مـژارا خانی.. وەرگێڕان و بزاڤا وێ ل دەڤەرێ (مژارا ھەیڤا گولانا ساڵا 2024ێ)

بەرھەڤكرن: مەتین

مژارا خانی، مژارەكا ڤەكری یا ھەیڤانەیە، ژ لایێ كۆڤارا مەتین یا ڕەوشەنبیری – گشتی ڤە دھێتە برێڤەبرن، ھەر جار دۆسییەكا گەرم یا رۆژەڤێ، گەنگەشە و بنكۆل دكەت. ل رۆژا ئێك شەمبی رێككەفتی 19ی گولانا 2024ێ، مژارا ھەشتێ یا ڤی سەكۆیێ ھەیڤانە، ھەژمارەكا نڤیسەر و وەرگێڕێن بژارە و چەلەنگ د بیاڤێن ئەكادیمی – ڕەوشەنبیری دا ھاتبوونە داخواز و مێھڤانكرن، داكو ل دۆر (وەرگێڕان و بزاڤا وێ ل دەڤەرێ)، دیتن و بۆچوونێن خۆ ده‌رببڕن.

مژارا ڤێ جارێ ژ لایێ وەڵات توفیق، ئەندامێ دەستەكا نڤیسەرێن كۆڤارا مەتین ڤە ھاتە بڕێڤەبرن..

ل دەستپێكێ رێڤەبەرێ مژارێ، كورتییەك وەكو پێناسە دا سەر مژارا خانی و چاڤخشاندنەك ل سەر وان تەوەرێن بۆری یێن مژارا خانی و گرنگییا وێ بۆ ئامادەبوویان پێشكێشكر، كو ھەیڤانە بابەتەكێ گرنگ بنكۆل دكەتن. دیسان دیاركر: «وەرگێڕان ئەو زانست و ھۆنەرێ گەلەك ئالۆز و تژی تەكتیك، بوویە ئامرازەكێ گەلەك گرنگ یێ گرێدانا پەیوەندیێن كەلتۆری – زمانی د ناڤبەرا گەلان دا و بۆ مە كوردان گرنگییەكا مەزنتر ھەیە، بۆ وێ چەندێ بشێین دەنگێ خۆ پێ بگەھینینە دەردۆران و وێنەیێ خۆ یێ جوان نیشا جیھانێ بدەین، یێ كو ژ ئالییێ گەلەك نڤیسەر و ڤەكۆلەرێن بیانی ب مە كوردان ھاتییە دان. داگیركەرێن مە وەكو وان ڤیای پێناسا مە یا كری نە وەكو مە ڤیای، لەوما ئەگەر بۆ خەلكی وەرگێڕان گرنگ بیت، بۆ مە كوردان پیرۆزی یە».

د. سەگڤان كێستەیی، مامۆستایێ زانكۆیا دھۆك ل كولیژا زمانان ل سەر «کاریگەريیا وەرگێڕانێ ل سەر زمانێ کوردی»، بۆ مژارێ گۆت: «هەر چەندە وەرگێڕان کریارەکا زمانی یە، بەلێ بەر ب رەهەندێن کەلتۆری و جڤاکیێن کویر دچیت، ب باوەرا گەلەک وەرگێڕێن ناڤدارێن وەک ئەدمۆن کێری Edmond Cary؛ وەرگێڕان پرۆسێسەکا ئالۆز و پڕی ئاستەنگە، ئاستەنگییا وێ ژی ژ ئەنجامێ هەبوونا گەلەک زمان و کەلتۆران پەیدا دبیت، کو هەبوونا زمانان نە نەخشەیەکێ پەیڤانە ل بەرامبەر ئێک، هەروەسا وەرگێڕان نە کریارا ڤەگوهاستنەکا دەقاودەقە ژ زمانەکی بۆ زمانەکێ دی یان ژی؛ نە کارگەهەکا میکانیکییە پەیڤێن خۆمالی بەرامبەر پەیڤێن بیانی چێکەت و دانیت، بەلکو دوبارە ڤەژاندن و ئاڤاکرنا تێکستییە، ژبەركو وەرگێڕان تێکستی ژ ژینگەهەکا زمانی بۆ ئێکا دی یا زمانی د گوهۆڕیت و ئەڤ گوهۆڕینە بزاڤه‌کە ژ بۆ دوبارەکرنا رابردوویی د بیردانکا تێکستی دا.

وەرگێڕان ڕۆلەکێ مەزن د دەولەمەندکرنا زمانی دا دگێڕیت، کو ب شوەیەکێ نەڕاستەوخۆ د بیتە بەراودی د ناڤبەرا زمانێ ڕەسەن (زمانێ ئێکێ) و زمانێ مەبەست (زمانێ دویێ) دا، د گەلەک زمانان دا وەرگێڕان دبیتە ئەگەر، کو وەرگێڕ هەست ب لاوازییا زمانی بکەت و هەست ب پێدڤییاتییا پەیداکرنا پەیڤ و زاراڤان بکەت، ئانکو؛ وەرگێڕان وەرگێڕی نەچار دکەت ل دویڤ ئینان و پەیداکرنا پەیڤان بگەڕهیت، کو ب ئەڤێ چەندێ وەرگێڕان د بیتە ئەگەرێ دەولەمەندبوونا زمانی و چ زمان نینن د ئەڤی واری دا مفا ژ زمانێن دی وەرنەگرتی، ئەگەر وەرگێڕان نەبا چ زمانێن زندى یێن جیهانێ ب ئەڤی شێوەی نە دبوون یێ ئەڤرۆ هەی.

ئاشکرایە چ زمانەک نینە ل سەر رویێ عەردی، کو زمانێن بیانی کارلێ نەکربیت، ئەگەر چەندین ئەگەرێن زانستی، جۆگرافی، سیاسی، ڕەوشەنبیری و بازرگانی ل پشت ئەڤێ کارتێکرنێ هەبن ژی، بەلێ ڕۆلێ سەرەکی و ئەگەرێ ژ هەمیان مەزنتر وەرگێڕانە.

ئەلبرت نیوبێرت دبێژیت: وەرگێڕانێ زمانێ مە دەولەمەند کرییە، پێکهاتەیێن زمانێ مە یێن فەرهەنگی و پێکهاتەیێن شێوازی کەفتینە ژێر کاریگەرییا وەرگێڕانێ و ب ڕادێ کاریگەرییا خۆ وەرگێڕانێ زمانێ مە دەولەمەند کریە. هەروەسا نڤیسەرێ عەرەب شەحادە ئەلخوری خویا دکەت؛ کو وەرگێڕانا زانستێن کەڤن ل سەردەمێن بۆری بوویە ئەگەرێ هاتنا گەلەک پەیڤ و زاراڤەیێن بیانی بۆ ناڤ زمانێ عەرەبی و زمانێ مە دەولەمەندتر لێکر.

زمانێ کوردی ژی وەک زمانەکێ زیندی مفا ژ زمانێن دی وەرگرتییە، ئەڤجا ژ ئەگەرێن سیاسی و سەپاندنا زمانێ عەرەبی و تورکی و فارسی بیت ب سەر زمانێ کوردی دا یان ژ ئەگەرێن زانستی و جۆگرافی و ڕەوشبیری بیت، بەلێ رۆلێ مەزنتر بۆ وەرگێڕانێ دزڤڕیت و ب رێیا وەرگێڕانێ گەلەک پەیڤ و زاراڤ و دەستەواژە ژ زمانێن بیانی هاتینە د ناڤ زمانێ کوردی دا و بووینە پشکەک ژ فەرهه‌نگا زمانێ کوردی و پێ دەولەمەند بوویە، بەلێ ژ هەژی گۆتنێیە؛ ئەڤ چەندە نە ژ ئەنجامێ هەبوونا بزاڤەکا خورت و بهێز یا وەرگێڕانێ د رەوشەنبیریا کوردی دا دورست بوویە، بەلکو وەک کریار و ژ ئەنجامێ دەستهەلاتدارییا زمانێن دەوروبەر ل سەر زمانێ کوردی پەیدابوویە، وەک پێدڤییاتی یان ژی وەک زۆری و داگیرکاری، گەلەک پەیڤ و دەستەواژە و شێوازێن دەربڕینێ ژ زمانێن عەرەبی، تورکی و فارسی، هاتینە وەرگێڕان و ڤەگوهاستن بۆ زمانێ کوردی».

د. سەگڤان كێستەی زێدەتر گۆت: «وەرگێڕان ئەگەر پێدڤییەکا سەردەمانە بیت و رۆلەکێ مەزن د ئاڤاکرنا شارستانیان دا بگێڕیت ژی و فاکتەرێ سەرەکییێ زندی هێلانا زمانان بیت ژی، ل گەل هندێ کریارەکا زیان بەخشە و کاریگەرییا وێ یا نەرێنی تەمەت گرنگییا وێ یا مەزن و کاریگەرە! ژبەركو؛ گەلەك جاران وەرگێڕان ب خۆ ب تاوان و وەرگێڕ ب تاوانبار دهێتە ب ناڤکرن؛ وەک وێ گوتنا ئیتالى یا ناڤدار: هۆ وەرگێڕۆ هۆ خائینۆ  Tarduttore Traditure، لەوما؛ د زمانێ کوردی دا وەرگێڕانێ کاریگەرییا خۆ یا نەرێنی هەیە و گەلەک گۆتن و شێوازێن گۆتنا زمانێن بیانی و ب تایبەت زمانێن دەورۆبەر ل ئەڤان ٢٠ ساڵان ئیناینە د زمانێ کوردی دا، ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەر، کو د پاشەرۆژێ دا زمانەکێ کوردی ل ژێر سیبەرا زمانێن ناڤبری دروست ببیت، زێدەباری زیانێن زانستی ل سەر زمانێ کوردی، ببیتە ئەگەرێ ژێ ستاندنا ناسناما نەتەوەیی، کو زمان تاکە رێیە مە ژ مللەتێن دەوروبەر جودا دکەت».

