جگاره‌… هه‌مى ژه‌هر و ئێشن..!!

ريپۆرتاژ: سينه‌م چێى

جگاره‌كێشان (smoking)، هه‌لكێشانا دويكێلا تويتنێ يه‌ ب رێیا سيهێن مرۆڤى. تويتن وه‌ك گيا پتر ژ 300 مادده‌‌يێن كيميايى تێدا هه‌نه، پشتى دهێته‌ سۆتن 5000 مادده‌يێن زيانبه‌خش ژێ دروست دبن. جگاره‌ كارتێكرنێ ب تنێ ل جگاره‌كێشى(activesmoker)  ناكه‌ت، به‌لكى كه‌سێن ل ده‌روبه‌رێن وى ژى، كو دبێژنێ (passive smoker)ه‌ زيان دگه‌هيتێ. ژ به‌ر مه‌ترسى و زيانێن وێ يێن زۆر، 31ى ئه‌يارێ وه‌كى رۆژا جيهاني یا به‌رهنگاربوونا جگاره‌كێشانێ هاتييه ‌ده‌ستنيشانكرن و ل 30 ده‌وله‌تان جگاره‌كێشان ب ته‌مامى هاتييه‌ قه‌ده‌غه‌كرن.

ل دويڤ راپۆرتا ساخله‌مييا جيهانى د هه‌ر 8 چركه‌يان دا كه‌سه‌ك و د ساڵێ دا 7 مليۆن كه‌س ژ ئه‌گه‌رێ جگاره‌كێشانێ ژيانا خۆ ژ ده‌ست دده‌ن. هه‌يڤانه‌ نێزيكى 25 ته‌نێن تويتنێ دهێنه‌ هه‌رێما كوردستانێ. خه‌لكێ پارێزگه‌ها دهۆكێ د هه‌يڤه‌كێ دا 6 ته‌نێن تويتنێ بكار دئينن. په‌رله‌مانێ كوردستانێ ژى ل ساڵا 2007ێ ياسايا به‌رهنگاربوونا جگاره‌كێشانێ ب 13 ماددان ده‌رئێخستييه‌.

د. بلند بهيار خهليل، بهرپرسێ پشكا ئێشێن نهڤهگر، هۆبا نههێلانا جگارهكێشانێ ل رێڤهبهریيا خۆ پاراستنا ساخلهميیێ، سهبارهت كارێ رێڤهبهريیا وان دبێژيت: «هۆبا نه‌هێلانا جگاره‌كێشانێ سه‌ر ب پشكا ئێشێن نه‌ڤه‌گر ڤه‌، ل ساڵا 2017ێ هاتييه‌ دامه‌زراندن. بێگومان ئارمانجا سه‌ره‌كى يا  ڤه‌كرنا ڤێ هۆبێ هوشياركرنا خه‌لكى يه‌ ژ هه‌مى ته‌خێن جڤاكى‌ بۆ وه‌رگرتنا پێزانينان ل سه‌ر جگارێ و زيانێن وێ يێن ساخله‌مى، ئابۆرى، جڤاكى و …هتد. بۆ ب ده‌ستڤه‌ئينانا ڤێ ئارمانجێ؛ ئه‌م كۆمه‌كا چالاكييان ئه‌نجام دده‌ين. ژ وان رۆژا جيهانى يا نه‌هێلانا جگاره‌كێشانێ، كو 31/5 و رۆژا نيشتمانى يا نه‌هێلانا جگاره‌كێشانێ 2/2 يه‌، ئه‌م ب چالاكيێن جودا جودا ساخ دكه‌ين. هه‌روه‌سا كۆر و سمينار ل ناڤ هه‌مى ته‌خێن جڤاكى دهێنه‌ رێكخستن ب تايبه‌تى ژى ل قوتابخانان و به‌ڵاڤكرنا به‌ڵاڤۆكێن رێنمايێن نه‌هێلانا جگاره‌كێشانێ ل وان قوتابخانان. ل 60 بنگه‌هێن سه‌ره‌كى كار ب ڤى به‌رنامه‌ى دهێته‌كرن و پۆسته‌رێن تايبه‌ت ب جگاره‌كێشانێ ڤه‌ دهێنه‌ هه‌لاويستن و به‌ڵاڤكرن. زێده‌بارى ڤێ چه‌ندێ ژى به‌رده‌وام ل ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ به‌رنامه‌ و چاڤپێكه‌فتنێن تايبه‌ت ئه‌م دكه‌ين بۆ هندێ هوشيارى د ناڤ خه‌لكى دا بهێـته‌ به‌ڵاڤكرن. ب هزرا من بۆ پتر به‌ڵاڤكرنا ره‌وشه‌نبيريیا ساخله‌میيێ يا گرنگه‌ مامۆستايێن ئايینى و يێن په‌روه‌رده‌ىێ بهێنه‌ پرچه‌ككرن د ڤى بياڤى دا و ئه‌و ژى ژ لايێ خۆ ڤه‌ جڤاكى و قوتابیيان هوشيار بكه‌ن ل سه‌ر زيانێن جگاران، هه‌لبه‌ت د نوكه‌ دا نه‌ ب تنێ زه‌لام جگاره‌ و نارگيلان دكێشن، به‌لكى د ناڤ ئافره‌تان ژى دا به‌ر ب زێده‌بوونێ چوويه‌ و ب ديتنا من ئه‌گه‌رێ سه‌ره‌كى ژى بۆ هه‌بوونا هه‌ڤالێن خراب دزڤڕیت، هزركرن د وێ چه‌ندێ دا، كو ئه‌ڤ كاره‌ پێشكه‌فتنه‌، ب سانه‌هى ب ده‌ستڤه‌ ئينانا وان و…هتد دزڤريت. ژ به‌ر كو رێكلام كرن  قه‌ده‌غه‌يه‌، له‌وما ئه‌ز د وێ باوه‌رییێ دا مه‌ چاڤلێكرنا دراما و فلمێن بيانى پتر ژ سۆشيالێ دبيته‌ ئه‌گه‌رێ زێده‌بوونا بكارئينانا جگاران ب تايبه‌ت ل ناڤ ئافره‌تان دا.»

