بابەت

هەیڤا نیسانێ د دیرۆک و وژدانا مللەتێ کورد دا، نە ب تنێ هەیڤەکا وەرزێ بهارێ یە کو تێدا سروشت خەملا خۆ دپۆشیت و ژیان ژ نوی ڤە کراسەکێ پڕ رەنگین وەکی رەنگێن گولێن بهارێ دکەتە بەر خۆ، بەلکو نیسان بۆ مە کوردان هەیڤا «پەیڤێ و چاپەمەنیێ یە». ل 22ێ ڤێ هەیڤێ، ل سالا 1898ێ، ل باژێرێ قاهیرە پایتەختێ وەلاتێ مسرێ، میرزایێ کورد (میقداد میدحەت بەدرخان) ب دەرئێخستنا ئێکەم رۆژنامەیا کوردی ب ناڤێ (کوردستان)، بنیاتێ رۆژنامەڤانییا کوردی دانا. رۆژنامەیا کوردستان وەرچەرخانەکا گرنگ و مێژوویی بوو کو کورد ژ قووناغا نڤیسینا دەستنڤیس و بەلاڤبوونا سنووردار، بەر ب قووناغەکا نوی یا رەوشەنبیری و سیاسی برن، داکو  کورد گاڤێن مۆدرێن و سەردەمیانە بهاڤێژن.

دەما ئەم 128مین سالڤەگەڕا دەرچوونا رۆژنامەیا داییک ساخ دکەینەڤە، پێدڤییە ئەم ب چاڤەکێ سەردەمیانە ل رەوشا رۆژنامەڤانییا کوردی د دەمێ نوکە دا بنێڕین. سەد و بیست هەشت سال، نە دەمەکێ کێمە، بەلکو سالێن درێژن کو تێدا کاروانێ رۆژنامەڤانییا کوردی د گەلەک ئەڤرازی و نشیڤییان دا دەرباز بوویە. ویستگەهـ هەبووینە، رۆژنامەڤانییا کوردی ل هەر چار پارچەیێن کوردستانێ ب ئێکجاری قەدەغەبوویە و ویستگەهـ ژی هەبووینە، ئازادییا رۆژنامەڤانیێ و دەربڕینێ ل پارچەیەکێ یان پتر یا ئازاد بوویە. بەلێ مخابن، ئەم د سەدەیێ بیست و ئێکێ داینە و هەتا نوکە ژی، ل هندەک پارچەیان، زمان و رەوشەنبیرییا کوردی د ئازاد نینن.

رۆژنامەڤانی د هەر جڤاکەکێ دا ب دەستھەلاتا چارێ دهێتە نیاسین. رۆلێ وێ یێ سەرەکی دابینکرنا پێزانینێن دروست، چاڤدێریکردنا دەستھەلاتێ و ئاراستەکرنا رایا گشتییە. بەلێ، ژ بۆ گەلێ کورد، رۆژنامەڤانیێ رۆلەکێ زێدەتر هەبوویە؛ ئەو ژی پاراستنا زمانێ کوردی و شێوەزارێن وی یێن دەولەمەند ب هزاران زاراڤ و ئیدیەم و بێژەیان بوویە.

سۆشیال میدیا و بەلاڤبوونا زانیارییان ئەڤرۆ جیهان د سەردەمێ پەقینا زانیارییان دا دژیت. سۆشیال میدیا ب هەمی پێگەهێن خۆ ڤە، شێوازێ وەرگرتنا نوچەیان گوهۆڕییە. هەر کەسەک یێ بوویە خودان «میدیایەکا تایبەت». ئەڤە ژ لایەکێ ڤە خالەکا باشە کو دەنگێ تاکەکەسی دگەهیت، بەلێ ژ لایەکێ دی ڤە مەترسییەکا مەزن ل سەر راستیێ و پیشەییبوونێ پەیدا کرییه. ئەڤرۆ رۆژنامەڤانییا رەسەن یا د ململانێ دا ل گەل «فەیک نیۆز» یان نوچەیێن چەواشە و نە راست. ل ڤێرێ پێدڤییا مە ب رۆژنامەڤانێن ئەکادیمی و خودان ئێتیک و ئەخلاقێ کارێ پیشەیی هەیە کو بشێن پێزانینێن دروست ژ یێن خەلەت جودا بکەن. پێدڤییە کورد د ڤی بیاڤی دا هشیار بن و رێ نەدەن سۆشیال میدیا ببیتە ئەگەرێ تێکدانا شیرازێ جڤاکی یان لاوازکرنا زمانێ ئەدەبی و رۆژنامەڤانیێ.