كێستەیی ل سەر وەرگرتنا پەیڤان ژ زمانێن جودا جودا بۆ زمانێ كوردی، گۆت: بێ گۆمان د زانستێ زمانڤانی دا، وەرگرتنا پەیڤان ژ زمانێن بیانی کریارەکا ئاسایی و سروشتییە، بەلێ ئەگەر ب مەرەما دەولەمەندکرنا زمانی بیت و پێدڤییەک بیت، ئەگەر د زمانێ کوردی دا پەیڤ هەبیت بۆ دەربڕینا هزرەکا دیار، نابیت پەیڤەکا بیانی بکاربینین بۆ دەربڕینا هەمان هزر، ژ لایەکێ دیڤە هەمی کەسان ماف نینە پەیڤ و زاراڤێن بیانی ڤەگوهێزیت، ئەڤ چەندە ب تنێ کارێ سازىیێن زانستی و ئەکادیمییە، هەروەسا پێدڤی ناکەت هەردەم پەیڤ بهێتە ڤەگوهاستن، ژبەركو؛ د چارچووڤێ پرۆسێسا وەرگێڕانێ دا، سێ کریار د هێنە ئەنجامدان، كو ئەو ژی ئەڤەنە: (وەرگێڕان) ئانکۆ دانانا هەڤواتا پەیڤا بیانی د زمانێ کوردی دا. (پەترۆمە) ئەگەر هەڤواتایا پەیڤا بیانی د زمانێ کوردی دا نەهاتە دیتن؛ ئەوێ پەیڤێ دێ پەترۆمە کەین، ئانکو دێ ئێخینە بن یاسایێن تۆنۆلۆژی و مۆرفۆلۆژی یێن زمانێ کوردی، ئانکو دێ کراسەکێ کوردی کەینە بەر، بۆ نموونە: کۆلیژا ئادابێ. هەردو پەیڤ نە کوردینە، بەلێ هاتە پەترۆمەکرن و بوو کوردی. (ڤەگوهاستن) ئەگەر گۆتن نەهاتە وەرگێڕان، هەروەسا شیانێن پەترۆمەکرنێ ژی نەبن، پەیڤا بیانی وەکو خۆ دێ هێتە ڤەگۆهاستن، بۆ نموونە: کۆمپیۆتەر، لێزەر، مۆبایل، تەکنۆلۆژیا و ..هتد».

ژ ئەنجامدان، نەخاسمە ژ لایێ نڤێسکار و میدیاکارانڤە، ژبەرکو شێوازێ زمانێ گۆتارا ڕەوشەنبیری و ئەدەبی شێوازەکێ جودایە ژ زمانێ رۆژانە و نەبوونا ئەڤی شێوازی ل دەڤ هندەک نڤیسکار و میدیاکاران دبیتە ئەگەر ئەو بۆ دورستکرنا ئەڤی شێوازێ هۆنەری پەنایێ ببەنە بەر وەرگێڕانەکا دەقاودەق و پەیڤێن نە پێدڤی و دەربڕینێن بیانى یێن ل گەل ئاواز و ریتما گوهێ مرۆڤێ کورد نەگونجن و وەکو خۆ ڤەگوهێزن سەر زمانێ کوردی، کو ئەڤ کریارە زییانەکا مەزن ل زمانێ کوردی دکەت و دبیتە ئەگەرێ پتر ژێکڤەکرن و دابەشکرنا زمانێ کوردی، ئانکو ئەگەر چەندین ئەگەرێن جۆگرافی، زانستی، کەلتۆری و سیاسی هەبن بۆ دورستبوونا دیالێکت و دەڤۆکێن جودا یێن زمانێ کوردی، وەرگێڕان ژی ئەگەرەکێ دی یێ بهێزە، ئانکو وەرگێڕانە پتر بەهدینی و بۆتانی یێ ژێک جودا دکەت، کو د بنەرەت دا هەردو ئێک دیالێکتا زمانێ کوردی نە و ب ناڤێ کرمانجی یان کرمانجییا سەری دهێنە ب ناڤکرن، بەلێ هەر ئێک ژ ئەوان کەفتییە ژێر کاریگەریا زمانەکێ بیانی، بەهدینی- عەرەبی و بۆتانی- تورکی، کو میدیاکار یان نڤیسکارێ بەهدینی گەلەك جاران ب مەرەما دروستکرنا شێوازێ زمانێ ڕەوشەنبیری یان شێوازێ ئەدەبی؛ پەنایێ د بەتە بەر شێوەزارێ بۆتانی و پەیڤ و دەستەواژێن بۆتانی بکار دئینیت و ئەو بخۆ یا بۆتانی یا ژ تورکی هاتییە وەرگرتن یان ل ژێر شێواز و چەوانییا دەربڕینا تورکی هاتییە وەرگرتن، نموونە ژی د ئەڤی بیاڤی دا گەلەكن، وەکی: (پرسگرێک = ئارێشە)، وەک دیار پەیڤا ئارێشە د زمانێ کوردی دا هەیە بۆ دەربڕینا مەبەستا خۆ، لەورا کوردیێ پێدڤی ب پەیڤا پرسگرێک نینە، ژبەركو؛ پەیڤا دویێ ل ژێر کاریگەرییا زمانێ تورکی دروست بوویە، پرس+ گرێک، کو د زمانێ تورکی دا ب هەمان شێوە sorun+soru، soru  ئانکو پرس و sorun  پرسگرێک. (زەمان چەوا دەرباز بوو؟ = دەم چەوا بۆری؟)، دیسان ب بۆتانی د بێژن: زەمان چەوا دەرباز بوو؟ گۆتنەکا وەرگێڕایا دەقاودەقە ژ زمانێ تورکی و بۆ کوردییێ دورست نینە، ژ لایێ رامانێ ڤە یا شاشە، ژبەركو؛ زەمان دەرباز نابیت، بەلکو د بوریت. بەلێ چنکو د زمانێ تورکی دا ب ئەڤی شێوەی دهێتە گۆتن: zaman nasıl geçti?، کو پەیڤا دەربازبوو geçti ب کاردهێت لەورا ب هەمان شێوە هاتییە وەرگێڕان بۆ زمانێ کوردی. (ئەز دخوازم هەرم = من دڤێت بچم). پەیڤا دخوازم بۆ دەربڕینا ئەڤێ مەبەستێ ژی ل ژێر کاریگەرییا زمانێ تورکی هاتییە وەرگێڕان بۆ زمانێ کوردی، کو د زمانێ تورکی دا خوازتن ل جهێ ڤیان دهێتە بکارئینان، وەک gitmek istiyurom، istiyurom  ئانکو دخوازم، بێگۆمان خواستن و ڤیان دو پەیڤێن ژ لایێ تێگەهی ڤە ژ هەڤ جودانە، ڤیان هەستەکە د ناخێ مرۆڤی دا پەیدا دبیت، بەلێ خواستن، داخوازی؛ هیڤییەکە ژ کەسەکی یان لایەنەکی دهێتەکرن و دەمێ مرۆڤی دڤێت بچیت مرۆڤ داخوازێ ژ کەسێ ناکەت، بەلکو ڤیانەکە وی دەمی ل دەڤ مرۆڤی پەیدا دبیت.

بێگۆمان ئەڤ چەندا ل ژووری ئاماژە پێ هاتییە دان ژ ئەنجامێ خۆسەپاندنا زمانێ تورکی ب سەر زمانێ کوردی دا ل باکۆرێ کوردستانێ دروست بوویە، بەلێ ڤەگوهاستنا ئەڤان شێوازێن دەربڕینێ ژ لایێ نڤێسکار و میدیاکارێن بەهدینی ڤە کاریگەرییەکا نەرێنی ل سەر شێوەزارێ بەهدینی دکەت و بەرفرەهبوونا مەودایێ ئەڤێ دیاردێ دبیتە ئەگەرێ شێلیکرنا بەهدینییێ و بەرزەبوونا وێ و ب شێوەیەکێ گشتی زمانەکێ کوردی ل ژێر سیبەرا تورکییێ دروست دبیت».

د. سەگڤان كێستەیی د دویماھیكا ئاخفتنا خۆ دا و ل سەر زێدەبوونا كاریگەرییا پرۆسا ڤەگۆھاستنێ، گۆت: «هەروەسا د بیاڤێ ڤەگوهاستن وەرگرتنا پەیڤان دا کارتێکرن ل زمانێ کوردی دبیت، کو ئەگەر هەڤواتایا پەیڤەک بیانی د زمانێ کوردی دا نەبیت، ئەو پەیڤ چەوا بهێتە ڤەگوهاستن، وەک د زمانێ ئێکێ دا دهێتە گۆتن یان وەک دهێتە نڤیسین؟ سایکۆلۆجی یان پسکۆلۆجی؟ بەری بەحس ل وەرگرتنا پەیڤان بکەین، باشترە بەحس ل پیتان بکەین، ئانکو ئەو پێشگر و پاشگرێن زمانێ عەرەبی یێن بۆ پەیڤێن کوردی بکار دئینین، کو ب ڕاستی ژی د شاش و نە دروستن، وەک زێدەکرنا پاشگرێ عەرەبی (ية) ل سەر پەیڤا کوردی یان ئەو پەیڤا ژ زمانێن ئەورۆپی دهێتە فەگوهاستن، بۆ نموونە: (شارستانی – شارستانیەت)، (دەمۆکراتی – دیمۆقراتیەت) یان زێدەکرنا نیشانا کۆمکرنێ یا زمانێ عەرەبی (ات) ل سەر پەیڤا ژ زمانێن ئەورۆپی وەردگرین و دکەینە کوردی:

کۆرس – کۆرسات،  کۆرساتێن خواندنێ، یا دروستتر ئەوە بنڤیسین: کۆرسێن خواندنێ، ژبەركو (کۆرساتێن خواندنێ) دو جاران پەیڤ دهێتە کۆم کرن، جارەکێ ب عەرەبی و جارا دی ب کوردی ب زێدەکرنا نیشانا (ێن).