د. بلند سهبارهت ههبوونا ياسا و رێنمايێن تايبهت ب نههێلانا جگارهكێشانێ ڤه، ددهته خوياكرن كو: «ژ بۆ به‌رژە‌وه‌ندا گشتى و پاراستنا هه‌ڤوه‌لاتييان ژ وان مه‌ترسى يێن ژ ئه‌نجامێ جگاره‌كێشانێ ل سه‌ر ژيانا وان په‌يدا دبن و ژ پێخه‌مه‌ت هه‌بوونا جڤاكه‌ك ساخله‌م و ژينگه‌هه‌كا پاقژ، په‌رله‌مانێ كوردستانێ ياسایا به‌رهنگاربوونا جگاره‌كێشانێ ژماره‌ 31 يا ساڵا 2007ێ ب سێزده‌ مادده‌ و بڕگه‌يێن جودا جودا ڤه‌ ده‌ركرييه‌. د وێ ياسايێ دا ب درێژى به‌حسێ دروستكرن و ئينانا جگاران، قه‌ده‌غه‌كرنا كێشان و كڕين و فرۆتنا جگاران ژ لايێ زارۆكان ڤه‌، قه‌ده‌غه‌كرنا هه‌رجۆره ‌رێكلامكرنه‌كێ و كێشانا جگارێ ل جهێن گشتى وه‌كى نه‌خۆشخانه‌، فرۆكه‌خانه‌، خارنگه‌هـ، رێڤه‌به‌رى يێن ميرى و…هتد و گه‌له‌ك و لايه‌نێن دى يێن تايبه‌ت ب ڤى بياڤى ڤه‌ هاتينه‌؛ ب رونى د وێ ياسايێ دا هاتينه‌ ديار كرن. زێده‌بارى دياركرنا سزايێن تايبه‌ت ب سه‌رپێچكاران ڤه‌. ل گه‌ل ڤێ چه‌ندێ ژى ل رێڤه‌به‌ريیا مه‌ پشكه‌كا تايبه‌ت ب دويڤچوونا بازاراى و جهێن گشتى هه‌يه‌ بۆ هندێ بزانن كار ب رێنمایى و ياسايێن هاتينه‌ ده‌ركرن دهێته‌ كرن يان نه،‌ ل ڤى به‌شى ده‌مێ لژنێن تا‌يبه‌ت ب ئه‌ركێ خۆ رادبن هه‌ر سه‌رپێچيه‌كا سه‌باره‌ت رێنمایى و ياسايێن جگاره‌كێشانێ ژى هاتبيته‌كرن ل دويڤ سزايێ بۆ هاتييه‌ دياركرن سه‌رپێچيكار دهێـته‌ سزادان. به‌لێ ئه‌م دويڤچوونا رێڤه‌ریيێن ميرى ناكه‌ين بۆ هندێ بزانين كار ب وان رێنمايان دهێته‌كرن يێن تايبه‌ت ب جهێن گشتى ڤه‌ ده‌رچوویى يان نه‌؛ چونكى ئه‌ڤه‌ پتر ئه‌ركێ رێڤه‌به‌رێ وێ رێڤه‌به‌ریيێ يه‌، ژ لايه‌كێ دى ڤه‌ ئه‌م نه‌شێين دويڤچوونا خودانێ ماركێته‌كێ ژى بكه‌ين بۆ هندێ بزانين جگاره‌ ب زارۆكان هاتينه‌ فرۆتن يان نه‌؛ چونكى ده‌مێ بابه‌ك زارۆكێ خۆ فڕێ دكه‌ته‌ دكانێ بۆ كڕينا پاكيته‌كا جگارێ ل وى ده‌مێ نه‌ ئه‌م و نه‌ فرۆشيار نه‌شێین چ بكه‌ين، به‌لكى پێدڤیيه‌ بابان ئه‌و ره‌وشه‌نبيرى هه‌بيت و بزانيت ده‌مێ زارۆكێ خۆ فڕێ دكه‌ته‌ جگاره‌كڕينێ ب شێوه‌يه‌كێ راسته‌وخۆ وى ب جگارێ ئاشنا دكه‌ت و ل به‌ر شرين دكه‌ت. هه‌روه‌سا هه‌ر فرۆشياره‌ك و خودانێ ماركێته‌كێ ژى رێنمايێن تايبه‌ت ب ڤى بياڤى ڤه‌ دزانيت و پێدڤيیه‌ ل دويڤ بچيت و ل گه‌ل حكومه‌تێ د هاريكار بن. له‌وما گه‌له‌ك يا گرنگه‌ به‌رده‌وام هه‌مى ته‌خێن جڤاكى بهێته‌ هوشياركرن و ژ هه‌مى لايانڤه‌ ب به‌رپرسيارانه‌ سه‌ره‌ده‌رى ل گه‌ل بابه‌تى بهێـته‌كرن».

