسند ناکەت.
ل ڤێرە من ڤییا ئەز ئاماژە ب ههڤڕكى و ئەگەرێن وان و چارەسەرییا گونجایی ژێرا بکەم.
ههڤڕكى پارەک نە پارڤەکرییا دیرۆکا مرۆڤانە، ژ ئەنجامێ کارتێکرنەک ئالۆزا فاکتەرێن جڤاکی، ئابۆری و سیاسى پەیدا دبیت. د ڤێ گۆتارێ دا، دێ بزاڤێ کەم لێگەڕینا ئەگەرێن ههڤڕكییان و پالدەرێن ل پشت وان کەم، کا چەوا د شییاندایە ژ پێخەمەت ب دەستڤەئینانا ئاشتی و پێکهاتنێ سەرهدەری ل گەل بهێتە کرن.
بۆچی ههڤڕكى پەیدا دبن و ئەگەر چنە؟ ههڤڕكى ب گەلەک ئەگەرێن جودا پەیدا دبن، دبیت ئابۆری بن، مینا ههڤڕكییا سەرا بەرهەمان، جڤاکی وەک شۆڤینی و پاشگوهکرنێ یان سیاسى؛ مینا ههڤڕكییا ل سەر دەستههلاتێ. دبیت ئەگەرێن رەوشەنبیری و ئۆلی ژی بن، کو پێکدادانا بەها و باوەرییان پەیدا دبیت.
کەنگی ههڤڕكى دیاربوون؟
هەر ژ دەستپێکا چێبوونا جڤاکێن مرۆڤی ههڤڕكى هەنە. ههڤڕكىیا سەرا بەرهەمان و ئەردی، ژ هەڤجودابوونا نفشی یان ئۆلی، حەزا ب سەردا زاڵبوونێ، هەموو فاکتەرن، ب درێژییا دیرۆکێ پشکداری د دیاربوونا ههڤڕكییان دا کرییە.
پالدەر و کشکاری چنە؟
پالدەرێن ل پشت ههڤڕكىیان دبیت حەزێن سیاسى، ئابۆری یان جڤاکی بن.
کشکاری ل سەر ههڤڕكىیان ژ گۆتارا ڕەگەزپەرستی یان کیندارییێ، قەیرانێن ئابۆری و نەکارینا دەولەتان د پەیداکرنا پێدڤییێن هەڤوەلاتی یێن خوە دا پێکدهێت. راگەهاندن دکاریت، ب رێکا بەلاڤکرنا نووچەیێن ئالیگر یان پەردەپۆشکری رۆلی د خورتکرنا ههڤڕكىیان دا ببینیت.
ئێ پا چارەسەری چنە؟
چارەسەری کەدەکا هەڤپشک ژ هەمی ئالییان دخوازیت، داکو ب تێگەهشتنەکا هەڤپشک بگەهن. گۆتوبێژ و ل هەڤکرن و ناڤبەرکاری ژ ئالیێن سێیەمێ بێئالی، یێن سەرەکینە ژ بۆ چارەسەرییا ههڤڕكییان و دبیت هاریکارییێ د ب سانەهیکرنا ڤێ کریارێ دا بکەن.
ئاشتی یان پێکهاتن؟
ئاشتی، ئانکو ب دووماهی هاتنا ههڤڕكییێ ب رەنگەکی هەردەمی، چارەسەرکرنا هۆکارێن رەهـ و ڕیشالی یێن ههڤڕكییێ، سەر ژنوی ئاڤاکرنا پەیوەندییان، دبیت نیشان ب چارەسەرییەکا بەروەخت یان پرتی پرتى بکەت، ههڤڕكییێ کێم بکەت، بێی جوداهییێن سەرەکی چارە بکەت. ئاشتی ژ لهەڤهاتنێ بەرفرهتر و دەمدرێژترە.
جوداهی د ناڤبەرا ئاشتی و لهەڤهاتنێ دا چییە؟
جوداهییا سەرەکی د بەردەوامی و کویراتییێ دایە. ئاشتی بزاڤێ دکەت دوبارە جڤاکان ئاڤا بکەت و پەیوەندییان ل سەر بنیاتێ تێکگەهشتن و رێزگرتنا بەرامبەر ئاڤا بکەت، بەلێ ل هەڤهاتن دبیت ب رەنگەک ب سەرڤە چارەسەرییا ههڤڕكییێ بکەت، بێی کو نیشان ب ئەگەرێن کویرێن سەرەکی بکەت.
ههڤڕكى ل سەر مرۆڤان چەند گران راوەستیانە؟
بەهایێ ههڤڕكییان ل سەر مرۆڤان گەلەکە و نە هەما ب تنێ دۆڕاندنێن مرۆڤینە، بەلێ فرەهـ دبن، هەتا ب دۆڕاندنێن ئابۆری، جڤاکی، دەروونی دگەهن. ههڤڕكى دبنە ئەگەرا وێرانکرنا بنیاتێ ژێرخانێ، دەربدەرکرنا ملیۆنان، ئاستەنگکرنا گەشەكرنێ. نەتەوهیێن ئێکگرتی و رێکخراوێن دن، تێچوویێ ههڤڕكییان سالانە ب ترلیۆنێن دۆلاران د خەملینن.
ل داوییا ههڤڕكییان، پێرا ژی هۆکار و چارەسەری، ئالۆزن و گەلەک روویێن وێ هەنە، لێگەریان ل ئاشتییێ حەزکرنەکا سیاسی و تێکگەهشتنەکا هەڤبەر و کارەک هەڤپشک ژ هەمی ئالیێن پەیوەندیدار دخوازیت. ل سەر جڤاکێ نێڤدەولەتی و هەرێمی ب هەڤرا پێدڤییە ژ بۆ خورتکرنا هەڤپەیڤینێ، ئاڤاکرنا باوەرییێ، پێنگاڤێ بەر ب چارەسەرییا دومدرێژ بهاڤێژیت و ئەگەرێن بنیاتییێن ههڤڕكییان چارەسەر بکەت. ئاشتی و لهەڤهاتن نە تنێ هەلبژارتنن، بەلێ بۆ گرنتیکرنا پاشەرۆژەک چێتر ژ بۆ ڕێڤشتێن پاشەرۆژێ پێدڤینە.