پەیڤێن ڤەگوهاستی ب شێوێ نە دروست ژی، نموونە د مشەنە وەک: فەستیڤال – ڤیستەڤال. تەرۆر – تیرۆر. پەیڤ و زاراڤێن زمانێن جوداجودا یێن ل دویڤ تایبەتمەندییا زمانێ عەرەبی دهێنە ڤەگوهاستن بۆ زمانێ کوردی وەک: گاز- غاز.  چین – سین. چەچەن – شیشان. چیخۆف – تشیخۆف. ژاپۆن – یابان. بەژینک – پکین. ئێک ژ ئەگەرێن دەولەمەندیا زمانێ کوردی ئەوە؛ کو دەنگێن پڕانییا زمانێن جیهانێ د کوردییێ دا هەنە، ب تنێ دەنگێ (ذ، ث) نەبیت، لەورا بۆ وەرگرتنا هەر پەیڤەکا بیانی پێدڤییە وەرگێڕ بەر ب زمانێ ڕەسەن و ژێدەر بچیت، نە ژ زمانێ عەرەبی وەربگریت، ژبەركو گەلەک دەنگێن زمانێن جیهانێ د عەرەبییێ دا ناهێنە دیتن و ئەو دەنگ ب دەنگەکێ عەرەبییێ دهێت گوهۆڕین، وەک نموونێن ل سەری ھاتینە دیاركرن».

حەسەن سلێڤانەیی، وەكو سەرۆكێ ئێك ژ سازى یێن ڕەوشەنبیری ل دھۆكێ، ل سەر مژارێ ئاخفتنا خۆ ب ناڤ و نیشانێن؛ (وەرگێڕانا وێژەیی و گرنگییا وێ بۆ مە كوردان)، گۆت: «وەرگێڕانا وێژەیی پرەكە د ناڤبەرا گەلان دا و ئاڵاڤەكە ژ بۆ ڤەگوهاستنا ڕەوشا ڕەوشەنبیرییا گەلان ژ بۆ هەڤدو، و بەرفرەهكرنا بیاڤێ‌ مرۆڤانییێ‌ یە. سەربۆر و شەهرەزایی و پێشداچۆنا ئەدەبی یا جیهانی د رێیا وەرگێڕانێ‌ دا بۆ  مە خویا دبیت. وەرگێڕان روییەكی دی یێ‌ پێشكەفتنا شارستانییێ‌ یە  ل جیهانێ‌. وەڵاتێن زندی و هەر د وەرارێ‌ دا، بزاڤا وەرگێڕانێ‌ ل جەم وان گەلەك خورتە. بۆ مە كوردان وەرگێڕانا ئەدەبی ئیرۆ گەلەك فەرە، ژ كوردی بۆ زمانێن دی و بەروڤاژی. ژبەركو؛ ئەم دشێن ب وەرگێڕانێ پتر خۆ بۆ جیهانێ‌ بدەینە نیاسین و ئەو روییێ‌ ڕەشێ‌ هندە ساڵان دەولەتێن دەوروبەرێن مە ل سەر كار كری، ب رێیا وێ‌ دەستهەڵاتا ڕاگەهاندنێ‌ یا بەرفرەھ، بگھۆڕیت. ژبەركو؛ ئەدەب رویێ‌ راستەقینە و وژدانا مللەتانە. وەرگێڕان هاریكارە، كو مەژییێ‌ وەرگێڕی هەر د كاری دا بیت و پەیڤێن نوی بۆ زمانی پەیدا بكەت د رێیا لێگەریانێ‌ و هزرێ‌ د وەرارا زمانێ‌ خۆ دا بكەت.

بێگومان شەهرەزایی یا بێقام د نهێنی یێن  هەردو زمانان دا (یێ‌ ژێ‌ وەردگێڕی و یێ‌ بۆ وەردگێڕی) ئانكو زمانێ‌ ژێدەری و زمانێ‌ ئارمانجێ‌، ئێك ژ خالێن گرنگێن مەیدانا وەرگێڕانێ‌ یە. بێی ڕەوشەنبیرییەكا بەرفرەھ و خۆ نویكرنەكا بەردەوام د وارێ‌ ڕەوشەنبیرییا جیهانی دا و شەهرەزایی د ڕەوشت، تیتاڵ، نهێنی و تایبەتمەندیێن هەردو زمانان دا، كارێ‌ وەرگێڕانێ‌ دێ‌ ب رێڤە مینیت».

سلێڤانەیی ل سەر تایبەتمەندییا وەرگێڕی و ب تایبەت یا وەرگێڕێ وێژەیی، گۆت: «وەرگێڕێ‌ وێژەیی، دڤێت روحەكا  ڤیانا وێژە یی ژی هەبیت، دا بكارت هندەكێ‌ ژ ئەوێ‌ موسیقا خۆشا  د زمانێ‌ ئەولی دا ببارێزت (هەر جەندە ئەڤە ئێكە ژ خالێن لاوازیا پتریا وەرگێڕانێن ئەدەبی، ژبەركو قەت ئەو موسیقە و سڤكی و خۆشیا زمانێ‌ ئێكێ‌ ب دروستی ناگەهت زمانێ‌ بۆ دهێتە وەرگێڕان، لەوما؛ شەهرەزایێن وەرگێڕانێ‌ دبێژن (وەرگێڕان خیانەتە، یان ژی پرۆژەیەكی نە سەركەفتییە و هەر داكەتییە). قەت نابیت ئێك هزر بكت وەرگێڕان كارەكێ‌ ب ساناهی یە، چنكو؛ هەوجەی شەهرەزایی و زانین و شۆلكرنا بەردەواما مێشكی یە. ئێك ژ مەرجێن  سەركەفتنا وەرگێڕانێ‌ ئەوە؛ وەرگێڕ حەز ژ دەقی بكت و ل گەل بژیت و ب سەر نهێنی یێن وی هلبت و  ڤەكت، دا بشێت د وەرگێڕانا دەقی دا، نێزیكی سەركەفتنێ‌ بت. هەر چەندە نڤیسەر و وەرگێڕێ‌ ئەمریكی- جون چیاردی، یێ‌ (كومیدیا خودایی)، وەرگێڕایه‌ سەر زمانێ‌ ئینگلیزی، د نڤیسینەك خۆ دا ل ژێر ناڤێ‌ – وەرگێڕان هۆنەرێ‌ داكەتنێ‌ یە، دبێژت: «ئەرێ‌ وەرگێڕان دشێت روحا دەقێ‌ عەسلی و تاما وی ڤەگوهێزت یان بگەهینت بۆ زمانەكێ‌ دی؟ یان تنێ‌ د باشترین ڕەوش دا؛  داكەتنەكا ماقویلە؟».

فرۆست، ل سەر وەرگێڕانا هەلبەستێ‌ دبێژت: «هەلبەست د وەرگێڕانێ‌ دا هندا دبیت. ئو خەونا وەرگێڕی ب سەركەفتنێ‌ زێدە باوەری یە ب خوە.  ئەوا ئەو هەول ددەت ژ داكەتنەكا قەنج زێدەتر نینە». وەرگێڕان كارەكێ‌ تێر ئالۆزییە، وەك ئەنتەوان بیرمان A. Berman  د پەرتۆكا خۆ دا ب ناڤێ (یێ‌ بیانی) دا، دیار دكەتن، كو دو شریك د رێیا كارێ‌ وەرگێڕانێ‌ دا د هەڤبەندییەكێ‌ دا نە:

* نڤیسەر( دانەر) و زمانێ‌ وی یێ‌ غەریب.

*خوەندەڤان، وەرگرێ‌ دەقێ‌ بیانی بۆ زمانێ‌ وی.

د ناڤبەرا هەردویان دا، وەرگێڕ‌ رادبیت ب هنارتنا گۆتارێ‌، هەول ددەتن نامێ‌ ب تەمامی ژ زمانەكێ‌ بۆ زمانەكێ‌ دیتر دەرباز بكەت. د هۆنەرێ‌ ڤێ‌ ڕەوشا نەخۆش یا ناڤگینی (وەرگێڕی) ئاریشا ئالۆزییێ‌ سەرێ‌ خۆ هلددت.

فرانز رۆزنزفایغ، رەنگێ‌ پارادۆكسا وەرگێڕانێ‌ ددەت ڤێ‌ ئالۆزییێ‌  و رۆهن دكەت، كو ئەو خزمەتكرنا دو كەسان دكەت: یێ‌ غەریب (خودانێ‌ دەقی)، ئو خاندەڤانی و حەزا وی یاهەبوونێ‌. نڤیسەر بیانی یە  و خاندەڤان د ناڤ عەینی زمانێ‌  وەرگێڕ پێ‌ د ئاخڤت دایە، ئەڤ پارادۆكسە گرێدایی ئالۆزییەكا بێ‌ وێنەیە،  ژبەركو؛ وەرگێڕ  خۆ د ناڤ  دو ئاگران دا دبینت: حەزا وەفاداریێ‌ و گۆمانا خیانەتێ. شلایرماخر، ئەڤێ‌ پارادۆكسێ  ب دو رستا ژێكڤە دكەتن: گرێدانا خوەندەڤانی ب نڤیسەری ڤە –  و  گرێدانا نڤیسەری ب خوه‌ندەڤانی ڤە. وەرگێڕی دڤێت خۆ ل  هەردو زمانان بدەت. كوتەكی یێ‌ ل زمانێ‌ خۆ  دكەت و ب غەریبی یێ‌ تێر دكەت و كوتەكی یێ‌ ل زمانێ‌ ژێ‌ وەردگێرت ژی دكەت، كو ڤارێ‌ بیت، یان خۆ بۆ زمانێ‌ وی بچەمینیت. ترس ل سەر وەرگێڕانێ‌ بەرفرەھ دبیت؛ چونكه‌ وەرگێڕان، هەر وەرگێڕانە و دێ‌ یا خراب بیت.