د. رهمهزان صهلاحهدين كۆچهر، تايبهتمهندێ نهخۆشى يێن دل و هناڤان، سهبارهت جگارهكێشانێ  گۆت: «جگاره‌كێشان هه‌لكێشانا وێ دويكێلێ يه‌ ژ لايێ سيهێن مرۆڤى ڤه ‌يا پشتى سۆتنا تويتنێ دروست دبيت، كو چه‌ندين مادده‌يێن كيميایى تێدا هه‌نه‌، وه‌كى ئێكه‌م ئۆكسيدى كاربوون، قه‌تران، فۆرمالديهاد، سيانيد، ئه‌مۆنيا، نيكۆتين و… هتد. د شیيان دايه‌ بێژين جگاره‌ ژ كۆمه‌كا مادده‌يێن شل، ره‌ق و گاز پێك دهێت. يێن ره‌ق ئه‌و دنكێن ره‌قن يێن نه‌هاتينه‌ سۆتن و دچنه‌ د ناڤ گولچيسكێن مرۆڤى دا. يێن شل پتر قه‌ترانن. يێن گاز ژى ئه‌مۆنيا، كاربوون… هتد و مه‌ترسيدارترين گاز ژى ئێكه‌م ئۆكسيدى كاربوونه‌، كو ل گه‌ل هيمۆگلوبينى د ناڤ خوينێ دا ئێك دگرن و ناهێليت ئۆكسجين بگه‌هيته‌ شانێن له‌شى و دبيته‌ ئه‌گه‌ر خوين تير ببيت و ب زه‌حمه‌ت د ناڤ ده‌ماران دا بزڤڕيت. هه‌لبه‌ت هه‌لمژينا ڤێ دويكێلێ ب سێ رێكايه‌، ئه‌و ژى جگاره‌كێشان، نه‌رگيله‌ كێشان و ڤيپ (جگارا ئه‌لكترۆنى)یه‌. كارتێكرنا جگاره‌كێشانێ ب دو جۆران ل سه‌ر كه‌سان ديار دبيت، كارتێكرنا راسته‌وخۆ و يا نه‌راسته‌وخۆ. جۆرێ ئێكێ جگاره‌كێش ب خۆيه،‌ دبێژنێ activesmoker)  و يێ دويێ ئه‌و كه‌سن يێن ل ده‌روبه‌رێن جگاره‌كێشى دبێژنێ(passive smoker) . هه‌لبه‌ت زيانێن ب جۆرێ دويێ دكه‌ڤن پترن ژ يێن ئێكێ. سه‌باره‌ت زيانێن جگاره‌كێشانێ بۆ ساخله‌مييا مرۆڤى گه‌له‌كن، بۆ نموونه‌ كۆئه‌ندامێ هه‌رسكرنێ لاواز دكه‌ت، فشارا خوينێ بلند دكه‌ت و دبيته‌ ئه‌گه‌ر په‌نجه‌شێرا خوينێ و گولچيسكان و كۆئه‌ندامێ هه‌ناسه‌دانێ و ده‌ڤى، كوخكا ته‌ر و ئيلتيهاباتێن سينگى و گه‌ده‌ (مه‌عيده)‌ى و ئه‌زمان و گه‌وریيێ دروست دكه‌ت، ئه‌گه‌ره‌كه‌ بۆ تێكچوونا زه‌ڤله‌كێن (ماسولكێن) كۆئه‌ندامێ هه‌رسكرنێ، زه‌ربوون، خراببوونا ددانان، بێهنا نه‌خۆشا ده‌ڤى، پێتيبوونا هه‌ستيكان و زوى شكه‌ستنا وان و دره‌نگ باشبوونا وان. ره‌نگێ پيستى مرۆڤى دگوهۆريت و كوریشك دكەڤنە سەروچاڤێن مروڤی و تێكدچن، زێده‌بارى وه‌ڕمینا چاڤان و تووشبوونا وان ب ئاڤا شين (Glaucoma) و ئاڤا سپى (Catarract)، ئه‌گه‌ره‌كه‌ بۆ نه‌زووكيێ، به‌رگيريیا له‌شێ مرۆڤى كێم دكه‌ت. ژ لايه‌كێ دى ڤه‌ ئه‌گه‌ر دايكه‌كا دوگيان جگاران بكێشيت، زارۆكێ وێ ده‌مێ ژ دايك دبيت كێشا له‌شێ وى يا كێمه‌. هه‌روه‌سا دايكا جگاره‌كێش تووشى ده‌ست له‌رزينێ، ماندى بوون، كێمخه‌وى و سه‌رئێشانێ دبيت، يا به‌رهه‌ڤه‌ بۆ راوه‌ستيیانا مێشكى ژ نشكه‌كێڤه. دبيته‌ ئه‌گه‌رێ تێكدانا هزران و په‌يدابوونا نه‌خۆشى يێن ده‌روونى، زێده‌بارى چه‌ندين نه‌خۆشى يێن دى.»