شۆرەشا زیرەکییا دەستکرد  Artificial Intelligence  کو ب کورتی دبیتە (AI)  و پاشەرۆژا میدیایێ، مەزنترین وەرچەرخانن کو جیهانا ئەڤرۆ یا پێ مژوولە. زیرەکییا دەستکرد پاشەرۆژا رۆژنامەڤانیێ دگوهۆڕیت؛ هەر ژ نڤیسینا نوچەیان ب شێوەیەکێ ئۆتۆماتیکی بگرە، هەتا دگەهیتە دروستکرنا وێنە و ڤیدیۆیان و وەرگێڕانا دەستبەجهـ و گەلەک کارێن دی کو رەنگە هێشتا دیار نەبووینە؛ لەورا بۆ مە کوردان، ئەڤ وەرچەرخانە هەم دەلیڤەیە و هەم ژی مەترسی. مەترسی ل سەر هندێ یە کو هەکەر ئەم وەک کورد نەشێین زمان و داتایێن خۆ بێخینە د ناڤ سیستەمێن جیهانی یێن AI دا، دێ زمانێ مە بەر ب لاوازیێ ڤە چیت. بەلێ دەلیڤە ژی ئەوە کو ئەم بشێین ڤێ تەکنۆلۆژیایێ بۆ خزمەتا دۆزا خۆ و شێوەزاری خۆ یێ رەسەن بکاربینین. زیرەکییا دەستکرد دشێت هاریکارییا رۆژنامەڤانێ کورد د دووڤچوونا بابەتان ، ئەرشیفکرنا مێژوویێ و گەهاندنا پەیامەکا دروست و  پەسەندکری ب زمانێن جیهانی و ب کوالیتییەکا بلند بکەت.

نیسان وەکو هێڤێنێ بەردەوامیێ یە کو ب دەرکەفتنا رۆژنامەیا (کوردستان) یا دەستپێکری و ئەڤرۆ گەهشتییە قووناغەکێ کو مە ئاژانسێن نوچەیان یێن جیهانی و سیستەمێن زیرەکا دەستکرد ب زمانێ کوردی یێن هەین. ئەرکێ مە یێ ئەڤرۆ گەلەک ژ یێ سەردەمێ بەدرخانییان گرانترە ؛ چونکی ئەڤرۆ هەمی جیهان د چارچووڤێ مۆباییلەکێ دا یا بچووکە و ململانێ و شەڕەنیخەکا توند ل سەر بۆچوون و هزران هەیە.

لەورا، بلا نیسان ب تنێ نەبیتە بیرئینانەکا دیرۆکی، بەلکو گەرەکە ببیتە دەستپێکەک ژ بۆ نویبوونا هزری و تەکنۆلۆژی، وەک چاوا سروشت د نیسانێ دا نوی دبیتەڤە، بلا رۆژنامەڤانی و راگەهاندنا مە ژی ب هزرێن نوی، ب تەکنۆلۆژیایا نوی و ب پاراستنا شێوەزارێ بەهدینی یێ رەسەن، بەر ب پاشەرۆژەکا گەشتر گاڤان بهاڤێژیت. مەزنترین رێزگرتن بۆ میقداد میدحەت بەدرخان و هەمی رۆژنامەڤانێن کورد ئەوە کو ئەم پەیڤا کوردی پاراستی و ب هێز بگەهینینە نفشێن داهاتی و جیهانا پێشکەفتی.

ڤان بابەتان ببینە

د ناڤ هەمی گەلێن جیھانێ دا، هەلکەفت و بیرەوەری و هەیڤ و رۆژێن تایبەت ھەنە …