سلێڤانەیی، ئاماژە ب وەرگێڕانا چیرۆك و ھەلبەستا كوردی ژی بۆ سەر زمانێ عەرەبی و گرنگییا وێ كر و گۆت: «وەرگێڕان ب گشتی كارەكێ‌ گەلەك پێدڤییە بۆ مە كوردان، كو ئەم بكارین وێژەیا كوردی بدەینە ناسین بۆ دەوروبەرێن خۆ و جیهانێ‌ ب دەربازكرنا وێ‌ ژ سنورێن وێ‌ یێن بەرتەنگ دا، كو د ناڤ باژێر و چیایێن خۆ دا مایە ئاسێ‌ و باش نە هاتییە ناسكرن بۆ مللەت و زمانێن دیتر. وەرگێڕان پرەكا گەهاندنا رەوشەنبیری یە د ناڤبەرا ڕەوشەنبیرێن ژێك جودا و مللەتان دا، هەر چەند هندەك رەخنەگر وەرگێڕانێ‌ ب خیانەت ددنە ناسكرن، چونكە؛ گەلەك خۆشی و سڤكی – هێزا دەقی و موسیقا وی د وەرگێڕانێ‌ دا ژ زمانێ‌ ژێدەری بۆ زمانێ‌ ئارمانجی هندا دكەت. لێ‌ ب هزرا من نە وەرگێڕان ژی خیانەتەكا دییە. چونكە وەرگێڕان ب ڕۆلەكێ‌ مەزن یێ‌ بەڵاڤكرنا زانین و ناسكرن داهێنانێن وێژەیی یێن مللەتان رادبت و دەرگەهێن دانۆستاندنێ‌ ڤەدكت. ب رێیا وەرگێڕانێ‌ بەرهەم و نڤیسكار پتر بەڵاڤ دبن و دهێنە ناسكرن. نەخاسم ئیرۆ ئاڵاڤێن گەهاندنێ‌ و تەكنۆلۆژیایا گەلەك بلەز هاریكارن ژ بۆ ڤێ‌ مەبەستێ‌.

ب دیتنا من ئیرۆ كورتە چیرۆكا كوردی گەهشتییە ئاستەكێ‌ قەنج و بلند د وارێ‌ تەكنیكی و هۆنەری دا و مفا وەرگرتییە ژ سەربۆرێن كورتەچیرۆكا جیهانی. چیرۆكا كوردی ب دیتنا من قەت كێمتر نینە ژ چیرۆكێن دەوروبەرێن مە ژ عەرەب و تورك و فارسان. ئەڤە ژی ڤەدگەریت بۆ وێ‌ چەندێ‌، كو پتریا چیرۆكنڤیسین كورد خۆ د ڤی واری دا ئاڤاكرینە، خواندینە، ب سەر نهێنییێن كورتەچیرۆكی هلبووینە و داهینان ب زمانێ‌ خۆ  یێ‌ كوردی تێدا كرینە. فەیدە ژ كۆمێن چیرۆكێن جیهانی یێن، كو ب رێیا وەرگێڕانێ‌ یان د زمانێن وان یێن رەسەن دا خواندینە و كارتێكرنەكا باش بۆ خۆ نویكرنێ‌ و وەرگرتنا دویماهی زانیاریێن پێشداچوونا چیرۆكا جیهانی وەرگرتینە.

وەرگێڕانا چیرۆكا كوردی یا سەركەفتی و گەهشتی بۆ سەر زمانێ‌ عەرەبی؛ بۆ مە فەرە، چونكە مخابن دەولەتێن دەوروبەرێن مە یێن دەستهەلات وەرگرتین، ئەرەب ژی ئێك ژ وان، ب رێیا سیاسەتا كەرب و كینێ‌ و زكڕەشییێ‌ هەردەم د راگەهاندنێن خۆ دا تنێ‌ رویێ‌ كرێتێ‌ مرۆڤێ‌ كورد خویا كرییە و وێنێ‌ وی رەش كرییە ژبەر ئەگەرێن سیاسی و مانێ‌ ل سەر دەستهەڵاتێ‌ و بەڵاڤكرنا ڕەوشەنبیرییا هۆڤاتی‌ و نەڤیانێ‌. لێ‌ د چیرۆكێن كوردی دا ب زەڵالی جامێری و مرۆڤانییا مرۆڤێ كورد خۆیا دكەت و ئاشتی خوازە و ل دویڤ مافێن خۆ یێن ڕەوا دگەڕیت و گیانێ‌ خۆ گۆری ئاخا خۆ دكەت سەخمەراتی سەربلندییا خۆ و پاراستنا زمان و ناسناما خۆ، خۆ بلند دیتییە هەردەم وەك چیایەكێ‌ كوردستانێ‌ بوویە، چ جاران نەحەقی قەبویل نەكرییە و ئازادی خواز                                                                                                          وویە و چاڤێ‌ وی ل هەلاتنا رۆژێ‌ ب شادی بوویە، مرۆڤەكە حەز ژیانێ‌ و خۆشیێ‌ و ئاشتی یێ‌ و  یێن دیتر یێن ژ وی جودا كریە، ئەڤە بخۆ رێ‌ د ناڤبەرا مللەتان دا خۆش دكەت ژ بۆ قەبویلكرنا یێ‌ دی یێ‌ نە وەك وی و  گیانێ‌ پێكڤە ژیان و لێبورینی خورت دكەت. د چیرۆكێن كوردی دا سرۆشتێ‌ مرۆڤێ‌ كوردێ‌ ساخلەم و ژیر و ل سەر حەمدێ‌ خۆ دیارە، نە وەكو دوژمن بەروڤاژی نیشان ددەن (نەزانە، شەرخوازە، كرێتە، رێزێ‌ ل ژیانێ‌ ناگریت، هەردەم ڤارێ‌ یە، دژە، خرابە، وێرانكەرە، دزە، جەردەیە، تیرۆرستە، هارە، نەزانە، دونیا نەدیتی یە) وێژەیا كوردی، چیرۆكا كوردی ڤان دیتنێن نە د رێدا ودرەوێن  وان یێن ب شاخ رسوا دكەت، ئاشكەرا دكەت ، ب ڕەنگەكێ‌ هۆنەری یێ‌ داگرتی ژ داهێنانێ‌  و شەهرەزایی یێ‌. هێزێ‌ ددەتێ‌ ، باوەرییێ‌ بۆ خۆ د دلی دا دچینت.

پشتی من كۆمەكا چیرۆكێن كوردی ل ژێر ناڤێ‌ – قصص من بلاد النرجس، چیرۆكێن ژ وارێ‌ نێرگزان – (22 چیرۆكنڤیس – 37 كورتە چیرۆك) وەرگێڕاین سەر زمانێ‌ عەرەبی و ل ساڵا 2002ێ چاپكرین و د دویڤ دا ل ساڵا 2005ێ چاپا دویێ‌ ژێ دەركەتی و كەتی دەستێ‌ نڤیسكار و رەخنەگر و خوه‌ندەڤانێن عەرەب دا،  هەروەسا بەری وێ‌ چاپكرنا – قصائد من بلاد النرجس – هەلبەستێن  ژ وارێ‌ نێرگزان – 1999 و پاشی-   هەلبەستێن حەز ژ رۆژێ‌ دكن  – قصائد تعشق الشمس – 2012 ، و قصائد من كردستان   2023 ل عمان -ئوردن،  دەنگڤەدانەكا باش ل مەیدانا ڕەوشەنبیری یا عەرەبی و عیراقی پەیداكرن. هاریكاربوون ژ بۆ پێشكێشكرنا وێنەیەكێ‌ راستەقینە یێ‌ مرۆڤێ‌ كورد ئەوێ‌ دەوروبەران مەكینا خۆ یا راگەهاندنێ‌ دا بوون شۆلی ژ بۆ ڕەشكرنا وی. ئەو هێزا هۆنەری و تەكنیكێن نوی یێن چیرۆكێ‌ یێن خواندین و بابەتێن دژوار و ڤەشارتی د راگەهاندنا عەرەبی دا رسوا و شەرمزاركرن، چونكە بێهنا نەرمی، رەحەتی، جوانی، ئەڤینی و مرۆڤاتی یێ‌ ژ پترییا ڤان چیرۆكان دفڕی، ب سینگەكێ‌ بەرفرەهێ‌ ڕەوشەنبیری هاتنە وەرگرتن و ڤەكۆلینێن گەلەك هێژا و بهێز ل سەر هاتنە نڤیسین و بەڵاڤكرن ل كۆڤار و رۆژنامێن عەرەبی دا و دیتنەكا دیتر ل بەر چاڤێن وان ڤەكر و سیمایێن شارستانییێ‌ و جڤاكێ‌ سڤیل پتر ل بەر چاڤێن وان رۆهن بوو. كۆمەكا پەرتۆكێن رەخنەیی ل سەر هەلبەست و چیرۆكێن ژ وارێ‌ نێرگزان هاتنە مەیدانێ‌ و چاپ بوون. ئەز دێ‌  ئاماژە ب هندەك ژ وان پەرتۆكان دەم: (سیمیا ‌و الخطاب الشعری من التشكیل الی التأویل – قراءات فی قصائد من بلاد النرجس، عمان- 2009). د. محمد صابر عبید و تیمێ‌ موسل یێن رەخنەیێ،‌ كو پێكدهات ژ رەخنەگرین هێژا و خودان كەدەكا دیار  وەكو: د. فیصل القصیری، د . غنام محمد خدر، د. سوسن البیاتی، د . خلیل شكری هیاس، د. فلیح مزحی احمد، د. نافع حماد أحمد، د. أحمد عزاوی، د. علی صلیبی المرسومی، د. احمد حسین الزفیری، د. فاتن عبدالجبار جواد. (دهشة القراءة الاولی – مقتربات نقدیة – علی شبیب ورد -2010- مەندەهوشییا خواندنا ئێكێ‌ – دەرازینكێن رەخنەیی- التشكیل الجمالی للخطاب الادبی الكردی – الهویة والمتخیل – د. محمد صابر عبید، الاردن- 2014- هەمەرەنگییا جوانیێ‌ یا گوتارا وێژەیا كوردی – ناسنامە و بەرخەیالكرن). (تمثلات السرد القصصی – قرا‌ءة فی نماذج عراقیة – د. خلیل شكری هیاس، 2021). (القصة الكردیة القصیرة – قرا‌ءة مقارنة – عبدالكریم یحیی الزیباری – دهوك- 2012-كورتە چیرۆكا كوردی – خوەندنەكا بەراورد). (جمالیات النص وتنوع الخطاب – قرا‌ءات فی منجز حسن سلیفانی الادبی- د. خلیل شكری هیاس) و 17 رەخنەگرێن دیتر، دمشق- 2012- جوانیێن دەقی و هەمەرەنگییا دیسكورسی– خواندن د بەرهەمێن وێژەیێن حه‌سه‌ن سلێڤانی دا). ئەڤە ژبلی كو كۆمەكا نڤیسەرێن دیتر گوتارێن رەخنەیی د كۆڤار و رۆژنامەیێن ئەرەبی دا بەلاڤكرینە».