نوژدارێ ناڤهاتى، ل دۆر چهوانیيا رزگاربوون ژ ڤان ههمى نهخۆشييان و هێلانا جگاران، ديار دكهت، كو «جگاره‌كێشانێ گه‌له‌ك زيان يێن هه‌ين، به‌لێ ئه‌ڤه‌ وێ چه‌ندێ ناگه‌هينیت ئه‌و زيان ‌بۆ هه‌مى كه‌سان وه‌كى ئێكن‌، بۆ نموونه‌ ئه‌و كه‌سێن هنده‌ك نه‌خۆشيێن دى يێن دۆمدرێژ هه‌بن پتر ژيانا وان دكه‌ڤيته‌ د مه‌ترسیيێ دا و ده‌ستپێكرنا د ژييه‌كێ بچويك دا و ماوه‌يێ درێژ و رێژه‌يا زۆر يا كێشانا جگاران زيان و كارتێكرنا پتر يا هه‌یى. ل گه‌ل ڤێ چه‌ندێ ژى هه‌ر جگاره‌كێشه‌ك هه‌ر ده‌مێ ڤیيا دشێت ده‌ست ب هێلانا جگارێ بكه‌ت، به‌لێ نابيت ب ئێك جارى بهێليت، به‌لكى هێدى هێدى. دێ گه‌له‌ك باشتر بيت جگاره‌هێلان ل بن چاڤدێرى و رێنمايێن نۆژداره‌كى بيت. هه‌روه‌سا به‌رنامه‌كێ رێك و پێك بۆ راهێنانێن وه‌رزشى بۆ خۆ بدانيت؛ چونكى وه‌رزش هاريكاره‌كێ باشه‌ بۆ رزگاربوون ژ هیبوونێ، هاريكاریيا له‌شى دكه‌ت بۆ بێهنڤه‌دانێ و نه‌مانا دلگرانى و دودلييا پشتى جگاره‌هێلانێ. هنده‌ك جاران ئه‌و كه‌سه‌ حه‌ز دكه‌ن جاره‌كا دى جگاران بكێشن، ل وى ده‌مى پێدڤيیه‌ تشته‌ك هه‌بيت خۆ پێڤه‌ مژيل بكه‌ن دا هزرا وى بۆ جگاره‌كێشانێ نه‌چيت. خۆ مژيل كرن ئه‌گه‌ره‌كێ باشه‌ بۆ به‌رده‌وام بوونا هێلانا جگارێ و سه‌ركه‌فتنێ. ل گه‌ل ڤێ هه‌ميێ ژى ئيراده‌كا بهێز و هزركرنه‌كا ئه‌رێنى؛ مه‌زنترين فاكته‌رن بۆ سه‌ركه‌فتنێ. هه‌ر ژ ئێكه‌م رۆژا كه‌سه‌ك ده‌ست ب جگاره‌هێلانێ دكه‌ت حه‌تا ب ته‌مامى دهێلێت كارتێكرنا وێ يا باش ديار دبيت.»