حەجی جەعفەر، ئێك ژ ئامادەبوویێن دیتر یێن مژارا خانی بوو، وی كو شارەزاییەك د زمانێ ئەلمانی دا ھەیە و د ڤان ساڵێن دووماھییێ دا ئەو شارەزایی یا خۆ ئێخستییە د خزمەتا ژێرخانا ڕەوشەنبیری دا و چەندین بەرھەمێن ئەلمانی وەرگێڕاینە سەر زمانێ كوردی، وی ل سەر سەربۆرا خۆ د وەرگێڕانێ دا بۆ مژارێ ئاخڤت و گۆت: «ھەر چەندە سەربۆرا من گەلەك یا كەڤن و ژ مێژە نینە ل گەل وەرگێڕانێ، لێ ل گۆر شیانێن خۆ و وێ شارەزایی یا من ھەی د زمان و كەلتۆرێن بیانی دا، من حەز كرییە خزمەتا زمان و ئەدەبێ كوردی بكەم. دەستپێكا سەربۆرێ ژی ڤەدگەریتەڤە بۆ ساڵا 2000ێ، وی دەمێ كو ئەز ژ دەرڤە ھاتیمە كوردستانێ، ھەر زوی من ھەول دا وان بەرھەمێن كەسێن ئەورۆپی و ب تایبەت ژی یێن ئەلمانییێ، كو ل سەر كوردان و كوردستانێ ھاتینە نڤیسان ھەمیان ب وەرگێڕمە سەر زمانێ كوردی و بێخمە بەر دەستێ ھەوەیێن بەرێز. من ژ وەرگێڕانا پتر ژ دو ھزار بەندێن بیانی كر بۆ سەر زمانێ كوردی و ب خۆشحالی ڤە ئه‌ز شیام وەكو ئێكەم بەرھەمێ خۆ چاپ و بەڵاڤ بكەم. ئەڤە د دەمەكی دا؛ من شارەزایی یەكا باش د زمانێ عەرەبی ژی دا ھەبوو و ھندەك چیرۆكێن زارۆكان مە ژ زمانێ عەرەبی چاپ و بەڵاڤكرن ، بەلێ ب ڕاستی من ڤیا پتر ژ زمانێ ئەلمانی وەرگێڕانێ بكەم. من چاردە (14) بەرھەمێن وەرگێڕایی ژ زمانێن بیانی بۆ سەر زمانێ كوردی ھەنە».

حەجی جەعفەر ل سەر پرۆسا وەرگێڕانێ ژ كوردی بۆ سەر زمانێن بیانی و گرنگییا وێ ئاخفت و گۆت: «ڕاستە، ئەم خودان كەلتۆر و زمانەكێ گەلەك دەولەمەندین و گەلەك پێدڤییە ل سەر مە ھەمیان، ئەم ھەول بدەین بەرھەمێن خۆ ب بیانییا بدەینە دیاركرن، بەلێ ل گۆر دیتنا من پێدڤییە؛ پرۆسە گەلەك یا رژد و ب سەروبەر بیت، ژبەركو؛ دبیت د پرۆسا وەرگێڕانا بەرھەمان ژ كوردی بۆ زمانێن بیانی، نیشاندان و دەرحەق دەركەتنا نیشاندانا تایبەتمەندییێن كوردان بۆ جیھانێ و زمانێن وان یا ھەستیار بیت و ھەر كەسەك نەشێت ڤان تایبەتمەندییان ب وێنەیێ وان یێ جوان ڤە نیشا خەلكی بدەتن، لەوما ژی سەڕەرای گرنگییا وێ، بەلێ من نە ڤیایە وێ چەندێ بكەم، ژبەركو د ترسم د دەرحەق نیشاندانا جوانییا كەلتۆرێ كوردی بۆ خەلكێ بیانی سەركەفتنێ تێدا نە ئینم».

حەجی جەعفەر ل سەر گرنگی پێدانا خۆ بۆ وەرگێڕانا بەرھەمێن كارل مای، گۆت: « كارل ماى (1842 – 1912)ێ، خودان بەرھەمەكێ گەلەك باش و ڤەكۆلینێن ئاست بلندە، ل بیرا منە دەمێ ئەم ژ نوی چووینە ئەورۆپا ل قوتابخانێ د گۆتنە زارۆكێن من، ھوین ژ كیرێ نە؟ زارۆكێن من دگۆتێ: (ئەم كوردین، ژ كوردستانێ)، دەمێ وان ئەڤ ئاخفتنە گوھ لێ دبوو، ئێكسەر بیرا وان د ھاتە ل سەر بەرھەمێ بناڤودەنگ یێن كارل مای ئەوێ ل بن ناڤێ (دەربازبوون د كوردستانا كویڤی ڕا)، ل ساڵا 1913ێ ئانكو سالەكێ پشتی مرنا كارل مای ھاتییە چاپ و بەڵاڤكرن، ئانكو خواندەڤانێن ئەلمان كوردستان ب سایا بەرھەمێ كارل مای نیاسییە، لەوما ژی بۆ من كارل مای یێ گرنگ بوو، ئەڤە زێدەباری وێ چەندێ، كو ئەڤ بەرھەمێ وی بۆ زمانێن ئینگلیزی، فەرەنسی، رۆسی و توركی و گەلەك زمانێن دیتر، كو 41 زمانن و كوردی دبیتە زمانێ 42ێ ھاتییە وەرگێڕان و وی زێدەتری ئێك ملیۆن خواندەڤانان ھەبوویە، لەوما سەرنجا خەلكی و خواندەڤانان بۆ كارل مای و سەرنجێن كارل مای بخۆ ژی بۆ كوردان و كورستانێ وە ل من كر، كو ئەز ل ساڵا 2006ێ پێنج چیرۆكێن كارل مای و ھەر ئێكێ ژ جھەكی و د ناڤ پەرتووكەكێ دا كۆم بكەم و چاپ و بەڵاڤە بكەم».

د دویماھیكا ئاخفتنا خۆ دا، سهیدا حەجی جەعفەری؛ گۆت: «وەكی بەری نوكە ژی من دایە دیاركرن، كۆما بەرھەمێن من یێن ھاتینە چاپ و بەڵاڤكرن چاردە (14) پەرتووكن، ل سەر بنیاتێ وێ چەندێ، كو ھەم ئەز حەز ژ فلوكلۆری دكەم و ھەم ژی تێدا یێ شارەزامە، لەوما ژی پڕانیا وان د گرێدان چیڤانۆك و سەرپێھاتێن ھەم یێن نەتەوا كورد و ھەم یێن گەلێن دیترن، كو ل گۆر دیتنا من تامەكا جودا تێدا بوو، دا بۆ خواندەڤانێن كورد و زارۆكان یا ب ساناھی بیت بۆ تێگەھشتنێ، وەكی چیرۆكێن سڵاڤی، تەیمەزێ شارەزا، چیرۆكێن پڕ خوەش، كوندێ بچویك، كو ژ ئالیێ سپیرێز و سڤۆرە ھاتبوونە چاپكرن و په‌رتووكا (ژ كوردستانێ بۆ بەغدا) ژی ناڤەندا خانی چاپ و بەڵاڤكر، زێدەباری ھژمارەكا دیتر یا بەرھەمێن ئامادە بۆ چاپێ وەكی؛ كورد و زمانێ كوردی د تێكستێن كارل مای دا، كو دێ ژ ئالیێ بنگەھێ لالش ڤە ھێنە چاپ و بەڵاڤكرن».

حەكیم عەبدولڵا، پشكدارەكێ دیتر بوو ژ پشكدارێن مژارا خانی. ناڤھاتی، كو دەستەكێ باش د وەرگێڕانێ دا ھەیە، ب تایبەت ژ زمانێ ئینگلیزی بۆ كوردی و عهرهبییێ و بەرۆڤاژی، ل سەر مژارێ و ب تایبەت ژی وەرگێڕانێ و جۆرێن وێ ئاخڤت و گۆت: «ب شێوەكێ گشتی، وەرگێڕان وەك كارەكێ زمانی و مرۆڤایەتی پێدڤی ب شیانێن تایبەت هەنە بۆ ڤەگۆهاستنا پەیڤ و دەستەواژان ژ زمانەكی بۆ زمانێ دیتر، ئانكۆ ژ زمانێ ژێدەر  (Source Language)،كو تێكست و ئاخفتن ژێ دهێنە وەرگرتن بۆ زمانێ ئارمانج ((Target Language، كو تێكست و ئاخفتن بۆ دهێنە وەرگێڕان. دەمێ ئەم بەحسێ وەرگێڕانێ دكەین، ئێكسەر وەرگێڕانا نڤێسكی (Written Translation)  و وەرگێڕانا زارەكی (Oral Interpretation) دهێتە بیرا مە، كو ئەڤە ژی بۆ چەندین جۆرێن دی دهێنە پارڤەكرن و ل دویڤ سروشتێ بابەتێن دهێنە وەرگێڕان دیار دبن.

 وەرگێڕانا زارەكی (Oral Interpretation): وەرگێڕانا زارەكی، دەڤكی، (شفوی) ئانكو (Oral Interpretation) بۆ ئاخفتنێ دهێتە كرن د دەمێ  كەسەك دئاخڤیت. ئەڤ جۆرە ب شێوەكێ گشتی د كۆنفرانس و كۆمبوون هەلكەفتێن جودا جودا دهێتە بكارئینان. وەرگێڕانا زارەكی ،دەڤكی، چەندین جۆر هەنە، وەك ئەڤێن ل خوارێ ب خۆڤە دگریت:

١- وەرگێڕانا دیتی (at sight interpretation): كو وەرگێڕ سەحدكەتە تێكستەكی و ئێكسەر وەردگێڕیتە سەر زمانەكێ دی. ئەڤ جۆرە وەرگێڕانە بێی ئامادەكاریێن پێشوەخت دهێتە ئەنجامدان.

٢- وەرگێڕانا ل دویڤ ئێك(Consecutive Interpretation): گرنگترین جۆرێن وەرگێڕانا زارەكییە. ئەڤ جۆرە ل ناڤبەرا ئاخفتنكەری و وەرگێڕی دا. ل ڤێرێ، دەمێ كەس دئاخڤیت وەرگێڕ گوهـ ددەت و پاشی كەسێ د ئاخڤیت رادوەستیت دا دەلیڤێ بدەتە وەرگێڕی ئاخفتنا وی وەرگێڕیتە سەر زمانێ مەبەست. هۆسا پرۆسێسا وەرگێڕانێ بەردەوام دبیت هەتا ئاخفتنا وی كەسێ دئاخڤیت، ب دویماهى دهێت. ل ڤێرێ پێدڤییە وەرگێڕ گەلەك یێ شارەزا و رەهوان بیت. ئەڤ جۆرە ل كۆمبوونێن بچویك دهێتە بكارئینان.

٣- وەرگێڕانا هەڤدەم یان بلەز (Interpretation  Simultaneous) یان وەرگێڕانا هاوكات: جۆرەكێ گرنگ یێ وەرگێڕانێ یە و ب شێوەیه‌كێ گشتی ل كۆنفرانسێن نێڤنەتەوەیی دهێتە بكارئینان، كو خەلك ب زمانێن جودا جودا د ئاخڤن و وەرگێڕ ئاخفتنا وان بۆ سەر زمانێ فەرمی یێ كۆنفرانسی وەردگێڕیت. ئانكو؛ ئاخفتنكەر د ئاخڤیت و وەرگێڕ ڤەدگوهێزیتە زمانێ مەبەست و بلەز، چونكی ل ڤێرێ؛ ئاخفتنكەر ناراوەستیت دا وەرگێڕان بهێتە ئەنجامدان، بەلكو بەردەوامە ل سەر ئاخفتنێ، لەوڕا، پێدڤییە وەرگێڕ گەلەك یێ هشیار بیت و ئاگەهـ ژ هەر پەیڤەكێ هەبیت یێ بلەز بیت.

٤- وەرگێڕانا پستپست (Whispered Interpretation): ئەڤ جۆرە بۆ كۆمەكا بچویك یا گوهگران د هێتە كرن ل دەمێ ئاخفتنكەر د ئاخڤیت. ئەڤ بۆ وان كاودانان باشە، كو ب تنێ چەند كەسەكان پێدڤی ب وەرگێڕانێ هەبیت.

٥- وەرگێڕانا ریلەی (Relay Interpretation): ئەڤ جۆرە وەرگێڕانە وی دەمی دهێتە ئەنجامدان هەكو وەرگێڕان چەند زمانەكا ب خۆڤە دگریت و زنجیرەكا وەرگێڕان پشكدارییێ تێدا دكەن. بۆ نموونە، وەرگێڕان ژ زمانێ ئێكێ دهێتەكرن بۆ زمانێ دویێ، و ژ نوی ژ زمانێ دویێ بۆ زمانێ سێیێ.

وەرگێڕانا نڤیسكی (Written Translation): د بوارێن سیاسی و جڤاكی و ئابووری دا رۆل هەبوویە. ئەڤ وەرگێڕانە گرنگترین جۆرێن وەرگێڕانێ یە. ئەڤ جۆرە چەندین وەرگێڕانا ب خۆڤە دگریت وەك؛

١- وەرگێڕانا ئەدەبی: دهێتە هژمارتن بناڤودەنگترین و ب زەحمەترین جۆرێن وەرگێڕانێ ژبەر زمانێ ئەدەبی و هەست و سۆز و دەستەواژە و هویریێن هونەری د تێكستێتی دا و ل پشت پەیڤان (چیڕۆك، هۆزان، رۆمان، شانۆگەری..).

٢- وەرگێڕانا یاسایی: جۆرەكێ ئالۆز و پیشەیی یێ وەرگێڕانێ یە و ناڤی دیارە، كو پەیوەندی ب وەرگێڕانا هەر بابەتەك و دكیۆمێنتەكا یاسایی ڤە هەی. بۆ نموونە: بڕیارێن دادگەهان و گرێبەستێن كۆمپانیا و لێدوانێن دیده‌ڤانان‌ و بەلگەنامێن دادنۆسیێ… هتد. پێدڤی ب پاشخانەكا یاسایی و سیاسی و كۆمەلایەتی هه‌یە. بچویكترین خەلەتی، دبیت ببیتە ئەگەرێ رویدانا كارەساتان.

٣- وەرگێڕانا كارگێڕی: ئەڤ جۆرە وەرگێڕانە ل پشكێن كارگێڕی یێ كۆمپانیا و سازییێن بازرگانی و ئابۆری ئەوێن سەرپەشتیكرنا پرۆژە و چالاكییێن رۆژانە دكەن، پێدڤی ب وەرگێڕانەكێ هەیە، كو پاراستنا هویریێن گرێبەست و بەلگەنامە و رێكلامێن بهێتە كرن.

٤- وەرگێڕانا تەكنیكی: ئەڤ جۆرە وەرگێڕانە یا فەرە د بیاڤێن پیشەسازی و ئەندازیاری و ئاڤاكرن و دەرمانسازی بۆ چەندین جۆرێن جودا جودا یێن دەقی دهێتەكرن وەك پەرتووكێن رێنماییان و رێنیشاندەر و كەتەلۆگان.

٥ – وەرگێڕانا دارایی: ژ بۆ بەرفرەهكرنا  بلندكرنا ئاستێ خزمەتگۆزارییێ و چێكرنا باوەرییێ بۆ بكڕى، وەرگێڕانا دارایی بۆ بانكا و كۆمپانییێن بیمە و سازیێن پەیوەندی ب دارایی ڤە هەی گەلەك گرنگە، پێخەمەت وەرگێڕانا راپۆرتێن سالانە و كارێن ژمێریاری یێن كۆمپانییان و قازانج و زەرەركرنێ.

هەروەسا چەندین جۆرێن دی یێن وەرگێڕانا نڤێسكی هەنە، كو گەلەك ژ وان ل دویڤ تایبەتمه‌ندییێ نە؛ وەك:

– وەرگێڕانا پزیشكی: ئەڤ جۆرە وەرگێڕانەكا گەلەك یا هەستیارە، نابیت خەلەتی هەبن، چونكی پەیوەندی ب ژیان و مرنا مرۆڤی ڤە هەیە، دەمێ نامیلكێن نۆژداری و هەر تشتەكێ د بوارێ نۆژدایێ دا دهێتە وەرگێڕان.

– وەرگێڕانا گەشت و گۆزاری: بۆ نموونە وەرگێڕانا نامیلكێن گەشتوگۆزاری و رێكلامان.

– وەرگێڕانا زانستی: د بیاڤێ زانستی دا، پێدڤی ب وەرگێڕانا تێرمێ و دەستەواژە و پەیڤێن زانستی بۆ سەر زمانێن دی.

– وەرگێڕانا میدیایی: ئەڤ جۆرە وەرگێڕانە بوارێن جیاواز یێن میدیای ب خۆڤە دگریت و گرنگییا ڤێ وەرگێڕانێ ئەوە كۆ پەیوەندییا ئێكسەر ب خەلكیڤە یە.

– وەرگێڕانا ئۆلی: وەرگێڕانا تێكستێن هەلكەفت و رێورەسم و داب و نەریتێن پیرۆز یێن جودا جودا.

– وەرگێڕانا ئەكادیمی: وەرگێڕانا نامێن خواندنا بلند و دكیۆمێنت و تێرمێن ئەكادیمی و چەوانییا بكارئینانا وان.