سهعيد شهريف خودان فرۆشگەهەکا باژێرێ دهۆكێ يه، هزرا وى سهبارهت كڕين و فرۆتنا جگاران يا جودايه، د ماوێ پتر ژ سيهـ ساڵێن كارێ كۆمفرۆشیيێ دا، كو ل دهستپێكێ ل ئاكرێ بوو و نوكه ل دهۆكێ، ل دۆر ڤێ چهندێ دبێژيت: «من چ جاران جگاره‌ نه‌فرۆتينه‌ زارۆكان. ئه‌ز جگاره‌كێش نه‌بووم و من حه‌ز ژ قازانجا وان ژى نه‌دكر. ئێكه‌م كۆمفرۆشێ ئاكرێ بووم جگاره‌ نه‌دفرۆتن. هه‌ر چ نه‌بيت ب ڤى كارێ خۆ ئه‌ز شييام نه‌بمه‌ ئێك ژ ئه‌گه‌رێن به‌ڵاڤبوونا جگاران، دبيت ئه‌گه‌رێ ڤێ چه‌ندێ بۆ ژیيێ زارۆكينییێ بزڤڕيت ده‌مێ ل قوتابخانێ مامۆستايێ مه‌ (حيكمه‌ت ياسين) شيره‌ت ل مه‌ دكرن و به‌حسێ زيانێن جگاران بۆ مه‌ دكر. ئه‌ز د وێ باوه‌رێ دا مه‌، كارێ من كو شانۆڤانم ژى ئه‌گه‌ره‌ك بوو حه‌ز ژ جگاره‌ فرۆتنێ نه‌كه‌م. ل گه‌ل پاراستنا خێزانێ ئه‌ز شيام ببمه‌ ئه‌گه‌ر دايك و بابێن من ژى جگارێ بهێلن. ئێك ژ  كاره‌ساتێن پشتى سه‌رهلدانێ من ب چاڤێ خۆ ديتى، ئه‌و بوو ل گه‌ل فرۆتنا جۆرێن به‌ربه‌ڵاڤێن جگاران هنده‌كێن تايبه‌ت ب زارۆكان ڤه‌ هه‌بوون و ب بهايه‌كێ گه‌له‌ك ئه‌رزان دهاتنه‌ فرۆتن. ل ماڵان ژى ل ده‌مێ جه‌ژنێ ل گه‌ل شريناهیيان جگاره‌ ددانه‌ زارۆكان. نه‌ ب تنێ ئه‌ڤه،‌ به‌لكى جۆره‌كێ شه‌كرۆكان ب زارۆكان دهاتنه‌ فرۆتن ب ته‌مامى وه‌كى جگاران بوون. ب ديتنا من ئه‌ڤه‌ ئه‌گه‌رێن سه‌ره‌كى بوون زارۆك به‌ر ب جگاره‌كێشانێ بچن.»