– وەرگێڕانا پەروەردەیی: وەرگێڕانا ڤەكۆلین و گۆتارێن د بوارێ پەروەردێ و پەرتووكێن مەنهەجی دا.

– وەرگێڕانا سیاسی: ئەڤ جۆرە وەرگێڕانە بۆ وان تێكستان دهێتە ئەنجامدان یێن د بوارێ سیاسی دا ب شێوەیه‌كێ بەرفرەهـ دهێتە بكارئینان».

ئەحمەد جاسم، وەرگێڕ و میدیاكار ل سەر مژارێ و نەبوونا بزاڤا وەرگێڕانێ و کارتێکرنا وێ ل سەر ژیوارێ رەوشەنبیری، گۆت: «ل دووماهییا ساڵا 2010ێ من بەرێخۆ دا بازارێ پەرتۆكان ل دهۆکێ، من دیت ڕەوشا پەرتۆكا کوردی یا خرابە. سپیرێز و مەتین چاپکرنا چیرۆکێن وەرگێڕایی یێن زارۆکان راوەستاندن، نڤیسەران ب تنێ یێن ئەدەبی چاپ دکرن و وەرگێڕان د ناڤ دا نەبوو. ل وان پەرتۆكخانێن خەلک قەست دکەنێ، ب تنێ په‌رتووكێن ڕاڤەکرنا خەونان و هندەک په‌رتووكێن دێ یێن سادە و بازرگانی بێ هیچ بهایەکێ مەعریفی هەبوون، هندەک جار پەرتووكێن وەرگێڕای چاپ دبوون، لێ بازارگەری بۆ نە دهاتە کرن یان ژی ئەو پەرتووکخانە نە هاتینە خزمەتا بزاڤا رۆشنگەرییێ بکەن، بەلکو وان ژی ئەجندایێن خۆ هەنە و چاپکرنا پەرتووكێن ڕاڤەکرنا خەونا بۆ وان ژ هشیارکرنا خەلکی ب مفاترە. له‌وا من هزر د وێ چەندێ دا کر بەهرا خۆ هندەک پەرتووکێن گرێدای رۆشنگەری و جڤاکناسییێ ل بازاری و پەرتووکخانا کرمانجی زێدە بکەم، هەر چ نەبیت د دلێ خۆ دا من ئەو قەناعەتە هەبوو، کو قورنجیکەکێ ل خواندەڤایێن نفشێ خۆ و یێن بچویکتر ژی بدەم، ب خۆشحالی ڤە پێشوازییەکا باش ل وان پەرتووکێن جڤاکناسێ ئیراقی (عەلی ئەلوەردی) هاتە کرن و نە مەتح و پەسنە هەکەر بێژم: عەرشێ وان پەرتووکێن ب ناڤێن گەشەپێدانا جڤاکی هەژیا. ژبەرکو؛ ڤان پەرتووکان ل بەر رۆناهییا جڤاکناسییا نوی و تیۆرێن ئبن خەلدۆنی تاک شرۆڤە دکر و چاڤخشاندنەکا ب شێوازێ فەلسەفا دیرۆکێ ل دیرۆکا دینی دکر. پرۆژە ئەو بوو هەموو پەرتووکێن وەردی ب وەرگێڕم و بکەمە چانتە، لێ هەر وەکو هندەک هەڤالێن دی ژی ملێن خۆ دانە بەر و ئەوان ژی هندەک پەرتووکێن وی وەرگێڕان، ئەڤە ژی جهێ خۆشحالیێ بوو و ف بەر نە دکەت وان پەرتووکێن وەرگێڕای دوبارە ب وەرگێڕم، لێ ئەز و ئەو هەڤالێن مە دەستدایە وەرگێڕانێ بەرژەنگ زێباری، ژیوارێ گولفرۆش و حەیدەر دۆسکی ماینە بێ سیهوان، ئەم نەشیێن بێژین وەرگێڕانا مە گەلەك باش و نایاب بوو، ژ بەرکو؛ چ سازییا ئەم کۆم نەکرینە، كو بشیێن ڤان وەرگێڕانان ژ بزاڤێن تاکی بکەینە پرۆژە. هندەک ژ مە ئێدی نەشیان پەرتووکێن خۆ ل بازاری ژی چاپکەن، ژبەرکو؛ عەقلییەتا ئیخوانی و سەلەفی ب سەر بازاری دا گرت قورخکارییەکا بەرچاڤ چێبوو. سازییێن دی ژی هندەک ژ وان پشتەڤانی ژێ هاتە بڕین، هندەک دی ژی چاپکرنا پەرتۆكێ ل دەڤ وان خێرەک بوو ل گەل نڤیسەری یان وەرگێڕی دهێتە کرن ل شوینا پرۆژەکێ رۆشنگەری بیت ئاسۆ و ئارمانجێن وی د دیاربن».

ناڤبری ل سەر نەبوونا وەرگێڕانێ وەک پرۆژە و دیاربوونا رەوشەنبیرێن ساختە، گۆت: «بزاڤێن دویڤ ئێک یێن عەرەبا ژ بۆ بەرسینکگرتنا هزرێن پاشڤەمایی و چێکرنا جڤاکەکێ مەدەنی سەرەڕای توندییا ڕەوشا وان وەڵاتان ل ڤان دو سەد ساڵێن دەرباز بووی نە راوەستییا و ھەتا نوکە یا بەردەوامە، یا فەربوو ئەو بەرهەمێن ڤان نڤیسکاران و دونیابینییا وان هاتبایە وەرگێڕان، ژبەرکو؛ ئەزموونا وان یا کێم نینە نەخاسمە؛ دەما نڤیسکارەک د مەیدانا راستەقینە یا شەڕی دا دیتنێن خۆ دادرێژیت ب رامانا خۆکوشتنێ دهێت و گەلەک ژ ڤان هزرمەندان ئەو قوربانییە دا، مینا فەرەج فودە، مەعرووف رسافی، سەید قمنی، حامد نەسر ئەبۆ زێد، نەوال سەعداوی و ..هتد. ژ ڤالاهییا وەرگێڕانا پەرتووکێن هزری چ یێن عەرەبی یان ژی یێن بیانی رەوشەنبیرێن ساختە ژی سەرێ خۆ هەلدا، جورەکێ رەوشەنبیران دەرکەفت خیتابەکا پری ئیدیەم و نەبوونا ئێکەتیا بابەتی ل سەر نڤیسینێن وان زاڵ بوو، زمانێ وان یێ عەرەبی تێرا نە دکر د توراسێ دینی بگەهن لەوا نەشیان پرۆژەیەکی رەخنەیی ژ بو وان تێگەهان چێکەن و هەر گاڤەکا نڤیسین د دەستێ وان دا رۆهن ببا، گوتارێن خۆ ب گۆتن و ناڤێن فەیلەسۆفان د خەملاند. ئاریشا مەزن ژی ئەوە سامانێ مە یێ رەوشەنبیری یێ رۆژهەلاتی کومپلیت لاددا  و ب چاڤەکێ پیرۆز و داخبار سەحدکرە هزرێن روژئاڤایی و وەک ئەلتەرناتیڤەکێ باش ددیت، بیێ کو جوداهییا هەردو ژیواران ژ لایێ ئابۆری و سیاسی و دینی ل بەرچاڤ وەربگرن. بۆ من بخۆ یا نورمالە بۆ خواندەڤایەکێ وەرگێڕان بۆ نە هاتییە کرن ئەڤ کەسە ببنە نموونێن رەوشەنبیرییێ. ب من وەرە ئەڤ جۆرێ نڤیسەران وەرگێڕێن خرابن، ژبەرکو گوتارێن وان د پڕن ژ (ئیقتیباساتێت) خەلکی و هێش باش د وان هزر و بیران نەگەهشتین ئەوان کۆپیکرن و ڤەگۆهاستنە د ناڤ گۆتارێن خۆ دا، ئەگەر وان شیابا وەرگێڕانێ بکەن دا خزمەتەکا مەزن پێشکێشی خواندەڤایان کەن».

ناڤبری د دویماھیكا ئاخفتنا خۆ دا، گۆت: «یێ ئەڤ هەڤیرە ڕۆنتر لێکری، لایەنێن پەیوەندیدار یێن حکۆمی بوون، ساڵانە پارێن مەزن ل ڤەستیڤالێن سینەمایێ و مۆزیکێ ددەن، لێ تێنەگەهشتینە، کو باژارەکێ نەخواندەڤان رەوشەنبیریا دیتنا فلمان و کەرنەڤالێن کەلتۆری و سالڤەگەرا پارێزگەهبوونێ نینە، ئەگەر چارێکا باجێتا ئێک ژ ڤان چالاکییان ل بزاڤا وەرگێڕانێ و چاپکرنێ تەرخانکربایە، پشتراستم دا د ژیوارەکێ هزری یێ باشتر دا ژین».

هەر د ڤێ مژارا خانی دا، شەمال ئاکرەیی سەرنڤیسەرێ کۆڤارا مەتین و وەکو وەرگێڕ یێ پشکدار بوو، کورتییەک ل دۆر وەرگێڕانی دیاکر و گۆت: «وەرگێڕان د نویترین پێناسە دا، نە گوھارتنا زاراڤەیەکێ یە ژ زمانەکی بۆ ئێکێ دی، ژ بەرکو نە کار و ئەرکێ وەرگێڕانێ یە خشتەیێن گۆتن و پەیڤان رێز بکەت کو ئەڤ چەند رەنگە پتر ب زانستێ زمانەڤانییێ و فەرهەنگسازییێڤە یێ گرێدایێ بیت. ھەر چەندە وەرگێڕان د ناخێ خۆ دا تەوەرەکێ زمانەڤانییە، لێ ژ ڤی تەوەری دەرباز دبیت و بەر ب رامانێن بەرفرەھتر و گشتگیرترڤە دچیت، چونکی مەرەم ژ وەرگێڕانێ گەھاندنا رامانا پەیڤ و دەستەواژە و ھەڤۆکانە ب رەھەندێن وان یێن دەروونی، جڤاکی و چاندی، کو دھەڤبەندن ب زمانەکێ دی ل گەل ھەلبژارتنا گونجاییترین بێژە و زاراڤ وەکو دلسۆزییەک ژ بۆ ڤەگوھاستن و گەھاندنا وان ھزر و رامانان بۆ وەرگری».