ههر ديسان ناڤهاتى وێ چهندێ ددهته دياركرن: «پتریيا كه‌سان د ژیيێ زارۆكينییێ دا فێرى جگاره‌كێشانێ دبن، له‌وما ئه‌گه‌ر ئه‌م شیياين رێكێ ل فێربوونا زارۆكان بگرين، ل پاشه‌رۆژێ دێ رێك ل به‌ربه‌ڵاڤبوونا وێ هێته گرتن. ب هزرا من گرنگیدان ب بياڤێن په‌روه‌رده‌ى و هوشياركرنا قوتابیيان ل سه‌ر زيانێن جگاره‌كێشانێ و ئه‌ڤه‌ ژى ب رێكا شيره‌تێن به‌رده‌وام یێن مامۆستايان بۆ قوتابى و دروستكرنا گرۆپه‌كى و ل جهێ سزا دانا قوتابى يێن جگاره‌كێش دانوستاندنێ ل گه‌ل وان بكه‌ن، يا گرنگه‌ خێزانێن وان ژى بهێنه‌ ئاگه‌هداركرن. به‌لێ ئه‌ڤ پێنگاڤێن مامۆستايان و سه‌ميانان چ بهايێ خۆ نابيت؛ ئه‌گه‌ر ئه‌و ژى كار پێ نه‌كه‌ن و ل ‌به‌ر چاڤێن وان جگاران بكێشن. راگه‌هاندن ژى ئێك ژ وان رێكا نه‌ بۆ پتر هوشياركرنا خه‌لكى ل سه‌ر مه‌ترسيێن جگاره‌كێشانێ دشێت رۆلێ خۆ ببينيت، به‌لێ مخابن كاركرنا د ڤى بياڤى دا ل ئاستێ پێدڤى نينه‌. وه‌كى ديار ل ده‌هان ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ رێكلامێن بازرگانى بۆ گه‌له‌ك كه‌رسته‌يێن خراب دهێته‌كرن، حه‌تا نوكه‌ چ رێكلام ل سه‌ر زيانێن جگاران نه‌هاتينه‌ دروستكرن، بێگۆمان پێدڤیيه‌ سپۆنسه‌ره‌ك بۆ ڤى كارى هه‌بيت، چونكى چ ده‌زگه‌هـ بێ به‌رامبه‌ر ڤان جۆره‌ رێكلامان ناكه‌ن و كۆمپانییێن جگاران ژى به‌حسێ زيانێن جگاره‌كێشانێ ناكه‌ن؛ ژ به‌ر كو (كه‌س نابێژيت ده‌وێ من يێ ترشه‌). ده‌ستهه‌ڵات ژى دشێت ژ لايێ خۆ ب ده‌رئێخستنا هنده‌ك بڕياران و دويڤچوونا جێبجێكرنا وان، رۆلێ خۆ ببينيت. دڤێت حكومه‌ت رێكێ ل هاتنا گه‌له‌ك جۆرێن جگاران بۆ هاتنا ناڤ وه‌ڵاتى بگرن. هه‌روه‌سا باجه‌كا زۆر داننه‌ سه‌ر جگاران دا ل بازارى ب گرانى بهێنه‌ فرۆتن. ژ لايه‌كێ دى ڤه‌ پتر دويڤچوون و چاڤدێرييا وان جهان بهێته‌كرن يێن جگاران دفرۆشن و سزايه‌كێ توند بداننه‌ به‌ر وان كه‌سێن جگاران دفرۆشنه‌ زارۆكان. يا گرنگه‌ هه‌مى كه‌س هه‌ست ب به‌رپرسياره‌تیيێ بكه‌ن؛ چونكى هه‌ر كه‌سه‌كێ ل سه‌ر ڤێ ئاخێ بژيت، يێ به‌رپرسياره‌ به‌رامبه‌ر هه‌ر ئاريشه‌كا د جڤاكى دا دروست دبيت، ئه‌و بابێ دوكاندار بيت و جگاران بفرۆشيته‌ زارۆكێن خه‌لكى ج چاران نه‌شێت ببيته‌ بابه‌كێ باش. هه‌روه‌ك د. عه‌لى وه‌ردى دبێژيت پێدڤييه‌ مرۆڤ هه‌ر گوهۆڕينه‌كێ ژ خۆ ده‌ست پێ بكه‌ت. به‌لێ مه‌ هه‌ميیان چاڤێ ل هه‌ڤال و جيرانێ خۆ و كه‌س ژ مه‌ خۆ ناكه‌ته‌ قوربانى بۆ كه‌سه‌كێ دى. ئانكو خه‌لكێ  مه‌ هه‌مى ژ ئێك دو دترسن كو راستييا بێژن و به‌رپرسياره‌تیيێ ب ستويێ خۆ ڤه‌ بگرن.»

Check Also

18ێ گولانێ ڕۆژا جیھانی یا مۆزەخانەیان

بەرهەڤکرن: سولین شكاك مۆزەخانە ماڵا دانەنیاسینا که‌لتۆرێ مللەتانە، یا پڕە ژ سامانێ دیرۆکێ. ھەر ساڵ …