پاشى ئاکرەیی پێناسەیەک دا وەرگێڕی و خۆیاکر: «وەرگێڕ: ئەو کەسە یێ ب ڤەگوهاستنا تێکستەکێ رادبیت. وەرگێڕێ باش ئەوە یێ دووالیزم  بیت د زمانی دا ئانکو شەهرەزایی د دو زمانان دا یان پتر هەبیت».

ناڤبری دیسان گۆت: «بەلێ نە هەر کەسەکێ د مالەکێ یان د جڤاکەکێ دا رابوویی و ئەو مال یان جڤاک ب دو زمانان یان پتر دئاخڤیت، دێ شێت بیتە وەرگێڕێ وان هەردو زمانان، چونکی وەرگێڕێ دروست پێدڤی ب شیانان هەیە دڤێت ب بەردەوامی سەقاکرنا وان شیانان بکەت. لێرە وەرگێڕ مینا پێگەھینەرەکی یە د نێڤبەرا چاند و رەوشەنبیرییان دا و رۆلێ خۆ دبینیت ھەر وەک ھەلبەستڤانێ مەکسیکی یێ ناڤدار ئۆکتاڤیۆ پاز لۆزانۆ (1914 – 1998)  دبێژیت: «ھەر زمانەک ئاویز و رێیەکە ژ بۆ دیتنا جیھانێ و شرۆڤەکرنا وێ ب رەنگەکێ نموونەیی و تایبەت».

شەمال ئاکرەیی د چارچووڤێ ئاخڤتنا خۆ دا ل دۆر رۆل و گرینگییا وهرگێڕانێ، ئاماژە ب گۆتنەکا نڤیسەرێ پۆرتوگالی یێ ب ناڤوودەنگ خۆسە سارامگۆ دا و گۆت: «نڤیسکار ئەدەبیاتەکا نەتەوەیی دروست دکەت، لێ بەلێ وەرگێڕ ئەدەبیاتا گەردوونی یان جیھانی دروست دکەت، لەوڕا وەرگێڕ پێگەھینەرێ چاند و دیتنێن جودایە ل جیھانێ و ھەر ئەوە سەرھەلییا مە بەردەست دکەت و ناڤبڕێ زمانەڤانی لا دبەت».

سەبارەت وەرگێڕێ تێکستێن ئەدەبی، وەرگێڕ شەمال ئاکرەیی گۆت: «ھەلبەت ھەر وەرگێڕەکێ تێکستەکا ئەدەبی ژ زمانەکی بۆ ئێکێ دی وەردگێڕیت، ھەوڵ ددەت بگەھیتە بەرھەمەکێ پەژراندنێ ژ ئالیێ وەرگری ڤە (چ ئەو وەرگر خواندەڤانەکێ نورمال بیت یان ڤەکۆلەر بیت) کو ب رێیا فۆرمێن نووژەن یێن دەربڕینێ ب رەنگەکێ بابەتی و دویر ژ خۆیاتیێ ب ڤێ ئەرکێ راببیت. وەرگێڕ ھندی دشییانا وی دا بیت دڤێت یێ پێداگیر بیت ب ئەمانەت و دلسۆزیێ ل گەل بەرچاڤ وەرگرتنا ئەلەمەنتێن رستە و ھەڤۆک و دەستەواژەیان، کو رەنگە ب ھەمان رێزبەندی نەبن د ھەردو زمانان دا. ب دیتنا من، خالا هەری گرنگ ل نك وەرگێڕی ئەوە، باندۆر و کارتێکرنا روحی یا تێکستا زمانێ ژێدەرە بگەهینیتە وەرگێڕێ زمانی بۆ دهێتە وەرگێڕان، لەوڕا وەرگێڕ  هەستێ ب بەرپرسیارەتییێ بکەت داکو د ڤەگوھەستنا خۆدا یێ سەرکەفتی بیت و وێ باندۆر و کارتێکرنێ بگەهینیتە خوەندەڤانێ تێکستا زمانێ ئارمانج».

 ل دۆر وەرگێڕێ باش و سەركەفتی هندەک ساخلەت دیار کرن و گۆت: «پێدڤییە هەتا وەرگێڕەک ببیتە وەرگێڕەکێ باش، ئەڤان ساخلەتێن ل خارێ نک هەبن: دڤێت وەرگێڕ یێ ئاگەهدار بیت ژ رێزمان و ستراكتور ئانکو ئاڤاهیێ زمانەڤانی یێ هەردو زمانێن (بۆ / ژێ) وەردگێڕیت.

– پێدڤییە وەرگێڕ گەلەک یێ شەهرەزا بیت و مەعریفەیەك ئینسایكلۆپێدیایی هەبیت.

– دڤێت وەرگێڕی فەرهەنگا وى یا دەولەمەند بیت و ب دروستی یێ سەرهەلبیت  ژ كەلتۆر و دۆخا ژیارێ و ده‌روون و ژینگەها هەردو زمانان.

– هەر دەمەکی وەرگێڕ شیا بگەهتە داهێنانەکا  نێزیك ژ تێكستا ژێدەر، هەڵبەت ب هندەک دەستكاری گۆهۆڕینێن گونجایێ، هنگی ئەو وەرگێڕە، ئانکو وەرگێڕەکێ سەركەفتییە.

– دڤێت وەرگێڕ زانستێ زمانەڤانی و رێزمان و دەروونزانی و مێژوو و جوگرافیا و كۆمەڵناسی و گه‌له‌ك تشتێ دی بزانیت داكو بشێت خۆ ل  وەرگێڕانێ بدەت.

– دڤێت وەرگێڕ د تێرمينولۆژیايا هەردو زمانان دا شارەزایى هەبیت.

– ب رەنگەکێ گشتی وەرگێڕێ ئەدەبیاتان، پتر ژ هەر وەرگێڕەکێ دی، دڤێت خودی هندەک ساخلەتان بیت و دڤێت ئەپستۆمۆلیژییەکا بەرفەرەهـ هەبیت و یێ شارەزابیت ژ بنیاتێ رێزمانی و سیمانتیکی یێ هەردو زمانان.

– وەرگێڕ دڤێت یێ سەرهەل و دەولەمەند بیت ژ ئیدیەم و پەیڤ و پەند و ئامرازێن هەردو زمانان.

– دڤێت وەرگێڕ خودی زانیارییێن تێروتەسەل بیت و ژ دۆخ و رەوشا ژینگەهـ و چاندنا هەردو تێکستان (ژێدەر و ئارمانج بیت) تیبگەهیت».

جۆرێن وەرگێڕانێ:

– وەرگێڕ هەیە وەرگێڕانێ ژ زمانێ خۆ یێ دایک ب تنێ بۆ سەر زمانەکێ دی یێ بیانی دکەت.

– وەرگێڕەکێ دی ژی هەیە بەروڤاژی، ئانکو ژ زمانەکی بیانی وەردگێڕیتە سەر زمانی خۆ یی دایک.

ئەڤ هەردو وەرگێڕە نەشێن بەروڤاژی کار بکەن ژبەر بەرتەسکییا فەرهەنگا هەردو زمانان.

– وەرگێڕەک ژی یێ هەی ژ هەردو زمانان (بۆ/ ژ) وەرگێڕانێ دکەت.

– وەرگێڕەکی دی ژی یێ هەی، وەرگێڕانی ژ زمانەکێ بیانی بۆ ئێکێ دی یێ بیانی دکەت و هەردووان، بەلێ نەشێت وەرگێڕانی بۆ سەر زمانی خۆ یێ دایک بکەت، بۆ نمونە دشێت ژ  ئینگلیزی وەرگێڕانێ بۆ عەرەبی بکەت و بۆ کوردی نەشێت و ئەگەر بۆ کوردی کر ژی دێ وەرگێڕانەکا لاواز بیت.

– وەرگێڕەکێ دی مە هەیە دکاریت ژ پتر ژ دو زمانان وەرگێڕانێ بکەت، ئانکو سێ و چار زمانان دزانیت، بەلێ نەشێت ب هەمان ئاست وەرگێڕانێ بکەت.

– وەرگێڕەکێ دی یێ هەی کو رەنگە دروست بیت ناڤ لێ بنێین وەرگێڕی تووتی، پترییا جاران وەرگێڕێن کۆنفرانسا و ئەڤی جۆرێ وەرگێڕانێ Interprator.

 ل دویماھیكێ ئامادەبووی و مێھڤانێن مژارێ، كو ھەر ئێك ژ بەرێزان؛ ئیحسان ئامێدی، سەعید جەردۆ، ئەمجەد عوبەید، سەلام باڵایی، درباز ئیبراھیم یووسف، عەدنان یوسف، سەلوا محەمەد نهێلى، بەیار زاویتەیی، فازل عومەر، شەعبان سلێمان و سینەم چێی بوون بابەت ب دیتن و بۆچوونێن خۆ یێن جودا جودا مژار دەولەمەندتر  لێكر،  پشكداری و گەنگەشەیەكا كارا ل سەر بابەتێ ناڤھاتی ھاتە كرن.

بابەتێن گرێدای

ڤان بابەتان ببینە
Close